Konferencje, wystawy i koncerty – to tylko część z inicjatyw, jakie w związku z 40. rocznicą wprowadzenia stanu wojennego przygotował Instytut Pamięci Narodowej. W tym roku IPN proponuje wydarzenia o charakterze ogólnopolskim i regionalnym.
Historycy, naukowcy i związkowcy obradują dziś w Bydgoszczy w ramach ogólnopolskiej konferencji pt. „Stan Wojenny po 40 latach. Nowe spojrzenie”. Wydarzenie odbywa się w bydgoskiej delegaturze IPN-u. Jedną z prelekcji wygłosił prof. Wojciech Polak, dyrektor Centrum Badania Historii „Solidarności” i Oporu Społecznego w PRL.
Od samego początku władze komunistyczne wypowiedziały „Solidarności” wojnę. Pierwsze listy internowanych powstały już w październiku 1980 roku; 16 tys. ludzi przeznaczonych do internowania. Potem przygotowania do stanu wojennego trwały przez cały rok 1981. W dodatku były to działania inspirowane i wspomagane przez towarzyszy sowieckich – mówił w czwartkowych „Rozmowach niedokończonych” w TV Trwam prof. Wojciech Polak, historyk, dyrektor Centrum Badania Historii „Solidarności” Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu.
Wybuch stanu wojennego po 16 miesiącach działania „Solidarności” był szokiem. To była osobiście odczuwana klęska. Wprowadzenie kolejnego elementu represji było przemyślaną taktyką, by jeszcze bardziej podporządkować sobie społeczeństwo, żeby Polacy nie mieli czasu ani sił do tego, ażeby się mobilizować i organizować, choć tak się działo. Chodziło o to, aby Polacy martwili się o to, czy w ogóle przeżyją (…). Chciano gładko wprowadzić kolejne różne środki represyjne, których celem było rozbicie opozycji demokratycznej, a być może zastąpienie jej kontrolowanymi związkami – mówiła dr hab. Sylwia Galij-Skarbińska z Centrum Badań Historii „Solidarności” UMK w Toruniu, w programie „Rozmowy niedokończone” na antenie TV Trwam.
Do 26 lutego bieżącego roku można składać zgłoszenia do XII edycji IPN-owskiego ogólnopolskiego projektu edukacyjnego „Kamienie Pamięci. Bohaterowie opozycji demokratycznej 1981-1983”. Tegoroczna edycja poświęcona jest opozycjonistom, bohaterom okresu stanu wojennego w Polsce.
Stan wojenny był ostatnią próbą zatrzymania władzy dokonaną przez komunistów. Pamiętajmy, że po pierwszej pielgrzymce Ojca Świętego do ojczyzny w 1979 roku, pielgrzymce, która rozbudziła polskie nadzieje, która dała wiarę w to, że możemy odzyskać wolność, pojawił się wielki ruch „Solidarności”, który wydawało się jest nie do powstrzymania. W tym momencie komuniści podjęli ostatnią, rozpaczliwą próbę uratowania władzy, uratowania tego wszystkiego, co trwało w Polsce od 1945 r., a co przyniesione zostało na sowieckich bagnetach, czyli komunizmu i PRL-u. (…) Komuniści (na czele z Jaruzelskim) próbowali przetrącić polski kręgosłup, pozbawić ludzi nadziei, wpędzić w marazm, stłamsić ducha narodu, który jest rzeczą najważniejszą. Duch narodu pozwalał przetrwać nawet wtedy, kiedy nie byliśmy suwerennym państwem, kiedy byliśmy pod zaborami, czy w niewoli – mówił Jan Józef Kasprzyk, szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, w poniedziałkowej audycji „Aktualności dnia” na antenie Radia Maryja.
fot. PAP/Mateusz Marek
fot. PAP/Darek Delmanowicz
Władze komunistyczne wprowadzając w Polsce stan wojenny, próbowały ratować siebie i swoją hegemonię nad Polakami – mówił w Warszawie prezydent Andrzej Duda. Dokumenty historyczne nie potwierdzają, by Polsce groziła sowiecka interwencja – zaznaczył.
Historia stanu wojennego w Polsce byłaby niepełna, gdyby pominąć rolę Kościoła w tym tragicznym momencie naszych dziejów. Dzisiaj w 39. rocznice tamtych wydarzeń nie możemy zapomnieć o kapelanach, którzy poświęcając swoje życie, stanęli po stronie narodu. Wśród nich był błogosławiony ks. Jerzy Popiełuszko.
Jak długo ludzie „Solidarności” będą walczyć o godne miejsce dla Jana Pawła II zarówno w swoich sercach, jak i w przestrzeni publicznej, tak długo będzie trwała walka o Polskę, tak długo będzie silny chrześcijański duch w naszej Ojczyźnie, tak długo nie ulegniemy siłom zła – mówił ks. abp Marek Jędraszewski w czasie Mszy św. sprawowanej w katedrze na Wawelu w 39. rocznicę wprowadzenia w Polsce stanu wojennego.
Chcemy pokazać reakcję świata na wprowadzenie stanu wojennego, bo rzeczywiście była ona znacząca. Wspominamy ten piękny gest zapalenia świec przez prezydent USA Ronalda Reagana i św. Jana Pawła II, w wigilijny wieczór w 1981 roku. Zapalenie tych świec było wyrazem solidarności z uciemiężoną Polską i z tymi, którzy stracili swoich bliskich – mówił dr Jarosław Szarek, prezes Instytutu Pamięci Narodowej, podczas audycji „Aktualności dnia” na antenie Radia Maryja.