Raport UNICEF: ponad 400 mln dzieci na świecie żyje w ubóstwie

Ponad jedno na pięcioro dzieci w krajach o niskim i średnim dochodzie – czyli 417 milionów dzieci – doświadcza poważnych braków w dwóch lub więcej kluczowych obszarach niezbędnych dla ich zdrowia, rozwoju i dobrostanu – wynika z raportu UNICEF opublikowanego w Międzynarodowy Dzień Praw Dziecka.

Raport „The State of the World’s Children 2025: Ending Child Poverty – Our Shared Imperative” opiera się na danych z ponad 130 krajów o niskim i średnim dochodzie, oceniając poziom wielowymiarowego ubóstwa poprzez pomiary w sześciu kategoriach: edukacja, zdrowie, warunki mieszkaniowe, żywienie, warunki sanitarne i woda. Braków w trzech lub więcej doświadcza 118 milionów dzieci, w czterech lub więcej – 17 milionów.

„Dzieci dorastające w ubóstwie, pozbawione podstawowych dóbr i usług, takich jak prawidłowe żywienie, odpowiednie warunki sanitarne i schronienie, odczuwają druzgocące konsekwencje dla swojego zdrowia i rozwoju. Nie musi tak być. Jeśli rządy zobowiążą się do wyeliminowania ubóstwa dzieci poprzez wdrożenie skutecznej polityki, otworzą przed dziećmi świat pełen możliwości” – oświadczyła dyrektor generalna UNICEF, Catherine Russell.

Najwyższe wskaźniki wielowymiarowego ubóstwa dzieci są w Afryce Subsaharyjskiej i Azji Południowej. Np. w Czadzie poważnych braków w dwóch lub więcej kategoriach doświadcza 64 proc. dzieci, a w trzech lub więcej – niemal 25 procent.

Jak podkreślono, najpowszechniejszym problemem jest brak dostępu do odpowiednich warunków sanitarnych, co zwiększa zagrożenie chorobami. Dostępu do toalety nie ma 65 proc. dzieci w krajach o niskim dochodzie, 26 proc. w krajach o niższym średnim dochodzie i 11 proc. w krajach o wyższym średnim dochodzie.

Według raportu odsetek dzieci doświadczających poważnych braków w jednej lub więcej kategorii w krajach o niskim i średnim dochodzie spadł z 51 proc. w 2013 roku do 41 proc. w 2023 roku, głównie dzięki priorytetowemu traktowaniu praw dziecka w polityce krajowej i planowaniu gospodarczym. Ale postępy ulegają spowolnieniu. Wskazano, że konflikty, kryzysy klimatyczne i środowiskowe, zmiany demograficzne, rosnące zadłużenie krajowe i zwiększające się podziały technologiczne nasilają ubóstwo. Pogłębianiem ubóstwa dodatkowo grożą cięcia w Oficjalnej Pomocy Rozwojowej, czyli w funduszach przekazywanych tym krajom.

UNESCO podkreśliło, że postęp w eliminowaniu ubóstwa dzieci jest możliwy i wskazało konkretne przykłady. Jednym z nich jest Tanzania, gdzie wielowymiarowe ubóstwo dzieci spadło w latach 2000-2023 o 46 pkt procentowych. Jak wyjaśniono, udało się to częściowo dzięki rządowym dotacjom pieniężnym i wspieraniu ubogich gospodarstw domowych w podejmowaniu własnych decyzji finansowych. Inny to Bangladesz, gdzie w tym samym okresie spadło o 32 pkt proc., dzięki inicjatywom rządowym, które zwiększyły dostęp do edukacji i elektryczności oraz poprawiły jakość warunków mieszkaniowych, a także dzięki inwestycjom w usługi wodne i sanitarne.

Raport przeanalizował również ubóstwo monetarne, które dodatkowo ogranicza dzieciom dostęp do żywności, edukacji i usług zdrowotnych. Według najnowszych danych ponad 19 proc. dzieci na świecie żyje w skrajnym ubóstwie monetarnym, musząc żyć za mniej niż 3 dolary dziennie. Prawie 90 proc. z nich mieszka w Afryce Subsaharyjskiej i Azji Południowej.

Raport obejmuje analizę 37 krajów o wysokich dochodach, pokazując, że ok. 50 milionów dzieci – czyli 23 proc. populacji dziecięcej w tych krajach – żyje w relatywnym ubóstwie monetarnym. Oznacza to, że ich gospodarstwa domowe mają znacznie niższe dochody niż większość innych w ich kraju.

Chociaż ubóstwo spadło średnio o 2,5 proc. we wszystkich tych 37 krajach w latach 2013-2023, w wielu przypadkach postęp uległ stagnacji lub odwróceniu. Np. we Francji, Szwajcarii i Wielkiej Brytanii ubóstwo dzieci wzrosło o ponad 20 procent. W tym samym okresie Słowenia zredukowała wskaźnik ubóstwa o ponad jedną czwartą, głównie dzięki silnemu systemowi świadczeń rodzinnych i ustawodawstwu dotyczącemu płacy minimalnej.

UNICEF podkreślił, że wyeliminowanie ubóstwa dzieci jest osiągalne i akcentuje znaczenie umieszczenia praw dziecka, zgodnie z Konwencją o prawach dziecka, w centrum wszystkich strategii, polityk i działań rządowych mających na celu ograniczenie ubóstwa poprzez: uczynienie eliminacji ubóstwa dzieci krajowym priorytetem; integrację potrzeb dzieci z polityką gospodarczą i budżetami; zapewnienie programów ochrony socjalnej, w tym wsparcia pieniężnego dla rodzin; rozszerzenie dostępu do niezbędnych usług publicznych, jak edukacja, opieka zdrowotna, woda, warunki sanitarne, żywienie i mieszkania; promowanie godnej pracy dla rodziców i opiekunów w celu wzmocnienia ich bezpieczeństwa ekonomicznego, co jest ściśle powiązane z rozwojem dzieci.

Raport opublikowano w czasie, gdy wiele rządów ogranicza pomoc zagraniczną. Według magazynu „The Lancet” cięcia w pomocy rozwojowej mogą do 2030 roku doprowadzić do śmierci 4,5 miliona dzieci poniżej 5. roku życia, zaś najnowsze szacunki UNICEF pokazały, że mogą one sprawić, iż dodatkowe 6 milionów dzieci zostanie wykluczonych z edukacji szkolnej w przyszłym roku.

 

PAP