Ofiary zbrodni katyńskiej – oficerowie, lekarze, duchowni, pisarze, sportowcy

Wśród 22 tys. ofiar zbrodni katyńskiej byli dowódcy wojskowi, politycy różnych orientacji politycznych, duchowni różnych wyznań, naukowcy i literaci. Prezentujemy sylwetki niektórych z nich.

W egzekucjach wiosną 1940 r., których dokonał sowiecki aparat terroru, zginęło wielu przedstawicieli polskiej elity intelektualnej i społecznej. Oprócz zawodowych wojskowych i policjantów dużą część jeńców wziętych do niewoli w trakcie kampanii wrześniowej 1939 r. tworzyli oficerowie rezerwy – w życiu cywilnym wykonujący na ogół zawody wymagające wyższego wykształcenia. Wśród ofiar zbrodni katyńskiej byli m.in.:

Wyżsi dowódcy wojskowi:

kontradmirał Xawery Czernicki – zastępca szefa Kierownictwa Marynarki Wojennej,

gen. dyw. Stanisław Haller – dowódca 6 Armii i członek Rady Wojennej w czasie wojny polsko-bolszewickiej, kuzyn gen. Józefa Hallera,

gen. dyw. Henryk Minkiewicz – w latach 1924-1929 dowódca KOP,

gen. dyw. Leonard Skierski – dowódca 4 Armii podczas wojny polsko-bolszewickiej,

gen. bryg. Leon Billewicz – w latach 1921-1927 komendant Obozu Warownego Brześć n. Bugiem, w latach 1923-1927 członek Oficerskiego Trybunału Orzekającego,

gen. bryg. Bronisław Bohaterewicz – w latach 1922-1927 członek Oficerskiego Trybunału Orzekającego

gen. bryg. Kazimierz Orlik-Łukoski – w czasie kampanii wrześniowej dowódca Grupy Operacyjnej „Jasło”

gen. bryg. Konstanty Plisowski – w czasie wojny polsko-bolszewickiej dowódca brygad kawalerii,

gen bryg. Mieczysław Smorawiński – w kampanii wrześniowe dowódca obrony twierdzy w Brześciu n. Bugiem, ostatni dowódca Nowogródzkiej Brygady Kawalerii

ppłk Andrzej Tadeusz Hałaciński – współtwórca „Marszu Pierwszej Brygady”, w latach 1929-1931 starosta w Brzesku i w latach 1931-1933 starosta w Okocimiu.

Działacze polityczni i samorządowi:

Innocenty Głowacki – w latach 1930-1935 senator, ukraiński nauczyciel, członek spółdzielni rolniczych na Wołyniu, dyrektor Banku Ukraińskiego w Ostrogu n. Horyniem,

Karol Grzesik – poseł na Sejm, marszałek Sejmu Śląskiego, prezydent Chorzowa,

Omelan Hordyński – w latach 1938-1939 senator, członek Ukraińskiej Reprezentacji Parlamentarnej, sędzia w Bohorodczanach i w Słotwinie,

Ołena Lewczaniwśka – w latach 1922-1927 senator, ukraińska działaczka społeczno-polityczna na Wołyniu.

Ignacy Strzemiński – zastępca wojewody wołyńskiego

Jan Ślaski – poseł na Sejm i senator

Stanisław Zygmunt Widacki – poseł na Sejm, burmistrz Tarnopola

Naukowcy:

dr hab. Ludwik Dworzak – wykładowca prawa na KUL,

prof. Włodzimierz Godłowski – wykładowca neurologii i psychiatrii na Uniwersytecie

Stefana Batorego i dyrektor Instytutu dla Badań Mózgu,

dr hab. Janusz Wojciech Libicki – wykładowca ekonomii na UJ, dr socjologii,

Tadeusz Eugeniusz Makarewicz – pracownik naukowy UW,

inż. Adolf Morawski – prof. nadzw. Wydziału Elektrycznego PW,

prof. Stefan Pieńkowski – dyrektor Kliniki Neurologiczno-Psychiatrycznej UJ,

prof. dr Henryk Sikorski – kier. Zakładu Farmakologii Wydziału Weterynarii UW,

doc. dr hab. Tadeusz Tucholski – chemik, adiunkt na PW,

prof. dr Henryk Marian Życzyński – literaturoznawca, dziekan Wydziału Nauk Humanistycznych KUL.

Duchowni:

1. płk Czesław Wojtyniak – kanclerz Kurii Polowej tj. zastępca biskupa polowego,
2. płk Kazimierz Suchcicki,
3. ppłk Edmund Nowak – dr filozofii, w 1939 r. dziekan Armii „Lublin”,
4. mjr Jan Leon Ziółkowski,
5. ppłk Szymon Fedorońko – naczelny kapelan prawosławny WP),
6. ppłk w st. sp. Ryszard Paszko – kapelan luterański,
7. mjr Mikołaj Ilków – kapelan grekokatolicki,
8. mjr Jan Józef Potocki – kapelan kalwiński),

mjr Baruch Steinberg – naczelny rabin WP.

Sportowcy i olimpijczycy:

Józef Baran-Bilewski – rzut dyskiem i młotem, pchnięcie kulą, olimpiada w Amsterdamie 1928),

Roman Kazimierz Bocheński – pływak, olimpiada w Berlinie 1936),

Zdzisław Dziadulski – jeździectwo, olimpiada w Paryżu 1924 i Amsterdamie 1928),

Julian Gruner – lekarz, oszczepnik i hokeista,

Zdzisław Szczęsny Gozdawa-Kawecki – jeździectwo, olimpiada w Berlinie 1936,

Aleksander Marek Kowalski – hokeista, olimpiady zimowe St. Moritz 1928 i Lake Placid 1932.

Lekarze:

płk dr Jan Boroń

mjr dr Leopold Łojek,

komandor dr Leon Moszczeński – szef sanitarny Kierownictwa Marynarki Wojennej,

płk dr Jerzy Nadolski – dyrektor Centralnego Instytutu Wychowania Fizycznego, a po przekształceniu Akademii Wychowania Fizycznego,

płk Jan Nelken – lekarz psychiatra.

Archeolodzy:

ppor. rez. Jan Kanty Bartys – pracownik naukowy Muzeum Archeologicznego w Krakowie,

ppor. rez. Jan Fitzke – dyrektor Muzeum w Łucku.

Pisarze:

Lech Piwowar – poeta, publicysta,

Władysław Sebyła – poeta, krytyk literacki, w latach 1929-31 redaktor i współwydawca pisma „Kwadryga”.

PAP