fot. twitter.com/ipngovpl

IPN wypowiedział porozumienie z Pomorskim Uniwersytetem Medycznym

Instytut Pamięci Narodowej wypowiedział porozumienie z Pomorskim Uniwersytetem Medycznym dotyczące Polskiej Bazy Genetycznej Ofiar Totalitaryzmów. Jak tłumaczy IPN, decyzja ma związek z nowelą ustawy z 2016 r. i utworzeniem Bazy Materiału Genetycznego w instytucie.

„Porozumienie pomiędzy IPN a PUM w Szczecinie z dnia 28 września 2012 r. w sprawie utworzenia Polskiej Bazy Genetycznej Ofiar Totalitaryzmów zostało wypowiedziane przez Prezesa IPN z uwagi na fakt, iż w związku z wejściem w życie ustawy z dnia 29 kwietnia 2016 r. o zmianie ustawy o Instytucie Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2016 r. poz. 749), która nałożyła na Prezesa IPN obowiązek utworzenia i prowadzenia Bazy Materiału Genetycznego w Instytucie, porozumienie z PUM w Szczecinie nie jest wykonywane” – przekazało w poniedziałek PAP biuro komunikacji społecznej IPN.

Na pytanie o to, czy zerwanie porozumienia oznacza, że instytut nie będzie korzystał z badań genetycznych prowadzonych w PUM, odpowiedziano, że „prezes IPN zleca badania genetyczne w oparciu o ustawę o zamówieniach publicznych”.

„PUM w Szczecinie, wspólnie z Centralnym Laboratorium Kryminalistycznym Policji jest członkiem konsorcjum, z którym IPN w 2018 r. zawarł umowę ramową o współpracy w zakresie prowadzenia badań genetycznych” – przekazano, dodając, że do końca 2020 r. konsorcjum „na skutek rozstrzygniętych postępowań przetargowych, zlecono badania w odniesieniu do 135 prób materiału genetycznego”.

W odpowiedzi na pytanie PAP o to, czy IPN w związku z wypowiedzeniem porozumienia nie będzie korzystać z materiału porównawczego zgromadzonego w PUM wskazano, że „prezes IPN nie ma faktycznej możliwości korzystania z bazy materiału genetycznego ofiar totalitaryzmów PUM w Szczecinie, mimo iż materiał znajdujący się w niej został zgromadzony w wyniku prac poszukiwawczych IPN”.

Powołując się na zapisy ustawy o IPN wskazano, że „podmiot będący administratorem bazy materiału genetycznego lub bazy materiału biologicznego przechowywanego w celu identyfikacji tożsamości osób, jest zobowiązany przekazać do Bazy Materiału Genetycznego IPN informacje o posiadanych próbkach materiału genetycznego lub biologicznego oraz wyniki badań genetycznych” a także, że każdy podmiot jest zobowiązany „bezzwłocznie wydać Prezesowi IPN, na jego żądanie, posiadane informacje lub dane zawarte w prowadzonych przez ten podmiot bazach materiału genetycznego”.

„Mimo jednoznacznie sformułowanych zapisów ustawowych, PUM w Szczecinie nie wydał Prezesowi IPN wszystkich danych i informacji podlegających przekazaniu, co aktualnie jest przedmiotem postępowania sądowo–administracyjnego” – podano.

Jak poinformowano, w Bazie Materiału Genetycznego IPN zarejestrowanych jest obecnie 1502 prób materiału porównawczego.

„Nierzadko konieczne było powtórne pobranie materiału od krewnych, których dane przechowuje PUM w Szczecinie, mimo że pierwotnie pozyskano je w wyniku współpracy z IPN” – zaznaczono.

„Wraz z wypowiedzeniem współpracy przez IPN projekt Polskiej Bazy Genetycznej Ofiar Totalitaryzmów przestał istnieć w formie porozumienia między dwiema instytucjami” – powiedział PAP koordynator projektu PBGOT dr hab. Andrzej Ossowski z Pomorskiego Uniwersytetu Medycznego w Szczecinie. Jak dodał, IPN w piśmie skierowanym do PUM nie podał przyczyny wypowiedzenia porozumienia.

„Nie było żadnych rozmów, dyskusji na ten temat, sygnałów, które mogłyby wskazywać, że IPN zamierza zerwać to porozumienie” – wskazał genetyk.

Dr hab. Andrzej Ossowski podkreślił, że baza materiału porównawczego od rodzin ofiar zbrodni totalitarnych pozostanie na PUM.

„Próba jej ustawowego przejęcia przez IPN kilka lat temu nie powiodła się. Miażdżąca w tej sprawie była opinia Głównego Inspektora Ochrony Danych Osobowych. Po sprzyjających nam wyrokach sądów kilku instancji materiał pozostał przy uniwersytecie i jest wykorzystywany w ramach śledztw prowadzonych przez prokuratorów IPN” – powiedział.

„Nowelizacja ustawy o IPN zakładała utworzenie zbioru danych wewnątrz instytutu; zostało to skopiowane z projektu PBGOT. Osoby, które pisały ustawę, napisały ją dla siebie. Był to jednak martwy twór, podjęto więc próbę przejęcia dorobku PBGOT i to się nie udało” – powiedział dr hab. Andrzej Ossowski.

Jak zapewnił, projekt będzie kontynuowany przez uczelnię, a wypowiedzenie porozumienia nie ma wpływu na możliwość prowadzenia badań identyfikacyjnych zleconych przez IPN czy inne ośrodki.

„Nadal możemy być powoływani do spraw prowadzonych przez prokuratorów IPN i nadal tak naprawdę IPN powinien korzystać z naszych usług, jeśli chodzi o wykonywanie badań dla innych jednostek. Instytut zorganizował przetarg ramowy, który wygraliśmy. IPN korzysta jednak z niego bardzo rzadko – przez dwa lata zaledwie kilkakrotnie” – podkreślił genetyk.

Dodał, że PUM złożył w związku z tą sytuacją zapytania do oddziałów instytutu o sposób realizacji badań genetycznych, ale nie otrzymał odpowiedzi.

„Zastanawiamy się, czy wypowiedzenie nie miało związku z naszymi zapytaniami” – powiedział dr hab. Andrzej Ossowski.

Polska Baza Genetyczna Ofiar Totalitaryzmów powstała 28 września 2012 r. na podstawie porozumienia między Pomorskim Uniwersytetem Medycznym w Szczecinie a Instytutem Pamięci Narodowej – Komisją Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu. Miał na celu stworzenie bazy materiału porównawczego DNA ofiar zbrodni totalitarnych i ich krewnych.

W bazie znajduje się obecnie materiał porównawczy od ponad 1,5 tys. krewnych ofiar, zabezpieczono materiał od 750 ekshumowanych ofiar. Zidentyfikowano ponad 110 ofiar zbrodni komunistycznych i niemieckich, zakończono badania ok. 1,3 tys. szczątków szkieletowych. Wśród zidentyfikowanych ofiar są m.in. Zygmunt Szendzielarz „Łupaszko”, Danuta Siedzikówna „Inka” czy Hieronim Dekutowski „Zapora”.

W ubiegłym roku naukowcy z PUM zidentyfikowali szczątki pięciu polskich żołnierzy poległych na Westerplatte.

PAP

drukuj