Dr P. Grzelczak: Poznański Czerwiec był odczytywany w 1980-1981 roku jako pierwszy element, który uruchomił późniejsze wielkie protesty, doprowadzając do powstania ruchu, jakim była niezależna i samodzielna „Solidarność”

Jeśli chodzi o Polskę, to jest chyba pierwszy i największy krzyk związany z protestami społeczno-politycznymi. Poznański Czerwiec był odczytywany w 1980-1981 roku jako pierwszy element, który uruchomił późniejsze wielkie protesty, doprowadzając do powstania ruchu, jakim była niezależna i samodzielna „Solidarność”. Poznań to jest pierwszy krzyk przeciwko systemowi narzuconemu nam siłą w roku 1944-1945 – mówił dr Piotr Grzelczak, historyk, w audycji „Aktualności dnia” na antenie Radia Maryja.

Poznański Czerwiec jest jednym z najistotniejszych momentów w historii powojennej Polski. Stanowi pierwszą wielką manifestację niezadowolenia społecznego i politycznego wobec reżimu komunistycznego. Jego znaczenie wykracza poza lokalny kontekst, stając się symbolem sprzeciwu wobec totalitarnego systemu narzuconego Polsce po II wojnie światowej. Czerwiec 1956 roku był nie tylko wyrazem buntu robotników Poznania, ale także pierwszym wyraźnym sygnałem, który zapowiadał późniejsze protesty.

– Jeśli chodzi o Polskę, to jest chyba pierwszy i największy krzyk związany z protestami społeczno-politycznymi. Poznański Czerwiec był odczytywany w 1980-1981 roku jako pierwszy element, który uruchomił późniejsze wielkie protesty, doprowadzając do powstania ruchu, jakim była niezależna i samodzielna „Solidarność”. Poznań to jest pierwszy krzyk przeciwko systemowi narzuconemu nam siłą w roku 1944-1945 – zauważył dr Piotr Grzelczak.

Przyczyny Poznańskiego Czerwca 1956 roku są złożone i wynikają zarówno z szerokiego kontekstu politycznego, jak i z bardziej lokalnych specyficznych problemów, które dotykały mieszkańców miasta.

– W tym przypadku są przyczyny makro i mikro historyczne. Do przyczyn makro historycznych należy oczywiście zaliczyć komunizm czy też stalinizm, czyli najbardziej totalitarne wydanie systemu politycznego. Totalitaryzm spadł na Polskę i sprawił, iż ludzie przez okres 11 lat po wojnie musieli się nauczyć z nim żyć. Przyczyny mikro historyczne są bardzo mocno poznańskie. Przed wojną Poznań uchodził za miasto zamożne, a po wojnie był permanentnie niedoinwestowany przez komunistów. Ludzie, którzy byli przyzwyczajeni przed wojną do innych standardów, nawet jeśli musieli ciężko zapracować na to, żeby dobrze żyć, to teraz ta ciężka praca nie przekładała się w żaden sposób na ich status materialny. To wszystko wiąże się ze stalinizmem, ale w samym Poznaniu dotykało to ludzi w sposób szczególny (…). Niezadowolenie najbardziej rosło w Cegielskim, który był ogromnym kombinatem przemysłowym, tam pracowało 13 tys. ludzi pamiętających doskonale dwudziestolecie międzywojenne, oni uchodzili w Poznaniu wówczas za robotniczą arystokrację, korzystając z sytuacji politycznej, która miała na świecie miejsce, postanowili domagać się od rządzących zakładem poprawy swojego losu, na co specjalnie nie było odzewu. W momencie bezsilności pozostawał strajk powszechni i wyjście na ulice – wyjaśnił historyk.

Pomnik Poznańskich Krzyży, odsłonięty 28 czerwca 1981 roku na Placu Mickiewicza, to jedno z najważniejszych miejsc pamięci w Polsce i wyjątkowy symbol walki o wolność. Jego powstanie nie było oczywiste, ponieważ mimo poparcia społecznego istniały siły, które próbowały zablokować inicjatywę. Niemniej jednak zaledwie w trzy miesiące zrealizowano ambitny projekt, tworząc monumentalne i pełne symboliki dzieło, które do dziś przypomina o ofiarach Poznańskiego Czerwca 1956 roku. To nie tylko pomnik, to trwały znak pamięci, odwagi i determinacji poznaniaków.

– Poznańskie krzyże, które od 1981 roku stoją na Placu Mickiewicza, to jest piękny poznański symbol. Musimy pamiętać, iż to, że krzyże stanęły w sąsiedztwie najważniejszych poznańskich gmachów, to nie było tak oczywiste, bo były siły, które starały się z nimi walczyć. To jest rekord świata, że krzyże powstały w tak krótkim czasie. Pomysł budowy tego pomnika został rzucony na jednym z zebrań poznańskiej „Solidarności” w październiku 1980 roku. W grudniu rozpisano warunki konkursu, który został późno rozstrzygnięty, bo dopiero w marcu 1981 roku, a 28 czerwca 100-150 tys. przyjechało do Poznania, aby odsłonić pomnik. W trzy miesiące powstał jeden z najbardziej monumentalnych polskich pomników z bardzo piękną symboliką – akcentował gość „Aktualności dnia”.

Cała rozmowa z dr. Piotrem Grzelczakiem dostępna jest [tutaj].

radiomaryja.pl