Min. P. Gliński: Oczekujemy wykupienia działek byłego obozu Gusen przez rząd austriacki

Oczekujemy wykupienia działek byłego obozu Gusen przez rząd austriacki i zorganizowania miejsca pamięci – powiedział wicepremier Piotr Gliński podczas niedzielnych obchodów 74. rocznicy wyzwolenia niemieckich obozów koncentracyjnych Mauthausen i Gusen.

O konieczności godnego upamiętnienia polskich ofiar w Gusen wicepremier @PiotrGlinski przypomniał kanclerzowi Austrii Sebastianowi Kurzowi. #RememberGusen pic.twitter.com/bt34hhR5P0

— Ministerstwo Kultury (@MKiDN_GOV_PL) May 5, 2019

Podczas Mszy św., która odprawiona została w Mauthausen pod pomnikiem upamiętniającym polskie ofiary, ksiądz Wojciech Jurkowski, kapelan Związku Harcerstwa Polskiego powiedział, że „w Mauthausen dokonała się tragedia, która dla nas wszystkich powinna być przestrogą, a nie legendą”.

„Przyjechaliśmy tutaj do Mauthausen, aby dać świadectwo pamięci o tragedii świata i tragedii naszych Polaków” – powiedział ks. Wojciech Jurkowski.

Jego zdaniem ta pamięć opiera się m.in. tym, co ocalało po byłych obozach, chociaż – jak podkreślił – jeszcze więcej można ocalić, by dawało świadectwo tego, co działo się podczas II wojny światowej, spotkaniach z żywymi świadkami tej tragedii oraz na naszym świadectwie.

Wicepremier, minister kultury Piotr Gliński przypomniał, że „dzisiaj mamy zaszczyt i honor obchodzić 74. rocznicę, w gronie tych, dla których siedemdziesiąt cztery lata temu to miejsce było przeklęte, a współcześnie jest miejscem pamięci, gdzie oddawany jest hołd współtowarzyszom niedoli, którym nie dane było dożyć wyzwolenia obozu”.

Zwrócił się do byłych więźniów niemieckich obozów koncentracyjnych: „to dzięki Wam i Waszym współbraciom utrwalona została przez lata pamięć o tym miejscu”.

„Mamy również pełną świadomość faktu, że każdego roku jest wam coraz trudniej przybyć tutaj osobiście, a mimo to czynnie uczestniczycie w obchodach. Jesteśmy wam wdzięczni, że przekazujecie historię także kolejnym pokoleniom Polaków. Jesteście dla nas przykładem i wzorem do naśladowania” – dodał prof. Piotr Gliński.

Według wicepremiera „pamięć jest nierozerwalnie połączona z historią”. Podkreślił, że „naszym moralnym obowiązkiem jest stać na straży pamięci wszystkich niewinnych ofiar”, a w tym przypadku – jak mówił – „ofiar obozów systemu Mauthausen”.

Prof. Piotr Gliński powiedział, że „jako przedstawiciele kolejnych pokoleń Polaków mamy obowiązek wobec ofiar reżimu III Rzeszy Niemieckiej dbać nie tylko o Ich pamięć, ale również strzec prawdy historycznej”.

„Nie możemy dopuścić do relatywizacji przeszłości” – zaznaczył szef resortu.

Minister kultury dodał, że „Mauthausen, a szczególnie >>obóz dla polskiej inteligencji<< Gusen, zajmują szczególne miejsce w historii Polski okresu II wojny światowej; historii często nieznanej i zniekształcanej”.

Przypomniał, że „tu dokonywał się jeden z wielu aktów eksterminacji polskiej inteligencji, polskiego narodu, część niemieckiego planu Inteligenzaktion, tu był niemiecki Katyń”. I dlatego – jak mówił – „oczekujemy godnego upamiętnienia jednego z głównych obozów systemu Mauthausen – miejsca śmierci w Gusen”.

„Oczekujemy wykupienia działek przez rząd austriacki i zorganizowania miejsca pamięci we współpracy z przedstawicielami państw, których obywatele tu zginęli, w tym Polski, która straciła tu 27 tys. swoich najlepszych obywateli” – powiedział prof. Piotr Gliński.

„Słuszne są nasze oczekiwania, dotyczące przedstawiania historii, wobec tych państw, które są obciążone okrutną i straszliwą spuścizną wynikającą ze świadomych działań podczas II wojny światowej” – dodał minister kultury.

„Chcemy, aby młode pokolenia Polaków zyskiwały stosowną wiedzę, nie tylko dzięki spotkaniom ze środowiskiem byłych więźniów, ale również, poprzez system edukacyjny w szkołach, w ramach programów nauczania” – wskazał prof. Gliński.

Jego zdaniem „jesteśmy to winni wszystkim ofiarom”. „Ale również wam, drodzy byli więźniowie obozów koncentracyjnych” – podkreślił.

„Chcemy, żebyście zyskali pewność, że dzieło Waszej pamięci znajdzie godnych kontynuatorów, którzy nie pozwolą, żeby wasza historia i historia waszych współbraci odeszła w zapomnienie lub została wypaczona” – mówił Piotr Gliński.

Wiceminister podziękował przedstawicielom społeczeństwa austriackiego, lokalnych grup i komitetów pamięci, których reprezentantami są m.in. Martha Gammer oraz Andrea i Erich Wahl oraz polskich grup pamięci.

Prof. Piotr Gliński zacytował wiersz Grzegorza Timofiejewa więźnia KL Auschwitz i następnie KL Gusen, pt. „Pamięci poległych w obozie”, który napisał po wyzwoleniu Gusen: „Naszą śmierć nieozdobną wieńcem, mękę długich, niewolnych lat, niechaj uczci żywą pamięcią, wyzwolony i nowy świat”.

Następnie wicepremier, w asyście wojskowej i wraz z ambasador RP w Austrii Jolantą Różą Kozłowską, byłymi więźniami: Janem Ryszardem Sempką oraz Stanisławem Zalewskim złożył wieniec pod polskim pomnikiem w Mauthausen, który usytuowany jest między Schodami Śmierci a właściwym obozem Mauthausen. Wiązanki złożyli również przedstawiciele Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych oraz delegaci z m.in. Białorusi, Czech, Słowacji, Włoch i Ukrainy.

Dziękuję za to świadectwo. Niezwykłe spotkanie. Ocalony z KL Plaszow Ed #Mosberg, ocalony z Gusen Stanisław Zalewski podczas 74. rocznicy wyzwolenia obozu koncentracyjnego w Mauthausen. #RememberGusen @MKiDN_GOV_PL pic.twitter.com/mytNkxN07X

— Piotr Gliński (@PiotrGlinski) May 5, 2019

Wcześniej wicepremier przeszedł Schodami Śmierci w Mauthausen – Todesstiege, które łączą obóz macierzysty z kamieniołomem. Mają 31 m wysokości i 186 stopni. Kilka razy dziennie więźniowie byli zmuszani do wnoszenia po nich ciężkich bloków kamienia. Wyczerpani często spadali w dół, pociągając za sobą kolejnych. Ci, którym udało się wejść na górę, byli czasem zmuszani przez SS-manów do „zabawy w spadochroniarzy” – więzień miał zepchnąć z klifu swojego towarzysza, który stał przed nim albo zostać zastrzelony. Wielu wybierało samobójstwo, skacząc w dół.

Schody Śmierci. Todesstiege. 31 metrów wysokości i 186 stopni. Kilka razy dziennie więźniowie wnosili nimi ciężkie bloki kamienia. Wyczerpani, często spadali w dół. Tu z udziałem min.kultury @PiotrGlinski rozpoczęły się uroczystości rocznicowe wyzwolenia obozu w Mauthausen. pic.twitter.com/iZ9zXQM3hL

— Ministerstwo Kultury (@MKiDN_GOV_PL) May 5, 2019

W uroczystościach wzięli udział również m.in. ambasador RP w Austrii Jolanta Róża Kozłowska, Przewodniczący Międzynarodowego Komitetu Mauthausen Guy Dockendorf, delegacja Urzędu ds. Kombatantów, byli więźniowie Jan Ryszard Sempka oraz Stanisław Zalewski, oraz harcerze ze Związku Harcerstwa Polskiego.

PAP/RIRM