„Bolka” nie można było pominąć

"Encyklopedia Solidarności" to największy w ostatnich latach projekt
dokumentacyjno-badawczy, dotyczący dziejów antykomunistycznej opozycji z lat
1976-1989. Jej pierwszy tom, który powstał we współpracy Instytutu Pamięci
Narodowej, Stowarzyszenia "Pokolenie" i Oficyny Wydawniczej Volumen, trafi na
półki księgarskie w przyszłym tygodniu. Wśród ponad 1100 biogramów jest także
sylwetka Lecha Wałęsy, zawierająca informację, że był on zarejestrowany przez SB
jako TW "Bolek". Historycy podkreślają, że taki fakt jest zapisany w archiwach
IPN i nie można było go pominąć.

"Encyklopedia Solidarności" dedykowana jest zmarłym w katastrofie samolotu
rządowego Tu-154M pod Smoleńskiem: prezydentowi Lechowi Kaczyńskiemu, prezesowi
IPN Januszowi Kurtyce oraz Tomaszowi Mercie, Andrzejowi Przewoźnikowi,
Sławomirowi Skrzypkowi i Władysławowi Stasiakowi, bez których, jak napisano na
pierwszej stronie, "Encyklopedia Solidarności nie ukazałaby się". W skład I tomu
wchodzi 1130 biogramów i haseł napisanych przez 170 autorów. Wśród
opublikowanego materiału znalazły się biogramy nie tylko członków NSZZ
"Solidarność", ale także ruchów społecznych i politycznych, które wpisały się w
historię naszego kraju. – "Encyklopedia Solidarności" to ogromne
przedsięwzięcie. Kryterium doboru osób do biogramów nie było proste. Ktoś, kto
do 13 grudnia 1981 roku pełnił funkcje w NSZZ "Solidarność" powyżej pewnego
szczebla, automatycznie był lokowany w encyklopedii. Jednak po wprowadzeniu
stanu wojennego, przez całe lata 80. XX wieku, opozycja działała w konspiracji,
siłą rzeczy trzeba było tutaj dokonywać pewnego wyboru, który zawsze jest
wyborem arbitralnym – powiedział dr hab. Antoni Dudek z IPN, wchodzący w skład
Rady Naukowej "Encyklopedii Solidarności". – To nie jest wyłącznie encyklopedia
"Solidarności", jej podtytuł brzmi: "Opozycja w PRL 1976-1989". Staraliśmy się
więc szeroko uwzględnić w niej różne nurty, poglądy, postawy, jakie dotyczą
tamtego czasu – podkreślił Dudek.
Hasła i biogramy zamieszczone na stronach "Encyklopedii Solidarności" opracowane
zostały na podstawie kilkudziesięciostronicowej ankiety, która powstała we
współpracy z Polskim Towarzystwem Socjologicznym. Zebrany materiał został
skonfrontowany z materiałami archiwalnymi IPN. – Ankiety, na podstawie których
powstały biogramy, będą w przyszłości – w moim przekonaniu – jednym z
najważniejszych źródeł do badań nad ludźmi "Solidarności". Można dowiedzieć się
z nich, skąd pochodzili, jaka była ich droga do opozycji, jak się potoczyły ich
losy po roku 1989 – zaznaczył Dudek. Przy wszystkich postaciach, których
biogramy znajdują się w encyklopedii, zawarta została informacja o tym, czy
zajmowała się nimi Służba Bezpieczeństwa, a jeśli tak, to w jakim charakterze. Z
tego też względu w biogramie Lecha Wałęsy odnotowany został fakt, że został on
zarejestrowany jako tajny współpracownik "Bolek" w latach 1970-1976. – To jest
fakt. Podaliśmy informację, która obiektywnie istnieje w archiwum IPN –
podkreślił Dudek. Doktor Łukasz Kamiński z IPN, jeden z redaktorów
"Encyklopedii", zwrócił jednak uwagę na fakt, że byłoby bardzo źle, gdyby
publikacja "Encyklopedii Solidarności" wywołała tylko falę rozważań o
przeszłości Lecha Wałęsy. – Ta publikacja to pomnik, który chcieliśmy postawić
tysiącom ludzi, którzy walczyli o wolną Polskę, a o których jakby nieco
zapomniano – podkreślił Kamiński.
W ciągu najbliższych dwóch-trzech lat ma ukazać się w sumie pięć tomów
"Encyklopedii Solidarności", które zawierać będą łącznie 5 tys. biogramów, 2,5
tys. haseł encyklopedycznych oraz ponad tysiąc unikatowych fotografii.
"Encyklopedia" wydawana jest w tzw. systemie holenderskim, co oznacza, że we
wszystkich tomach hasła i biogramy publikowane są od litery A do Z. Dlatego w I
tomie są sylwetki Wałęsy, ale także Lecha i Jarosława Kaczyńskich, Bronisława
Komorowskiego czy Andrzeja i Joanny Gwiazdów oraz Anny Walentynowicz. Życiorysy
osób niezamieszczone w tomie pierwszym znajdą się w kolejnych. Więcej o samym
pomyśle powstania encyklopedii, jak również o pracy nad kolejnymi tomami można
dowiedzieć się, odwiedzając w internecie stronę:

www.encyklopedia-solidarnosci.pl.

Piotr Czartoryski-Sziler