75 lat temu, w nocy z 22 na 23 kwietnia 1943 roku, Ukraińska Powstańcza Armia zamordowała w Janowej Dolinie na Wołyniu około 600 Polaków. Janowa Dolina była osiedlem wybudowanym w latach 30. przy kamieniołomach bazaltu eksploatowanych przez przedsiębiorstwo państwowe.
Pod apelem w obronie Pomnika Rzezi Wołyńskiej podpisały się osoby, które przez swoją działalność i poprzez całe swoje życie dawały świadectwo wierności prawdy, zbierały i udokumentowały tę prawdę, (…) ale też osoby, które cudem ocalały ze straszliwych rzezi. Trzeba uszanować ten głos – powiedział w czwartkowych „Aktualnościach dnia” na antenie Radia Maryja prof. Włodzimierz Osadczy, dyrektor Centrum Badań Wschodnioeuropejskich Ucrainicum KUL.
Ja myślę, że tutaj są po prostu ludzie złej woli, którzy chcą zabić, zniszczyć, stłamsić prawdę w zarodku. (…) Kiedy ukazała się moja książka, był lament: „A po co pokazywać? Niech to jeszcze poczeka”. Nie można czekać ze sprawiedliwością – powiedział na antenie Radia Maryja w audycji „Aktualności dnia” polski pisarz Stanisław Srokowski (na podstawie tekstów poety napisany został scenariusz do filmu „Wołyń” Wojciecha Smarzowskiego) w kontekście pomnika upamiętniającego rzeź wołyńską.
Prof. Grzegorz Motyka za książkę pt. „Wołyń ’43”, w której zawarta jest analiza przyczyn rzezi wołyńskiej, został tegorocznym laureatem w konkursie „Książka Historyczna Roku” na najlepszą popularnonaukową publikację poświęconą dziejom Polski w XX w.
Tuż przed Świętem Niepodległości na Grobie Nieznanego Żołnierza odsłonięto tablicę z nazwami dwudziestu wsi i miasteczek, które dzielnie broniły się przed Organizacją Ukraińskich Nacjonalistów i Ukraińską Powstańczą Armią. Jeszcze 9 listopada na tablicy byli wyróżnieni także obrońcy Birczy, jednak następnego dnia tablicę podmieniono.
Około 2,5 tysiąca świadków przesłuchano dotychczas w śledztwie w sprawie zbrodni ludobójstwa popełnionych przez nacjonalistów ukraińskich na Wołyniu w latach 1939 – 1945. Na Wołyniu zginęło wtedy – według szacunków – około 60 tys. osób narodowości polskiej.
Około 40 polskich cmentarzy na dawnych Kresach Wschodnich – obecnie na Ukrainie – zamierzają uporządkować wolontariusze uczestniczący w projekcie „Wołyń2017. ReGeneracja 2”.
Udział Polaków w obchodach Narodowego Dnia Pamięci Ofiar Ludobójstwa na Wołyniu dokonanego przez OUN-UPA to znak, że wydarzenie to nie zostało wyrzucone z powszechnej i historycznej pamięci – powiedział na antenie Radia Maryja w programie „Aktualności Dnia” redaktor „Naszego Dziennika” Krzysztof Losz.
W archiwach (i to polskich) można jeszcze spotkać informacje, które odkrywają nieznane dotąd miejsca mordów, odkrywają ofiary znane z nazwiska, przebieg niektórych zbrodni, ale też trzeba mieć świadomość, że wszystkiego jednak nie da się ustalić. Gdyby państwo polskie po wojnie od razu przystąpiło do zbierania świadectw […], to może mielibyśmy ponad 90 proc. ustalonych faktów ofiar – powiedziała w programie „Polski punkt widzenia” na antenie TV Trwam badacz zbrodni wołyńskiej Ewa Siemaszko.
Na Skwerze Wołyńskim w Warszawie odbyły się główne uroczystości siedemdziesiątej czwartej rocznicy Rzezi Wołyńskiej, zbrodni dokonanej przez ukraińskich nacjonalistów OUN-UPA na Polakach. W ubiegłym roku Sejm ustanowił jedenasty lipca Narodowym Dniem Pamięci Ofiar Ludobójstwa. W dzisiejszych uroczystościach udział wzięli przedstawiciele rządu, rodziny ofiar i świadkowie tych zbrodni.
Ponad 100 tys. Polaków zostało zamordowanych na Wołyniu; jako naród musimy o tym pamiętać i zawsze o tym przypominać – nie po to, by podsycać niechęć wobec narodu ukraińskiego, tylko by traktować to, jako ostrzeżenie – powiedział w Gdańsku prezydent Andrzej Duda.
Apel do samorządowców o włączenie syren i innych sygnałów dźwiękowych w południe 11 lipca – w 74. rocznicę rzezi wołyńskiej – wystosowały środowiska kresowe z Dolnego Śląska. W tym regionie mieszka wiele rodzin przesiedlonych z dawnych kresów Rzeczpospolitej.