Mec. Katarzyna Gęsiak: Klauzula sumienia przynależy człowiekowi i wynika z godności człowieka. Polska konstytucja jedynie potwierdza tę wolność

Instytucjonalna klauzula sumienia wynika bezpośrednio z Konstytucji RP. W 2015 roku Trybunał Konstytucyjny wprost powiedział, że jest to prawo przynależne człowiekowi niezależnie od tego, czy ustawodawca ujmie tę wolność w jakieś ramy prawne w drodze ustawy, czy też nie. Klauzula sumienia przynależy człowiekowi i wynika z godności człowieka. Polska konstytucja jedynie potwierdza tę wolność – mówiła mec. Katarzyna Gęsiak, dyrektor Centrum Prawa Medycznego i Bioetyki Instytutu Ordo Iuris, w audycji „Aktualności dnia” na antenie Radia Maryja.

Instytut Ordo Iuris zaprezentował poradnik dotyczący instytucjonalnej klauzuli sumienia i możliwości ochrony przed jej naruszaniem. Publikacja ma pomóc podmiotom leczniczym bronić się przed wytycznymi b. minister zdrowia, Izabeli Leszczyny, dotyczącymi wykonywania tzw. aborcji.

Instytut Ordo Iuris prezentuje nowy poradnik dla szpitali i lekarzy, którzy znaleźli się pod presją rządowych wytycznych aborcyjnych sprzecznych z prawem i sumieniem

Pobierz poradnik: https://t.co/cU6QN7Zy0N

Co zawiera poradnik?
Pokazuje, że wytyczne Ministra Zdrowia i… pic.twitter.com/vgTidDBKoz

— Instytut Ordo Iuris (@OrdoIuris) December 8, 2025

– Do takiego działania zainspirowała nas bezpośrednio była minister zdrowia, Izabela Leszczyna, która w 2024 roku w opublikowanych wytycznych dotyczących dostępu do procedury przerywania ciąży, wprost stawia tezę, że klauzula sumienia, czyli możliwość odmówienia wykonania świadczeń medycznych nieetycznych, niezgodnych z sumieniem danej jednostki, przynależy się wyłącznie osobom fizycznym. Natomiast my jako prawnicy, którzy zajmują się już od dłuższego czasu zagadnieniem wolności sumienia, wiemy dobrze i staramy się to przekazać w naszych publikacjach, że klauzula sumienia przysługuje także podmiotom leczniczym, czyli szpitalom. Nie jest to nasza koncepcja czy nasz wymysł, ale niejednokrotnie potwierdził to polski Trybunał Konstytucyjny – podkreśliła mec. Katarzyna Gęsiak.

Gość Radia Maryja wskazała, że poradnik ma na celu przybliżyć osobom kierującym podmiotami leczniczymi zarówno ideę instytucjonalnej klauzuli sumienia, jak i zasady korzystania z tej klauzuli sumienia.

– Instytucjonalna klauzula sumienia wynika bezpośrednio z Konstytucji RP, z artykułu 53, który przyznaje każdemu wolność sumienia. Ona nie została uregulowana w żadnej ustawie, ale w 2015 roku Trybunał Konstytucyjny wprost powiedział, że jest to prawo przynależne człowiekowi niezależnie od tego, czy ustawodawca ujmie tę wolność w jakieś ramy prawne w drodze ustawy, czy też nie. Klauzula sumienia po prostu przynależy człowiekowi i wynika z godności człowieka. Polska konstytucja jedynie potwierdza tę wolność. Dlatego, skoro przynależy człowiekowi, to tak samo przynależy instytucjom tworzonym przez ludzi – tłumaczyła dyrektor Centrum Prawa Medycznego i Bioetyki Instytutu Ordo Iuris.

Mec. Katarzyna Gęsiak zaznaczyła, że działania, które powinna podjąć placówka medyczna, by skutecznie wdrożyć instytucjonalną klauzulę sumienia nie są skomplikowane, a nawet bardzo proste.

– Konieczne jest oparcie się o dokument wewnętrzny szpitala, czyli przede wszystkim statut, który jest tworzony przez właściciela takiego podmiotu leczniczego. W takim statucie powinien znaleźć się zapis, że podmiot leczniczy kieruje się zasadą ochrony życia ludzkiego od poczęcia do naturalnej śmierci. Więc można to zrobić przede wszystkim w statucie, a także w regulaminie organizacyjnym podmiotu leczniczego, który wdraża kierownik danej placówki – podkreśliła autorka poradnika dla podmiotów leczniczych.

Dodała, że instytucjonalna klauzula sumienia dotyczy wszystkich procedur o charakterze nieleczniczym.

– Aborcja jest traktowana obecnie jako środek terapeutyczny – chociażby na jakieś dolegliwości psychiczne kobiet – więc ma ona charakter nieleczniczy, podobnie jak zapłodnienie pozaustrojowe, czy procedury zmiany płci. Natomiast na podstawie instytucjonalnej klauzuli sumienia szpital mógłby odmówić wykonywania tych wszystkich zabiegów – wskazała mec. Katarzyna Gęsiak.

Poradnik pt. „Jak korzystać z instytucjonalnej klauzuli sumienia” jest bezpłatny i dostępny na stronie Instytutu Kultury Prawnej Ordo Iuris.

Jednocześnie mec. Katarzyna Gęsiak zapowiedziała skierowanie do minister zdrowia, Jolanty Sobierańskiej-Grendy, apelu o jak najszybsze uchylenie bezprawnych wytycznych jej poprzedniczki. W tym celu Instytut Ordo Iuris uruchomił również petycję „Wycofajmy aborcję” i zachęca do jej podpisywania.

❌Czas powstrzymać aborcję‼️
Podpisz list do Minister Zdrowia ws. usunięcia NIEZGODNYCH Z KONSTYTUCJĄ aborcyjnych wytycznych Izabel Leszczyny‼️
🖊️https://t.co/9O3EMqnfnv pic.twitter.com/uAvUUYXgLk

— Centrum Życia i Rodziny👨‍👩‍👧‍👦 (@CentrumZycia) December 8, 2025

Całość audycji „Aktualności dnia” z udziałem mec. Katarzyny Gęsiak dostępna [tutaj].

radiomaryja.pl