Należności do odzyskania

Do tej pory udało się odzyskać jedynie niewielką część spadku finansowego II RP tzw. złotą część FON

Depozyty finansowe w bankach szwajcarskich, akcje i obligacje ulokowane w bankach Stanw Zjednoczonych, opłaty za dostawy broni dla organizacji syjonistycznych, złoto Banku Polskiego deponowane za granicą to tylko niewielka część spadku po II Rzeczypospolitej, ktry nigdy nie został zarchiwizowany. Nigdy też przedstawiciele władz Polski nie podjęli żadnych prb odzyskania zachodnich należności wobec II RP. Działacze powstającego stowarzyszenia Powiernictwo II RP chcą we wspłpracy z historykami IPN przeprowadzić szczegłową kwerendę w zachodnich instytucjach oraz przygotować pozwy w sprawie zwrotu Polsce nigdy nieuregulowanych płatności.

Teraz po latach mamy wreszcie odpowiednią sytuację polityczną, by upomnieć się o zwrot należności z czasw II Rzeczypospolitej. Proszę zwrcić uwagę na fakt, że kierowane są przeciwko Polsce pozwy o zwrot mienia żydowskiego czy niemieckiego. Nie możemy więc odpuścić sprawy zwrotu mienia polskiego, żyjemy bowiem w takich czasach, w ktrych wiedza historyczna zamieniana jest na pewną wartość materialną mwi Krzysztof Kopeć, założyciel stowarzyszenia Powiernictwo II RP.
Działacze Powiernictwa II RP głwnie młodzi ludzie, naukowcy, historycy, polscy przedsiębiorcy wskazują na dość często pomijany przez badaczy dwudziestolecia międzywojennego fakt, że II RP pod względem gospodarczym była znaczącym europejskim państwem. W 1929 r. polski dochd narodowy brutto w przeliczeniu na jednego mieszkańca wynosił 610 dolarw i był porwnywalny z hiszpańskim (720 dolarw), włoskim (810 dolarw), japońskim (880 dolarw). W roku 1937 z dochodem w wysokości 830 dolarw prześcignęliśmy Hiszpanię, zmniejszając dystans do Włoch (920 dolarw) i Japonii (960 dolarw). Jak wynika z opracowań udostępnionych nam przez Powiernictwo II RP, pod względem gospodarczym Polska do dzisiaj nie osiągnęła stanu sprzed 1 września 1939 roku. Pod koniec lat 30. ubiegłego stulecia wobec realnego zagrożenia wojną część pieniędzy polskich instytucji państwowych oraz organizacji społecznych, m.in. Ligi Morskiej i Kolonialnej, lokowana była w bankach zachodnich. Do dziś, po odzyskaniu w 1989 r. przez Polskę niepodległości, w przeciwieństwie do organizacji niemieckich i żydowskich Polska nie podjęła żadnych działań zmierzających do odzyskania dawnych należności.
Komunizm, ktry zapanował w Polsce po II wojnie światowej, doprowadził do przerwania ciągłości pomiędzy III RP a niepodległym państwem polskim, jakim była II RP mwi poseł Paweł Zalewski, przewodniczący sejmowej Komisji Spraw Zagranicznych.
Korzystając z dokumentw, do ktrych już dotarliśmy, chcemy to wszystko zinwentaryzować, wystąpić o przeprowadzenie niezbędnej kwerendy, ocenić prawne możliwości odzyskania tych pieniędzy i ewentualnie przygotować dla Skarbu Państwa pozwy procesowe mwi Krzysztof Kopeć. Jeśli uznajemy prawo własności za święte i nienaruszalne, to trzeba rwnież wyegzekwować to, co należy się Polsce tłumaczy.
Stowarzyszenie Powiernictwo II RP, ktre skupia obecnie około 30 działaczy, w ciągu miesiąca zamierza skończyć prace niezbędne do zarejestrowania stowarzyszenia i rozpocząć działalność. Cele organizacji to zbieranie, zabezpieczanie, opracowywanie i katalogowanie dokumentacji w Polsce i w innych krajach dotyczącej spadku finansowego po II RP, należności z tytułu dostaw produktw do innych krajw, ktre nie zostały rozliczone w wyniku wybuchu II wojny światowej, oraz pożyczek finansowych udzielonych innym krajom lub organizacjom zagranicznym.
Prowadzimy już rozmowy w sprawie wspłpracy w tej kwestii z Instytutem Pamięci Narodowej oraz przedstawicielami parlamentu. Naszym zadaniem bowiem może być tylko przygotowanie szczegłowego opracowania dotyczącego możliwości odzyskania polskich należności, natomiast z takimi wnioskami może już występować wyłącznie Skarb Państwa tłumaczy Krzysztof Kopeć.
Prawnicy związani z Powiernictwem II RP chcą pomc instytucjom państwowym oraz spadkobiercom firm prywatnych funkcjonujących w czasach II RP w przygotowaniu pozww dotyczących zwrotu należnego, a zdeponowanego w bankach i instytucjach Europy Zachodniej oraz Stanw Zjednoczonych majątku: akcji, obligacji i środkw finansowych.
Chcemy zbadać sprawę tzw. polskiego złota w Rumunii. Ta sprawa nigdy nie została zbadana, a według posiadanych przez nas materiałw istnieje szereg dokumentw pozwalających na prawną windykację tych należności mwią członkowie Powiernictwa II RP.
Inicjatywę zmierzającą do ustalenia i udokumentowania należności polskich oceniam bardzo pozytywnie. Wiedza na ten temat jest niezwykle ważna, zwłaszcza wobec akcji podejmowanych przeciwko Polsce przez zagraniczne instytucje prywatne czy quasi-prywatne. Powinni mieć świadomość, że to działa w obie strony uważa poseł Paweł Zalewski, przewodniczący sejmowej Komisji Spraw Zagranicznych.

Odszkodowania od sąsiadw
Jak wynika z opracowania przekazanego nam przez stowarzyszenie Powiernictwo II RP, należności wobec Polski ze strony bankw i instytucji zachodnich mogą przekraczać sumę biliona dolarw. W tej kwocie znalazłyby się roszczenia wobec Niemiec w wyniku działań wojennych kolej straciła 84 proc. majątku, energetyka 65 proc., poczta i telekomunikacja 62 proc., szkolnictwo 60 proc., grnictwo 42 procent. Spośrd 40 tys. fabryk ocalało 10 tys., jednak i w tych zachowanych połowa budynkw została zniszczona. Zniszczono też 30 proc. lasw. Łączne straty gospodarcze wyniosły ponad 59 mld przedwojennych dolarw. Do tego dochodzą straty poniesione przez poszczeglnych obywateli. W 1990 r. prof. Alfons Klafkowski, nieżyjący już specjalista prawa międzynarodowego, wyliczył, że z tego tytułu poszkodowanym i ich spadkobiercom należałoby się 285 mld dolarw odszkodowań. Roszczenia wobec Rosji za zagrabiony majątek oraz niewolniczą pracę to ok. 150 mld dolarw.

Niespłacone dostawy
Niebagatelna jest też kwestia odzyskania nigdy niespłaconych należności z tytułu dostaw produktw. Wartość eksportu samej broni (samoloty, działa, broń strzelecka) do 1939 r. wyniosła prawie 400 mln złotych. Głwnymi odbiorcami sprzętu były: Rumunia, Turcja, Grecja, Bułgaria, Szwajcaria, Portugalia, Węgry, Jugosławia. W sumie kontrakty dotyczyły kilkudziesięciu krajw na 5 kontynentach.
W wielu wypadkach były to dostawy wielokrotne w latach 1937-1939 z odroczonymi terminami płatności; warto prześledzić, czy płatności za te dostawy zostały uregulowane zauważa Krzysztof Kopeć.

Izrael powinien wywiązać się z zobowiązań
PRL, a pźniej III RP nie występowała nigdy o zwrot należnych Polsce pieniędzy z tytułu pożyczek udzielanych innym państwom i organizacjom międzynarodowym. Między innymi w latach 1937-1939 przekazano organizacjom syjonistycznym w Palestynie amunicję oraz karabiny maszynowe. Wiązało się to z działalnością Zeeva Żabotyńskiego, ktry po negocjacjach z rządem polskim uzyskał możliwość szkolenia członkw młodzieżowych żydowskich organizacji paramilitarnych Brit Trumpeldor-Betar i Brit Naszim Leumijot w Polsce. Rwnież organizacja Irgun, założona przez Davida Raziela i przekształcona potem w Likud, otrzymała od przedwojennego rządu polskiego 200 tys. karabinw i 20 mln kul. Dostarczono im także pewną ilość ciężkich karabinw maszynowych. Sprzęt przemycano do Palestyny, np. zalutowany w walcach drogowych. Całość pomocy udzielonej przez władze polskie organizacjom syjonistycznym była traktowana przez nie jako dług honorowy do zwrotu po uzyskaniu przez Izrael niepodległości. Mowa tutaj o niemałej kwocie tylko w latach 1938-
-1939 opiewającej na mniej więcej 6 mln złotych.

Wojciech Wybranowski
drukuj