Skaleczenia i poważne rany

Któż z nas nie doświadczył ran ciętych, np. spowodowanych nieuważnym
obchodzeniem się z nożem, czy kłutych, powstałych wskutek wbicia się w ciało np.
gwoździa, igły czy nożyczek. Zazwyczaj nie zagrażają życiu, wymagają jedynie
doraźnej pomocy. Nie znaczy to jednak, że można je lekceważyć. Zaniedbania w ich
leczeniu mogą prowadzić do zakażenia, powodującego niepotrzebne cierpienie i
niebezpiecznego dla organizmu człowieka.

Lekarze dzielą rany, w zależności od przyczyny zranienia i charakterystycznych
cech, na kilka rodzajów. Do najczęstszych można zaliczyć rany cięte powstałe
wskutek działania przedmiotów ostrych, np. noża, szyby.
Są to zwykle rany o gładkich brzegach. Zazwyczaj towarzyszy im silne krwawienie.
Głębokość rany bywa różna. Płytkie nie są raczej groźne dla życia i goją się
dość szybko, głębokie mogą być niebezpieczne ze względu na możliwość wystąpienia
krwotoku. Inny rodzaj ran to rany szarpane, czyli darte – powstają w
konsekwencji rozciągnięcia i rozerwania tkanek. Dzieje się to pod wpływem
zadziałania stycznych względem powierzchni ciała przedmiotów kanciastych lub
zakrzywionych czy tępych, takich jak np. haki, deski. Rany darte mają brzegi
nierówne, poszarpane, rozciągnięte lub podwinięte, mało broczące krwią. Są
najczęściej zabrudzone w momencie urazu, np. błotem, rdzą, smarem, ziemią itd.
Zdaniem specjalistów, narzędzia ostre, działające szybko, wywołują mniejszy ból,
narzędzia tępe – większy.
Równie często spotykane rany to rany kłute. Powstają w wyniku działania z dużą
siłą ostro zakończonych przedmiotów, takich jak np. drut, gwóźdź, nożyczki.
Otwór rany jest najczęściej mały, krwawienie zewnętrzne niewielkie, natomiast
kanał drążący może być głęboki. Szczególnie groźne są rany w okolicy klatki
piersiowej – uszkodzenia płuca, otrzewnej, jelit, narządów miąższowych, oraz w
obrębie kończyn, np. przecięcie pni nerwowych, większych naczyń krwionośnych,
uszkodzenie stawów. Niebezpieczeństwo związane jest także z krwawieniem
wewnętrznym i bakteriami, które przenikają w głąb organizmu i stają się
przyczyną zakażenia.
W przypadku uderzenia kamieniem, młotkiem czy też w wyniku upadku poszkodowani
doświadczają najczęściej ran tłuczonych. Mają one brzegi zgniecione lub
stłuczone z krwawymi obrzękami. Krwawienie w przypadku tych ran bywa nieduże,
ponieważ naczynia krwionośne ulegają najczęściej zgnieceniu. Może jednak dojść
do zakażenia i obumarcia tkanek. Silniej działającymi ranami bywają rany
miażdżone. Powstają w wyniku silnego urazu tępym narzędziem, np. podczas
wypadków drogowych. Takie rany są wypełnione skrzepłą krwią, mogą zawierać także
ciała obce, np. strzępy ubrania, ziemię. Ich konsekwencją może być upośledzenie
czynności mięśni, niewydolność narządów, które doznały urazu lub wstrząsu. Może
dojść również do zakażenia.
W przypadku wszystkich wymienionych powyżej ran najczęstsze są zakażenia
bakteriami ropotwórczymi. Przenikanie zarazków do rany opóźnia gojenie się jej i
sprzyja powstawaniu blizny. Ropiejące miejscowe zakażenie może się
rozprzestrzenić na cały organizm, powodując zakażenie krwi. Towarzyszą mu
pulsujący ból w ranie i jej okolicy, zaczerwienienie. Może wystąpić również
gorączka. Znacznie groźniejsze od ropnego zakażenia są powikłania w postaci róży
przyrannej. Róża jest ostrym stanem zapalnym skóry i tkanki podskórnej.
Drobnoustroje przenikają w jej głąb przez ranę. Skóra w miejscu wniknięcia staje
się żywoczerwona, obrzęknięta. Okoliczne węzły chłonne ulegają powiększeniu i
często są bolesne. Występują także bóle głowy, uczucie rozbicia, dreszcze i
gorączka.
Zawsze najważniejsze jest ustalenie, czy zranienie spowodowało lekkie czy
ciężkie uszkodzenie organizmu, jaki jest stan ogólny poszkodowanego, jaka pomoc
jest najpilniej potrzebna, a także czy rodzaj rany nie kryje w sobie dalszych
niebezpieczeństw.