Szef ONZ: Świat pogrąża się w chaosie; globalny system jest pod bezprecedensową presją wojen

Sekretarz generalny ONZ, Antonio Guterres, ostrzegł w czwartek, że świat pogrąża się w chaosie. Stwierdził, że „szerzą się bezkarność i nieprzewidywalność, a globalny system jest pod bezprecedensową presją wojen, podziałów, kryzysu klimatycznego i erozji szacunku do prawa międzynarodowego”.

„Kontekstem jest chaos. Jesteśmy światem przepełnionym konfliktami, bezkarnością, nierównościami i nieprzewidywalnością” – podkreślił w wystąpieniu na forum Zgromadzenia Ogólnego ONZ, określonym jako „diagnoza globalnego nieładu i osobiste zobowiązanie do działania w ostatnim roku urzędowania”.

Szef ONZ wskazał na zaangażowanie organizacji w łagodzenie konfliktów od Gazy i Ukrainy po Sudan i Jemen, zwracając uwagę, że samo „uciszenie broni” nie wystarczy.

„Pokój to coś więcej niż brak wojny” – podkreślił Antonio Guterres.

Zapowiedział koncentrację na „większych siłach i megatrendach kształtujących świat” oraz trzech zasadach, które „powinny kierować pracą ONZ i państw członkowskich”. Są to według niego: pokój oparty na rozwoju, prawo międzynarodowe i prawa człowieka bez wyjątku oraz skuteczny multilateralizm zdolny do reformy. W opinii sekretarza generalnego ONZ łączy je wspólny cel: przywrócenie zaufania do współpracy międzynarodowej.

Według Antonio Guterresa „w czasie narastających podziałów geopolitycznych oraz cięć w finansowaniu rozwoju i pomocy humanitarnej testowana jest sama idea multilateralizmu”.

„To paradoks naszej epoki: gdy najbardziej potrzebujemy współpracy międzynarodowej, najmniej jesteśmy skłonni z niej korzystać i w nią inwestować. Niektórzy chcą ogłosić międzynarodową współpracę w agonii. Zapewniam: nie poddamy się” – zadeklarował szef ONZ.

Antionio Guterres argumentował, że ubóstwo, nierówności i słabe instytucje „napędzają przemoc, a trwały pokój wymaga trwałego rozwoju”. Ostro skrytykował też erozję prawa międzynarodowego.

„Nie dzieje się ona w cieniu. Rozgrywa się na oczach świata, na naszych ekranach, na żywo w 4K” – zauważył zef ONZ, wymieniając ataki na cywilów, pracowników humanitarnych i łamanie praw człowieka.

Alarmował on też w sprawie koncentracji bogactwa: najbogatszy 1 proc. posiada 43 proc. globalnych aktywów. W jego opinii jest to „moralnie nie do obrony”.

Antionio Guterres ostrzegł na forum Zgromadzenia Ogólnego przed zagrożeniami związanymi z nowymi technologiami, w tym sztuczną inteligencją.

„Musimy dopilnować, by to ludzkość sterowała technologią, a nie odwrotnie” – apelował szef ONZ.

W nawiązaniu do klimatu Antonio Guterres akcentował, że „świat w klimatycznym chaosie nie może być światem pokoju”. Wezwał też do „szybszej redukcji emisji i większego finansowania”. Podkreślił też potrzebę reformy globalnych instytucji, w tym Rady Bezpieczeństwa, bo „rozwiązywanie problemów w logice 1945 r. nie rozwiąże problemów 2026 roku”.

PAP