Sejm uchwalił ustawę zwalniającą z odpowiedzialności karnej polskich obywateli wstępujących do ukraińskich sił zbrojnych

Sejm uchwalił ustawę o niekaraniu ochotników broniących wolności i niepodległości Ukrainy. Zwalnia ona z odpowiedzialności karnej polskich obywateli wstępujących do ukraińskich sił zbrojnych oraz umożliwia wykorzystanie ich doświadczeń bojowych przez organy wojskowe.

Za uchwaleniem ustawy było 406 posłów, przeciwko czterech, a 19 posłów wstrzymało się od głosu. Sejm uchwalił ustawę wraz z większością poprawek, które zostały zgłoszone podczas drugiego czytania.

Posłowie Koalicji Obywatelskiej, którzy przygotowali ustawę, zaznaczyli w uzasadnieniu, że przepisy nie zachęcają polskich obywateli do udziału w walce Ukrainy z rosyjską agresją ani nie wprowadzają w tym zakresie żadnych ułatwień. Powodują tylko, że wobec tych obywateli nie będą prowadzone postępowania karne.

W czwartek podczas połączonego posiedzenia sejmowych Komisji Obrony Narodowej oraz Komisji Sprawiedliwości i Praw Człowieka posłowie pozytywnie zaopiniowali trzy z czterech poprawek zgłoszonych w trakcie drugiego czytania do poselskiego projektu ustawy o niekaraniu ochotników broniących wolności i niepodległości Ukrainy. Trzy poprawki były zgłoszone przez klub Koalicji Obywatelskiej.

Pierwsza poprawka modyfikowała art. 3 ust. 1 projektu, regulujący skutki amnestii wobec prawomocnych orzeczeń. Zgodnie z nią z Krajowego Rejestru Karnego mają być usuwane wpisy nie tylko o skazaniu i warunkowym umorzeniu postępowania, lecz również o ukaraniu za wykroczenie, w tym zagrożone karą aresztu na podstawie ustawy o obronie Ojczyzny.

Druga poprawka ma charakter techniczny dot. funkcjonowania KRK. Zakłada, że sąd – niezwłocznie po uprawomocnieniu się postanowienia o zastosowaniu amnestii – zawiadamia Biuro Informacyjne KRK. Celem jest doprecyzowanie podstawy przetwarzania danych i zapewnienie sprawnego usuwania wpisów związanych z czynami objętymi abolicją.

Trzecia poprawka KO przewidywała, że ustawa wejdzie w życie po upływie trzech miesięcy od dnia ogłoszenia. W uzasadnieniu wskazano, że wydłużenie vacatio legis ma zapobiec sytuacji, w której osoby objęte abolicją zostałyby zaskoczone natychmiastowym wejściem w życie regulacji.

Ustawa, wniesiona do Sejmu przez posłów KO w grudniu 2024 r., zakłada „przebaczenie i puszczenie w niepamięć” określonych przestępstw i wykroczeń polegających m.in. na wstąpieniu do armii ukraińskiej bez zgody właściwego organu, prowadzeniu werbunku do tej służby czy naruszenia wybranych przepisów ustawy o obronie Ojczyzny oraz – w okresie sprzed 23 kwietnia 2022 r. – ustawy o powszechnym obowiązku obrony RP.

Abolicja ma obejmować czyny popełnione od 24 lutego 2022 r. do 31 grudnia 2026 r. i dotyczyć wyłącznie służby w Siłach Zbrojnych Ukrainy, podległych władzom uznawanym przez Polskę za prawowite. W ustawie podkreślono, że abolicja ma charakter selektywny, m.in. odnosi się tylko do popełnienia określonych przestępstw i wykroczeń w związku z wojną toczoną przez Rosję przeciwko Ukrainie i nie obejmuje służby w najemnej służbie wojskowej, która jest zakazana przez prawo międzynarodowe.

W ustawie przewidziano również obowiązek złożenia – niezwłocznie po powrocie do kraju – pisemnego oświadczenia do Ministra Obrony Narodowej o terminie i miejscu przyjęcia oraz zakończenia służby. Oświadczenie ma być składane pod rygorem odpowiedzialności karnej za fałszywe zeznania, a zawarte w nim informacje mają podlegać ochronie przewidzianej dla informacji niejawnych oznaczonych klauzulą „zastrzeżone”. Minister – zgodnie z regulacją – ma przekazywać dane właściwym organom wojskowym i prokuraturze.

Ustawa trafi teraz do Senatu.

PAP