Katyń jako symbol prawdy i pamięci. Dr R. Derewenda: Prawdę o zbrodni zawdzięczamy Polakom

W rocznicę ujawnienia masowych grobów polskich oficerów w Katyniu, temat odpowiedzialności, pamięci i prawdy historycznej powrócił. W „Aktualnościach dnia” na antenie Radia Maryja, dr Robert Derewenda, dyrektor oddziału IPN w Lublinie, odniósł się zarówno do znaczenia samej zbrodni jak i współczesnych wyzwań związanych z jej upamiętnieniem.

Zbrodnia katyńska dokonana wiosną 1940 roku przez NKWD pochłonęła życie blisko 22 tys. obywateli Polski. Jej ujawnienie 3 lata później, w 1943 roku, zapoczątkowało wieloletni spór prawdę historyczną, naznaczony dezinformacją ze strony Związku Sowieckiego. Jak podkreśla dr Robert Derewenda, Katyń stał się nie tylko symbolem samej zbrodni, ale także symbolem kłamstwa, które stanowiło fundament systemu komunistycznego.

–  Katyń jest faktycznie nie tylko symbolem zbrodni komunistycznych, ale jest również symbolem kłamstwa. Bowiem u podstaw całego systemu komunistycznego legło kłamstwo. Cały ten system komunistyczny, który najpierw zaistniał w Rosji, opierał się na kłamstwie. Na kłamstwie, jakoby masy pracujące miast i wsi miały być wyzwalane przez komunistów i miały rzeczywiście same rządzić w państwie, które miało być państwem tych, którzy będą pracowali. To oczywiście było kłamstwo, bowiem rzeczywiście było zupełnie inaczej. Mianowicie to państwo było rządzone totalitarnie, w sposób całkowity podporządkowując narody zamieszkujące w Związku Sowieckim. Więc mówimy tutaj rzeczywiście o ideologii, która tak zawładnęła tym państwem, że stała u podstaw tworzenia potem systemu gospodarczego, całego systemu wychowawczego, edukacji. Właściwie wszystko miało zostać zawładnięte przez ten zgubny system, który tworzył de facto państwo, które było przeciwne wolności swoich obywateli – zaznaczył historyk.

Mechanizm fałszowania rzeczywistości miał charakter systemowy i obejmował zarówno propagandę ideologiczną, jak i konkretne działania polityczne, takie jak uzasadnianie agresji na Polskę w 1939 roku.

– To kłamstwo było utrzymywane przez kolejne pokolenia. Polacy z tym kłamstwem bolszewickim, z tym kłamstwem komunistycznym spotkali się bardzo szybko, bo już w roku 1920 Rosja bolszewicka, która najechała na Polskę, próbowała usprawiedliwić ten najazd, jakoby miała też wyzwalać narody zamieszkujące Europę Środkowowschodnią. Kolejny raz Polacy dotknęli tego kłamstwa 17 września 1939 roku, kiedy Sowieci usprawiedliwiali, przynajmniej próbowali usprawiedliwić napad na Polskę – przypomina.

Rzeczywista wiedza o tych wszystkich wydarzeniach była przekazywana w domu – zaznacza historyk.

– Zawdzięczamy tę prawdę de facto samym Polakom, którzy rozmawiali o tym, czy w domu, czy w swoich środowiskach – podkreślił dr Robert Derewenda, wskazując na społeczną rolę w zachowaniu pamięci historycznej.

Współczesne obchody rocznicowe, w tym uroczystości pogrzebowe odnalezionych szczątków ofiar na warszawskich Powązkach, stanowią istotny element procesu przywracania godności zamordowanym. Jednocześnie zaznaczył, że nie można mówić o jego zakończeniu.

– To wciąż zadanie, dlatego że przez całe lata, przez całe pokolenia utrzymywano zbrodnię katyńską jako kłamstwo […]. Mimo że są to trudne, bolesne rany naszej historii, to będziemy budować świadomość tego, jak ważna jest suwerenność, jak trzeba tej suwerenności bronić, jakim bohaterstwom odznaczyli się nasi poprzednicy, ci, którzy tworzyli Polskę w poprzednich pokoleniach. O tym trzeba nieustannie przypominać i o tym trzeba mówić zwłaszcza w kontekście młodych pokoleń, które jeśli będą wprowadzane przez dorosłych w prawdę, jeśli będą wprowadzane w naszą tożsamość, w naszą kulturę, w naszą historię, to również możemy myśleć i patrzeć z perspektywy współczesnej, z optymizmem w przeszłość, kiedy również kolejne pokolenia Polaków będą pamiętały o swoich poprzednikach, będą pamiętały jak wiele krwi kosztowała Polaków niepodległość, suwerenność, jak wiele krwi kosztowało Polaków utrzymanie również czy zachowanie honoru – powiedział.

Cała rozmowa z gościem „Aktualności dnia” dostępna jest [tutaj].

radiomaryja.pl