fot. ipn.gov.pl

IPN z ukraińskich archiwów otrzymał ok. 60 tys. stron dokumentów dot. represji z lat 30.

IPN, dzięki współpracy z ukraińskimi archiwami, otrzymał do tej pory ok. 60 tys. stron dokumentów dotyczących sowieckich represji wobec Polaków w latach 30. – mówi dyrektor Archiwum IPN Marzena Kruk. Materiały te są weryfikowane, będą dostępne na początku przyszłego roku.

„Dla polskiej strony są to bezcenne dokumenty z punktu widzenia pisania o historii lat 30., w tym o prześladowaniach Polaków, którzy żyli na terenach Związku Sowieckiego i podlegali brutalnym represjom w ramach tzw. operacji polskiej NKWD. Po raz pierwszy docieramy do tego typu materiałów, które już nie są pojedynczymi rozkazami czy sprawozdaniami z przeprowadzania operacji polskiej, ale docieramy do tzw. jądra, czyli do konkretnych spraw, do historii konkretnych ludzi” – powiedziała Marzena Kruk.

„Operacja polska”, przeprowadzona przez NKWD w latach 1937-38 w Związku Socjalistycznych Republik Sowieckich, to jedna z największych zbrodni ludobójstwa wymierzonych w naród polski w XX w. W wyniku realizacji rozkazu nr 00485 z 11 sierpnia 1937 r., wydanego przez ludowego komisarza spraw wewnętrznych ZSRS Nikołaja Jeżowa, pod fałszywymi zarzutami represjonowano przynajmniej 139 835 osób, z czego zamordowano nie mniej niż 111 091.

„Tym razem mamy zeznania ofiar i cały udokumentowany proces ich aresztowania, a następnie skazania. To są niesamowite materiały i nie tylko dla historyków, ale też dla rodzin ofiar, ponieważ do Instytutu Pamięci Narodowej nieustannie zwracają się krewni z trzeciego, czasem czwartego pokolenia, którzy szukają informacji o swoich przodkach. Do tej pory nie mogliśmy im pomóc, teraz będziemy mogli” – dodała dyrektor Archiwum IPN.

Przekazanie do zasobu IPN materiałów w postaci kopii cyfrowych to rezultat porozumienia, które Instytut zawarł z ukraińskimi Państwowymi Archiwami Obwodowymi – w Odessie, Winnicy i Chmielnickim.

„Do tej pory te trzy archiwa ukraińskie przekazały nam około 60 tysięcy stron dokumentów. Większość stanowią dokumenty przekazane przez Państwowe Archiwum Obwodu w Chmielnickim” – mówiła Marzena Kruk, dodając, że IPN na bieżąco uzgadnia z ukraińskimi archiwistami możliwość przekazywania materiałów także z okresu poprzedzającego sowieckie ludobójstwo na Polakach z lat 1937-38 oraz z lat późniejszych.

„W tej chwili trwa proces weryfikacji tych dokumentów, które udało nam się zeskanować i jak tylko on się zakończy, to najdalej na początku przyszłego roku trafią one do ogólnie dostępnego zasobu Archiwum IPN” – zapowiedziała Marzena Kruk.

Na Ukrainie od środy przebywa delegacja IPN na czele z prezesem Instytutu Jarosławem Szarkiem; celem wizyty jest podsumowanie dotychczasowej współpracy z ukraińskimi archiwami, a także otwarcie wystawy „Rozkaz nr 00485. Antypolska operacja NKWD na sowieckiej Ukrainie 1937-1938”.

PAP/RIRM

drukuj