Kościół nie zapomina o służbie cierpiącym

W Watykanie rozpoczynają się dziś trzydniowe uroczyste obchody 25.
rocznicy powstania Papieskiej Rady ds. Duszpasterstwa Służby Zdrowia. Jako ich
motyw przewodni wybrano hasło „Kościół w służbie miłości wobec chorych”. Jedną z
ważniejszych inicjatyw tej dykasterii Kurii Rzymskiej są Światowe Dni Chorego
organizowane co roku 11 lutego, w liturgiczne wspomnienie Matki Bożej z Lourdes.
W najbliższy czwartek w bazylice watykańskiej odbędą się centralne obchody tego
Dnia pod przewodnictwem Ojca Świętego Benedykta XVI.

W dokumencie powołującym do życia najmłodszą dykasterię Kurii Rzymskiej, motu
proprio Jana Pawła II „Dolentium hominum” z 11 lutego 1985 r., czytamy: „Ludziom
cierpiącym Kościół zawsze okazywał szczególne zainteresowanie. Naśladował w tym
zresztą wymowny przykład swego Założyciela i Mistrza. (…) Rzeczywiście Kościół
poprzez wieki strzegł służby chorym i cierpiącym jako części nierozdzielnej
swego posłannictwa i nie tylko umożliwiał rozkwit różnych dzieł miłosierdzia
wśród chrześcijan, lecz zrodził również liczne instytucje religijne, mające na
celu ożywianie, organizowanie i udoskonalanie pomocy chorym” (n. 1).
Nowo
utworzony organ otrzymał początkowo rangę papieskiej komisji, która
funkcjonowała w ramach Papieskiej Rady ds. Świeckich, ale już po trzech latach,
w 1988 r., na mocy konstytucji apostolskiej Jana Pawła II „Pastor Bonus” komisja
uzyskała autonomię i przekształciła się w Papieską Radę ds. Duszpasterstwa
Służby Zdrowia.

Sens w krzyżu
Utworzenie nowej dykasterii poprzedziła
publikacja w roku 1984 listu apostolskiego o zbawczym sensie ludzkiego
cierpienia „Salvifici doloris”. W dokumencie Jan Paweł II przedstawił teologię
ludzkiego cierpienia, którego najgłębszy sens objawia się w Krzyżu Jezusa
Chrystusa. W Krzyżu bowiem „cierpienie zostało związane z miłością”.
Głębokie
przemyślenia zawarte w „Salvifici doloris” były owocem osobistego doświadczenia
Krzyża, od dzieciństwa obecnego w życiu Karola Wojtyły. Być może dlatego mógł on
jaśniej opisać jego tajemnicze znaczenie i odczuwać bliższą od innych więź z
tymi, którzy cierpią. Już jako pasterz Kościoła krakowskiego ks. kard. Wojtyła
uczynił duszpasterstwo służby zdrowia jednym z priorytetów swej posługi
biskupiej. Zostało to udokumentowane w Aktach Synodu Diecezji
Krakowskiej.
Bagaż osobistego doświadczenia przyniósł do Rzymu. Od początku
pontyfikatu Papieża Polaka daje się zauważyć jego szczególną troskę o chorych i
o personel medyczny. Faktem, który niemal wstrząsnął Watykanem, bo naruszył
ustalony rytuał, była wizyta nazajutrz po konklawe w szpitalu – poliklinice
Gemelli, gdzie nowy Papież odwiedził ks. bp. Andrzeja Deskura. W przeddzień
wyboru ten wieloletni przyjaciel ks. kard. Wojtyły został sparaliżowany w wyniku
wylewu. Z kolei po zamachu w 1981 r. ten sam rzymski szpital stał się miejscem,
które Jan Paweł II był zmuszony często odwiedzać, tak że w końcu poliklinika
Gemelli została nazwana trzecim Watykanem.

Nowa instytucja
Jako Biskup Rzymu Jan Paweł II zawsze
pamiętał o chorych. Świadczą o tym wymownie liczne wizyty w placówkach służby
zdrowia w Wiecznym Mieście i w czasie papieskich pielgrzymek. Podczas tych wizyt
towarzyszy mu zwykle charyzmatyczny kapłan ks. kard. Fiorenzo Angelini, od wielu
lat odpowiedzialny za duszpasterstwo służby zdrowia i chorych diecezji
rzymskiej. Spotykają się dwa umysły i serca niezwykle wyczulone na sprawy
ludzkiego cierpienia i problemy medycznego świata. Kilkuletnia bliska współpraca
ks. bp. Angeliniego z Papieżem Polakiem, przejawiająca się m.in. w organizacji
sympozjów i spotkań z chorymi i personelem medycznym, prowadzi do decyzji o
powołaniu do życia Papieskiej Komisji Duszpasterstwa Służby Zdrowia. Ksiądz
biskup Angelini otrzymuje nominację na pierwszego jej przewodniczącego, a w 1991
r. Jan Paweł II nadaje mu godność kardynalską w dowód uznania za aktywną
działalność na polu duszpasterstwa służby zdrowia w Kościele.
Nowa instytucja
od początku realizuje ściśle określone zadania: pobudzanie i krzewienie pracy
formacyjnej, studiów i działań w dziedzinie służby zdrowia; koordynację różnych
międzynarodowych organizacji katolickich, jak i innych grup i stowarzyszeń
działających na polu służby zdrowia; koordynację poszczególnych dykasterii Kurii
Rzymskiej w dziedzinie zdrowia i związanych z tym problemów; upowszechnianie,
wyjaśnianie i obronę nauczania Kościoła, by znajdowało ono odzwierciedlenie w
praktyce lekarzy i innego personelu medycznego; utrzymywanie relacji z
poszczególnymi Kościołami lokalnymi, a zwłaszcza z odnośnymi Komisjami
Episkopatów; analizowanie programów oraz polityki zdrowotnej zarówno
poszczególnych krajów, jak i organizacji międzynarodowych (por. „Dolentium
hominum”, n. 6).
Do ważniejszych przedsięwzięć Papieskiej Rady należą
konferencje międzynarodowe. Od 24 lat w listopadzie odbywają się one w Watykanie
i podejmują tematy związane z zagadnieniami zdrowia – zawsze od strony
duszpasterskiej. Tematy omawiane w ostatnich latach to: duszpasterstwo osób w
podeszłym wieku, duszpasterstwo psychicznie chorych, duszpasterstwo chorych
dzieci, problemy duszpasterskie dotyczące osób dotkniętych chorobami zakaźnymi,
tożsamość instytucji katolickich służby zdrowia itd. Akta wszystkich konferencji
publikowane są na łamach „Dolentium hominum”, kwartalnika o charakterze
informacyjnym. Czasopismo to ukazuje się od 1986 r. w językach włoskim,
hiszpańskim, francuskim, angielskim i niemieckim.
Ostatnia – już 24.
konferencja odbyła się w dniach 19-21 listopada 2009 r. i nosiła tytuł „Effata!
Osoba głucha w życiu Kościoła”. Zgromadziła ona ponad 400 uczestników z 65
krajów. Punktem kulminacyjnym obrad była jak zwykle audiencja prywatna u Ojca
Świętego, który powiedział o głuchych, że nie powinni uważać się za „biernych
adresatów przesłania ewangelicznego”, ale za jego „głosicieli w całej pełni na
mocy Chrztu świętego”. Owocem trzydniowych prac jest dokument końcowy
zawierający 12 konkretnych wskazań, rekomendacji wzywających do pełniejszego
zaangażowania poszczególnych wiernych na rzecz pełnej integracji osób głuchych w
życiu wspólnot kościelnych.

Światowe Dni Chorego
Kolejną ważną inicjatywą Papieskiej
Rady są Światowe Dni Chorego organizowane corocznie 11 lutego, w liturgiczne
wspomnienie Matki Bożej z Lourdes. Zadanie to zlecił dykasterii Jan Paweł II w
jedenastą rocznicę zamachu na swoje życie. W Orędziu na I Światowy Dzień
Chorego, który odbył się właśnie w Lourdes w 1993 r., Papież napisał:
„Sanktuarium u stóp Pirenejów wydaje się świątynią ludzkiego cierpienia.
Sanktuarium maryjne w Lourdes, jedno z najdroższych chrześcijanom, jest miejscem
i jednocześnie symbolem nadziei i łaski pod znakiem akceptacji i ofiarowania
zbawczego cierpienia”.
Ustanawiając Światowy Dzień Chorego, Jan Paweł II
podkreślił, że „ma on na celu uwrażliwienie katolickich instytucji działających
na rzecz służby zdrowia oraz społeczności świeckiej na konieczność zapewnienia
lepszej opieki chorym; pomagania chorym w dowartościowaniu cierpienia na
płaszczyźnie ludzkiej, a przede wszystkim na płaszczyźnie nadprzyrodzonej;
włączenie w duszpasterstwo służby zdrowia wspólnot chrześcijańskich, rodzin
zakonnych i popieranie coraz cenniejszego zaangażowania wolontariatu” (List
ustanawiający Światowy Dzień Chorego, 13 maja 1992 roku).
Po Lourdes kolejne
centralne obchody Dnia Chorego odbyły się w: Częstochowie na Jasnej Górze
(1994), w Jamusukro (Wybrzeże Kości Słoniowej, 1995), Guadalupe (Meksyk, 1996),
Fatimie (Portugalia, 1997), Loreto (Włochy, 1998), Harissie (Liban, 1999),
Rzymie (Włochy, 2000), Sydney (Australia, 2001), Vailankanni (Indie, 2002),
Waszyngtonie (USA, 2003), ponownie w Lourdes (2004), Yaoundé (Kamerun, 2005),
Adelajdzie (Australia, 2006) i Seulu (Korea, 2007).
Od roku 2007 decyzją Ojca
Świętego Benedykta XVI uroczysta światowa celebracja Dnia Chorego odbywa się co
3 lata, na wzór Światowych Dni Rodziny i Młodzieży.

Jubileuszowa celebracja
Właśnie w tym roku będziemy
świętować XVIII Światowy Dzień Chorego. Zbiega się on z 25. rocznicą utworzenia
Papieskiej Rady ds. Służby Zdrowia. W orędziu z tej okazji Benedykt XVI
podkreśla, że ten szczęśliwy zbieg okoliczności stanowi dodatkowy powód do tego,
by dziękować Bogu za przebytą drogę, za wszystko, co udało się dokonać w
dziedzinie duszpasterstwa chorych i służby zdrowia. „Żywię w sercu nadzieję –
stwierdza Papież – że te obchody przyczynią się do wielkodusznego wzmożenia
zapału apostolskiego do posługi chorym i tym, którzy się nimi opiekują”.
W
tym kontekście Ojciec Święty wyraża wdzięczność wszystkim tym, którzy codziennie
realizują w swoim życiu „apostolstwo miłosierdzia”. Nawiązując zaś do obecnego
Roku Kapłańskiego, zwraca się do księży, którzy jako „znak i narzędzie
Chrystusowego współczucia” powołani są do posługi chorym. Zachęca ich, by nie
szczędzili sił, niosąc im wsparcie. „Czas spędzony przy tych, którzy są
doświadczani, owocuje łaską we wszystkich innych wymiarach duszpasterstwa” –
pisze Ojciec Święty. Prosi też chorych, by modlili się i ofiarowali swe
cierpienia za kapłanów, aby ci dochowywali wierności swemu powołaniu, a ich
posługa obfitowała w owoce duchowe, z korzyścią dla całego
Kościoła.
Uroczyste obchody XVIII Światowego Dnia Chorego w Watykanie
potrwają trzy dni. Rozpocznie je dziś sympozjum międzynarodowe na temat
„Salvifici doloris”. Również dzisiaj zostanie uroczyście otwarta w hallu Auli
Pawła VI wystawa prac pt. „Jan Paweł II i cierpienie” autorstwa włoskiego
grafika prof. Francesca Guadagnola.
Jutro, w oparciu o dokument konstytutywny
„Dolentium hominum”, w czasie obrad dokonana zostanie ocena dotychczasowej
działalności i osiągnięć Papieskiej Rady. Do wygłoszenia prelekcji i udziału w
dyskusjach panelowych zaproszeni zostali m.in.: ks. kard. Tarcisio Bertone –
watykański sekretarz stanu, ks. kard. Agostino Vallini – wikariusz papieski dla
diecezji rzymskiej, ks. kard. Fiorenzo Angelini – 94-letni emerytowany
przewodniczący Papieskiej Rady, ks. kard. Angelo Comastri – archiprezbiter
Bazyliki św. Piotra, dr Margaret Chan – dyrektor generalny Światowej Organizacji
Zdrowia, dr Carl Anderson stojący na czele Rycerzy Kolumba i wreszcie
przedstawiciele ministerstw zdrowia i dyplomacji, także reprezentujący Polskę.
Wieczorem dla zaproszonych gości i wszystkich chętnych przewidziano koncert
muzyki klasycznej w wykonaniu duetu fortepianowego Rolf-Peter Welle i Lina Yeh
oraz Orkiestry i Chóru Rzymskiej Akademii Muzycznej św. Cecylii.
Kulminacją
obchodów będzie trzeci dzień, tj. 11 lutego, kiedy to przypada liturgiczne
wspomnienie Matki Bożej z Lourdes. O godz. 10.30 w Bazylice św. Piotra Ojciec
Święty Benedykt XVI będzie przewodniczył uroczystej Mszy św. koncelebrowanej.
Wezmą w niej udział liczni chorzy, którzy przyjadą do Rzymu dzięki
wolontariuszom z UNITALSI. Wyjątkowo na tę okazję do Wiecznego Miasta przybędą z
Lourdes relikwie św. Bernadetty Soubirous. Uroczysta procesja wzdłuż Via della
Conciliazione wniesie relikwie do bazyliki. Wieczorem tego samego dnia jeszcze
raz na placu św. Piotra zgromadzą się chorzy, ich opiekunowie, duszpasterze i
inni wierni, by wziąć udział w Różańcu św. z zapalonymi świecami na wzór
procesji maryjnych aux flambeaux w Lourdes.
Na zakończenie spotkania z okna
pałacu apostolskiego Ojciec Święty udzieli zebranym specjalnego
błogosławieństwa. Spotkanie modlitewne będzie transmitowane przez telewizję RAI,
która planuje połączenie satelitarne z sanktuariami w Lourdes, Fatimie i na
Jasnej Górze. Z nową mocą polecimy Matce Bożej Salus Infirmorum rozległy świat
cierpienia wraz ze wszystkimi, którzy służą chorym umysłem i sercem.
Nad
przebiegiem obchodów czuwa nowy przewodniczący Papieskiej Rady ds.
Duszpasterstwa Służby Zdrowia ks. abp Zygmunt Zimowski, były ordynariusz
radomski. 18 kwietnia 2009 r. zastąpił on na tym stanowisku ks. kard. Javiera
Lozano Barragána, drugiego po ks. kard. Angelinim przełożonego tej dykasterii.
Komentując orędzie na tegoroczny Dzień Chorego, ks. abp Zimowski powiedział, że
srebrny jubileusz Papieskiej Rady, którą z woli Opatrzności Bożej przyszło mu
kierować, jest okazją do wyrażenia podziękowania i uznania za świadectwo troski,
jaką Kościół poprzez swoje rozliczne instytucje okazuje wobec chorych i
cierpiących. Obecność Kościoła przy chorych jest w dzisiejszym
historyczno-kulturowym momencie szczególnie pilna, podkreśla we wspomnianym już
orędziu Benedykt XVI. Współczesny świat zagubił bowiem ewangeliczne wartości,
dlatego konieczne jest ich przypominanie i przekazywanie. Chodzi przede
wszystkim o konieczność ochrony ludzkiego życia we wszystkich jego fazach – od
poczęcia do naturalnego końca.

ks. Dariusz Giers,
pracownik Papieskiej Rady
ds.
Duszpasterstwa Służby Zdrowia