Jeden z bohaterów powieści „Znieważeni” Sándora Máraia, który mówił o podatności narodu niemieckiego na wykonywanie rozkazów przy ich jednoczesnej odporności na pedagogikę społeczną, dotknął sedna problemu, toczącego co najmniej od czasu reformacji niemiecką kulturę – zwłaszcza kulturę polityczną. Z drugiej strony nie było tak, jak twierdził powieściowy bohater, że Niemcy nie mieli wychowawców. Problem polegał na tym, że ich nie słuchali – zwrócił uwagę w swoim sobotnim felietonie z cyklu „Spróbuj pomyśleć” prof. Grzegorz Kucharczyk, historyk.