fot. PAP/Jakub Kaczmarczyk

Wielkopolskie: wczesnośredniowieczny zdobiony miecz i topory wydobyto z jeziora Lednica

Ozdobiony krzyżem miecz, inkrustowany topór oraz groty włóczni, strzał i bełtów odnaleźli archeolodzy w jeziorze Lednica (Wielkopolskie). Według badaczy to kolejny dowód na istotną rolę grodu na Ostrowie Lednickim w okresie przed panowaniem Mieszka I.

W czasie piątkowej konferencji prasowej kierownik Centrum Archeologii Podwodnej Uniwersytetu Mikołaja Kopernika (UMK) w Toruniu prof. UMK dr hab. Andrzej Pydyn ocenił efekty prac w czasie tegorocznych badań na obszarze jeziora Lednica.

„To jest chyba najbogatszy sezon od kilkunastu lat. Nie tylko ze względów na liczbę zabytków, ale też ich wartość i kontekst, w którym zostały odnalezione” – powiedział.

„Najbardziej spektakularnym zabytkiem z tego sezonu badań jest ósmy miecz odnaleziony w jeziorze lednickim, pierwszy od 20 lat. Ale również grot włóczni, topory, w tym topór inkrustowany, prawdopodobnie jeden z bardziej spektakularnych jakie tutaj odnaleziono” – zaznaczył.

Prof. Andrzej Pydyn wyjaśnił, że archeologowie sprawdzali dno na głębokości ok. 1,5 m poniżej jego obecnego poziomu.

„Z wykorzystaniem fotogrametrii udało nam się stworzyć model 3D zarówno badanego obszaru jak i zabytków, które pozyskaliśmy” – wskazał.

„To co nas najbardziej pochłonęło, to badania na odnalezionym w 2017 roku moście, a właściwie mostach z wysypy Ledniczka na zachodni brzeg jeziora Lednica” – powiedział. Dodał, że to właśnie tam odnaleziono łącznie 21 artefaktów – wśród nich wczesnośredniowieczny zdobiony miecz i dwa topory, oraz militaria takie jak groty do strzał i bełtów z XIII i XIV w., a także pochodzący z tego okresu sierp.

Wyjaśnił, że most na Ledniczkę należy traktować jako dwie osobne przeprawy.

„Jedna pochodzi z X w., druga z przełomu XIII i XIV w.” – opisał. Według datowania drzewa do budowy starszego mostu na Ledniczkę ścięto na przełomie 913 i 914 r.

„To rzuca zupełnie nowe światło, na to co tutaj się działo. Właściwie zaczynamy mieć pewność, że cały system osadniczy wokół Ostrowa Lednickiego miał znaczenie nie tylko w czasach Mieszka I, ale również za jego ojca czy dziada” – powiedział prof. Andrzej Pydyn.

Mateusz Popek z Centrum Archeologii Podwodnej UMK w Toruniu podkreślił, że krzyż zdobiący wydobyty miecz może być wykonany ze złota.

„To nie był miecz zwykłego woja” – powiedział.

„Inkrustowany, prawdopodobnie, srebrem topór mówi nam, że po tym moście podróżowały osoby bardzo znaczące. Groty do strzał i bełtów opowiadają nam, że mogła tu być jakaś potyczka. Potwierdzamy to przepalonymi drzewcami i śladami spalenizny” – wyjaśnił.

Dodał, że w sprawie znalezionych w dnie jeziora zabytków badacze mają dwie teorie.

„Jedna mówi o tym, że te militaria wpadły do wody w czasie potyczki, druga mówi, że w jakieś formie kultu, symboliki, były składane do wody” – przyznał Mateusz Popek.

Wyjaśnił, że jeden z toporów może mieć związek ze Skandynawią lub Słowianami Połabskimi. Dodał, że zdobiony miecz ma styl powszechnie stosowany w całej ówczesnej Europie.

„Myślę, że był on używany do walki. Ale takie zdobienia są dosyć rzadkie. Znam tylko jeden miecz z takim zdobieniem” – przyznał.

Dyrektor Muzeum Pierwszych Piastów na Lednicy prof. dr hab. Andrzej M. Wyrwa przyznał, że o tym jak artefakty trafiły do jeziora można tylko dywagować.

„Generalnie były własnością osób znaczących. Sam miecz ze znakiem krzyża, inkrustowany topór, należały do osób znaczących” – powiedział.

Według niego znaleziska są kolejnym dowodem na wagę grodu na Ostrowie Lednickim.

„Mamy znalezione dwa mosty – poznański i gnieźnieński. Most poznański ma 438 m długości, gnieźnieński 183 m. Były to inwestycje na nieprawdopodobną skalę w czasie początków państwa polskiego” – przypomniał prof. dr hab. Andrzej M. Wyrwa. Dodał, że przeprawy powstały przed chrztem Mieszka I.

„Drugiego takiego rezydencjonalnego ośrodka jak Ostrów Lednicki mniej więcej od połowy X. w do lat 30.-40. XI w. na ziemiach polskich nie było” – podkreślił.

Data powstania odnalezionych toporów i miecza powinna zostać dokładnie określona na początku przyszłego roku.

Znajdująca się na jeziorze Lednica wyspa Ostrów Lednicki zdaniem wielu historyków była miejscem chrztu Mieszka I. Stąd pochodzi jedna z największych kolekcji zabytków z początków chrześcijaństwa, z najstarszym w Polsce relikwiarzem – fragmentem krzyża Chrystusa. Niewykluczone, że relikwiarz jest pamiątką z czasu chrztu Mieszka I. Ostrów Lednicki sąsiaduje z wyspą Ledniczka. W 2017 r. znaleziono przy niej pozostałości trzeciej na jeziorze przeprawy mostowej. Archeologowie z toruńskiego Uniwersytetu Mikołaja Kopernika badają obszar jeziora Lednica od 1982 r.

PAP

drukuj