Szokująca wystawa spreparowanych ciał w Gdańsku [list do władz Gdańska]
Gdańsk, 2013.05.01
Andrzej Jaworski
Poseł na Sejm Rzeczpospolitej Polskiej
Członek Komisji Sprawiedliwości i Praw Człowieka
Pan
Paweł Adamowicz
Prezydent Miasta Gdańska
Urząd Miejski w Gdańsku
Na podstawie art. 20 ustawy z dnia 9 maja 1996 r. (Dz.U. Nr 73, poz. 350 z póz. zm. ) o wykonywaniu mandatu posła i senatora, zwracam się do Pana z wnioskiem o wydanie zarządzenia porządkowego w trybie art. 41 ust. 2 ustawy o samorządzie gminnym z dnia 8 marca 1990 r. (Dz.U. Nr 16, poz. 95 z pózn. zm.) w celu usunięcia naruszenia porządku publicznego i wydanie zakazu organizacji wystawy „The Human Body”, która odbędzie się w dniach od 2 maja do 31 sierpnia 2013 roku w klubie Garnizon Kultury przy ul. Słowackiego 23 w Gdańsku.
Wniosek swój uzasadniam następującymi okolicznościami faktycznymi i normami prawnymi:
Zgodnie z prowadzoną od wielu dni kampanią reklamową oraz doniesieniami prasowymi w dniach od 2 maja do 31 sierpnia 2013 r. w klubie Garnizon Kultury przy ul. Słowackiego 23 w Gdańsku będzie można oglądać wystawę „The Human Body”. Eksponatami wystawy będą wypreparowane ludzie zwłoki, pozyskane w Chińskiej Republice Ludowej – państwie słynącym z braku poszanowania fundamentalnych praw człowieka, a przede wszystkim prawa do życia. Organizatorzy wystawy usiłują zachować pozory jej edukacyjnego charakteru, angażując do prezentacji studentów medycyny, jednak sposób prezentacji ludzkich szczątków w ewidentny sposób stanowi próbę ekspresji artystycznej, bazującej na szokowaniu widza dosadnym i pozbawionym jakichkolwiek granic moralnych przekazem. Podnoszone przez organizatorów tezy o „edukacyjnym” charakterze stanowią jedynie próbę obejścia obowiązujących przepisów. Wystawa ma charakter komercyjny i należy ją traktować wyłącznie jako przedsięwzięcie, którego celem jest czerpanie zysku z bezprawnego eksponowania szczątków ludzkich ciał.
Należy ponadto to zaznaczyć, że szczątki ludzkich ciał zostały pozyskane na skutek drastycznych praktyk władz Chińskiej Republiki Ludowej, które stosują karę śmierci nie tylko wobec przestępców ale również wobec oponentów politycznych. Wystawę usunięto z terytorium Francji gdy lekarze z Paryża ujawnili, że nie wykryli na dobrze widocznych częściach spreparowanych zwłok żadnych oznak choroby prowadzącej do naturalnej śmierci. Prezentowane szczątki nienarodzonych dzieci także zostały pozyskane w skutek przestępstwa. Dzieci były mordowane bez zgody kobiet, a jest także prawdopodobieństwo, ze wiele z nich zginęło.
Należy również podkreślić, że zgodnie z art. 10 ust.2 Ustawy o cmentarzach i chowaniu zmarłych z dnia 31 stycznia 1959r tj. z dnia 20 października 1972 r. (Dz.U. Nr 47, poz. 298 z póz.zm.) niepochowane zwłoki ludzkie mogą być przekazane do celów naukowych publicznej uczelni medycznej lub publicznej uczelni prowadzącej działalność dydaktyczną i badawczą w dziedzinie nauk medycznych. Przepisy powyższej ustawy wyznaczają jasną dychotomię odnoszącą się do szczątków ludzkich, tj. mogą one zostać pochowane lub po spełnieniu określonych warunków wykorzystane w celach naukowych przez uczelnie medyczne. Polskie prawo nie przewiduje zatem możliwości wykorzystywania zwłok ludzkich w celach artystycznych. Należy także przytoczyć treść §3 Rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie trybu i warunków przekazywania zwłok do celów naukowych z dnia 30 lipca 2009 r. (Dz.U. Nr 129, poz. 1067), w myśl którego przekazywanie zwłok do celów naukowych odbywa się w sposób zapewniający zachowanie godności należnej zmarłemu.
Odnosząc się do przedstawionego powyżej stanu faktycznego, dalece wątpliwe jest aby zwłoki wykorzystane na wystawie były wykorzystywane do celów naukowych, ponadto organizatorem wystawy nie jest uczelnia medyczna a komercyjna firma JVS GROUP, s. r. o. z siedzibą w Czechach, ul Türkova 5B, 149 00 Praha 4 – Chodov ( por. informacje dostępne na stronie internetowej http://www.human-body.pl/tickets-gdansk.php ) zaś sposób wykorzystania zwłok – tj. wystawienie na widok publiczny w celach zarobkowych w drastyczny sposób narusza godność zmarłych.
Działalność powyżej wskazanej firmy stanowi ewidentne naruszenie obowiązujących przepisów, jak również porządku publicznego. Wskazane przepisy ustawy o cmentarzach i chowaniu zmarłych w swojej istocie stanowią przepisy porządkowe. Należy również mieć na uwadze, że grzebanie zmarłych w Polsce wynika nie tylko z przytoczonych wyżej norm prawnych, ale również z utrwalonych społecznie reguł wynikających z dominujących w naszym kraju chrześcijańskich postaw religijnych. Grzebanie umarłych dla wiernych Kościoła Katolickiego jest miłosiernym uczynkiem względem ciała. Wystawianie ciał ludzkich na widok publiczny dla uzyskania korzyści materialnych stanowi zatem naruszenie fundamentalnych zasad moralnych recypowanych z tradycji chrześcijańskiej przez Państwo Polskie, o czym świadczy materia ustawowa. O naruszeniu porządku publicznego można zatem mówić w dwóch płaszczyznach: jako naruszeniu obowiązującego porządku prawnego, jak również moralności publicznej.
Z uwagi na okoliczność, że wystawa rozpoczyna się 2 maja 2013 r, wobec czego groźba naruszenia porządku publicznego wymaga niezwłocznej interwencji ze strony Prezydenta Miasta Gdańska. W myśl art. 21 ustawy o ustawy o cmentarzach i chowaniu zmarłych nadzór nad przestrzeganiem jej przepisów oraz przepisów wykonawczych sprawują starostowie, wójtowie, burmistrzowie (prezydenci miast) oraz właściwi miejscowo inspektorzy sanitarni. Ustawa nie precyzuje w jakim zakresie, który ze wskazanych organów jest właściwy, jednak mając na względzie, że w przedmiotowej sprawie bardziej oczywiste jest naruszenie przepisów odnoszących się do porządku publicznego niż kwestii zagrożenia zdrowia, za właściwego rzeczowo należy uznać Prezydenta Miasta Gdańska.
Z tych względów wydanie zarządzenia porządkowego wydaje się słuszne i celowe.
Z poważaniem,
Andrzej Jaworski
Poseł na Sejm RP
Do wiadomości:
Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Gdańsku
Powiatowa Stacja Sanitarno-Epidemiologiczna w Gdańsku
Komendant Wojewódzki Policji w Gdańsku
Szokująca wystawa spreparowanych ciał w Gdańsku
nadinspektor Wojciech Sobczak
Media