Picie alkoholu w okresie dojrzewania może trwale zmieniać mózg

Epizody intensywnego picia alkoholu w okresie dojrzewania mogą prowadzić do zmian w mózgu utrzymujących się także w dorosłości. Badanie na szczurach pokazało, że dotyczą one m.in. połączeń między komórkami nerwowymi w obszarze ważnym dla uczenia się i pamięci.

Naukowcy z Marshall University (USA) chcieli zrozumieć, dlaczego intensywne picie alkoholu w okresie dojrzewania może powodować długotrwałe zaburzenia funkcji poznawczych oraz przyszłe problemy ze zdrowiem psychicznym. Wyniki swojej pracy opublikowali w czasopiśmie „Molecular Psychiatry”.

Skupili się na astrocytach. To populacja komórek gleju, która wraz z neuronami buduje tkankę nerwową. Mają one charakterystyczny gwiaździsty kształt i przez lata postrzegano je przede wszystkim jako wsparcie dla komórek nerwowych. Obecnie wiadomo, że aktywnie uczestniczą także w regulowaniu działania synaps, czyli połączeń, za pomocą których neurony przekazują sobie sygnały.

Badanie przeprowadzono na samcach szczurów. Autorzy podawali młodym osobnikom alkohol (etanol) w ilościach mających naśladować epizody intensywnego picia u nastolatków. Następnie całkowicie go odstawiano. Po osiągnięciu przez zwierzęta dorosłości analizowano budowę oraz funkcjonowanie ich astrocytów i synaps w części mózgu ważnej dla uczenia się i pamięci, czyli hipokampie.

Dzięki technikom pozwalającym obrazować bardzo drobne struktury komórkowe naukowcy ustalili, że ekspozycja na alkohol w okresie dojrzewania pozostawiała długotrwałe ślady. Zaburzała strukturę połączeń między astrocytami a synapsami oraz silnie modyfikowała działanie tych pierwszych. Zmiany utrzymywały się nawet w dorosłości, mimo długiego okresu abstynencji.

U narażonych na alkohol zwierząt pojawiły się też zaburzone reakcje na zagrożenie. Podczas eksperymentu dużo silniej reagowały na sytuację, w której spodziewały się nieprzyjemnego bodźca. Zdaniem badaczy może to wynikać z nieprawidłowej komunikacji komórkowej w hipokampie.

Następnie autorzy sprawdzili, czy poprawa działania astrocytów może ograniczyć te skutki. Zauważyli, że sztuczne pobudzenie tych komórek zmniejszyło nadmierną reakcję lękową u dorosłych zwierząt. Zwiększyło też dostępność substancji uwalnianych przez komórki glejowe i uczestniczących w komunikacji z neuronami (gliotransmiterów).

„Wcześniejsze badania na ludziach pokazały, że upijanie się w okresie dojrzewania może prowadzić do długotrwałych zaburzeń funkcji poznawczych oraz negatywnie wpływać na zdrowie psychiczne, co zwiększa ryzyko uzależnienia od alkoholu i innych substancji psychoaktywnych w przyszłości” – powiedziała kierująca badaniem prof. Mary-Louise Risher.

Zdaniem autorów ich odkrycie potwierdza, że astrocyty mogą mieć większe niż dotąd sądzono znaczenie dla długotrwałych skutków działania alkoholu na rozwijający się mózg.

„W ostatnich latach pojawia się coraz więcej dowodów wskazujących, że astrocyty odgrywają istotną rolę w regulowaniu aktywności synaptycznej i zachowania. Dlatego komórki te zaczynają być rozpatrywane jako potencjalny cel terapii mających ograniczać zaburzenia związane m.in. z uszkodzeniami mózgu i problemami psychicznymi” – podsumowali naukowcy.

PAP