NIK o opiece okołoporodowej: Pacjentki płaciły za zabiegi dostępne w ramach NFZ
Zbyt długo pracujący lekarze, bezprawne pobieranie opłat, za wysoki odsetek cesarskich cięć i chaos organizacyjny – to tylko część nieprawidłowości ujawnionych w najnowszym raporcie Najwyższej Izby Kontroli. Jak podkreślono, mimo ogólnej poprawy w opiece okołoporodowej, na wielu oddziałach dochodzi do niedopuszczalnych praktyk.
NIK skontrolowała Ministerstwo Zdrowia, 14 podmiotów leczniczych prowadzących oddziały ginekologiczno-położniczy i neonatologiczny oraz dziewięć podmiotów, które prowadziły poradnie ginekologiczno-położnicze i zatrudniały położne POZ. Nieprawidłowości stwierdzono we wszystkich kontrolowanych szpitalach i przychodniach realizujących opiekę okołoporodową w latach 2022–2025.
Dotyczyły one m.in. dostępności do znieczulenia – o problemie tym pisał do resortu zdrowia Rzecznik Praw Pacjenta, który już w 2023 roku wskazywał, że w niektórych województwach takie znieczulenie jest praktycznie niedostępne, w innych można z niego skorzystać tylko w największych miastach.
Według raportu NIK, w aż w 6 skontrolowanych szpitalach pacjentki w ogóle nie miały dostępu do znieczulenia zewnątrzoponowego (ZZO), a w jednym – oferowano go dopiero od 2024 roku.
Ponadto, niektóre skontrolowane szpitale pobierały opłaty za usługi dostępne w ramach NFZ – m.in. za zajęcia w szkole porodowej. NIK wskazał, że jeśli placówka ma kontrakt z NFZ na edukację przedporodową, powinna być ona darmowa dla każdej ubezpieczonej Polki. W niektórych placówkach zakres świadczeń udzielanych przez położne w ramach usługi indywidualnej opieki obejmował również świadczenia, do których pacjentki powinny mieć bezpłatny dostęp.
NIK zwrócił uwagę, że katalog wykonywanych odpłatnie czynności pielęgnacyjnych w ramach dodatkowej opieki pielęgnacyjnej był tożsamy z czynnościami pielęgnacyjnymi, które powinny być zapewnione przez personel medyczny w ramach zawartej umowy na świadczenie usług medycznych z NFZ.
We wszystkich 14 szpitalach lekarze zatrudnieni na umowach cywilnoprawnych pracowali nieprzerwanie ponad 24 godziny – w niektórych przypadkach dyżury trwały 96 godzin.
„Liczba urodzeń stale spada – w 2023 r. osiągnęła rekordowo niski poziom 272 tys. Z kolei rośnie wiek matek – w 2023 r. mediana wieku kobiet rodzących wyniosła 31 lat (w porównaniu do 26 lat w dekadzie 1990–2000)” – podała NIK.
Jak przypomniała NIK, organizacja opieki okołoporodowej wpływa na zdrowie i umieralność noworodków. Dotyczy ona nie tylko samego porodu, lecz także ciąży, 6-tygodniowego połogu oraz opieki nad noworodkiem.
W ostatnim okresie w Polsce pogorszyła się dostępność do porodówek. W latach 2022–2024 zamknięto łącznie 26 oddziałów ginekologiczno-położniczych, a w 2025 r. zlikwidowano kolejne 27, co sprawiło, że od 2026 r. oddziałów ginekologiczno-położniczych brakuje w 136 powiatach. NIK podkreśla, że przy reorganizacji sieci szpitali kluczowe musi być bezpieczeństwo matki i dziecka.
PAP
