Katowice: Poczta Polska wydała znaczek z okazji setnej rocznicy I powstania śląskiego

Poczta Polska wydała znaczek upamiętniający setną rocznicę I powstania śląskiego. Przedstawia on przywódcę powstania Alfonsa Zgrzebnioka, mapę zasięgu walk i miejscowości, które brały udział w działaniach powstańczych.

Znaczek zaprezentowano w poniedziałek w Sali Sejmu Śląskiego, przed sesją regionalnego sejmiku.

Wraz ze znaczkiem wydano okolicznościową kopertę, przedstawiającą kopalnię Mysłowice, gdzie 15 sierpnia 1919 r. Niemcy otworzyli ogień do protestujących. Masakra ta była jedną z bezpośrednich przyczyn wybuchu powstania.

„Na kopercie znajduje się datownik, który przedstawia orła śląskiego, noszonego przez powstańców” – powiedział PAP projektant znaczka Adam Kultys, kierownik sekcji ds. sprzedaży i sieci Poczty Polskiej w Katowicach. Znaczek, wydany w ok. 300 tys. sztuk, trafił do obiegu 16 sierpnia, może go nabyć w urzędach pocztowych. Jak zaznaczył Kultys, na pewno zainteresuje też filatelistów, zbierających znaczki historyczne.

Poczta Polska zamierza wydać okolicznościowe znaczki także w przyszłym i 2021 r. – w setne rocznice drugiego i trzeciego powstania śląskiego. Są już gotowe projekty, które zostały wstępnie zaakceptowane.

„Poczta Polska ma za sobą ponad 460 lat tradycji i czuje się w obowiązku nieść wszystkim obywatelom, wszystkim Polakom, wartości płynące z dziejów naszego narodu (…) Nie byłoby niepodległej Rzeczypospolitej Polskiej bez Śląska i Ślązaków” – powiedział podczas uroczystości wiceprezes Poczty Polskiej Andrzej Bodziony.

Jak dodał, jako jedna z najstarszych firm, Poczta Polaka ma szczególną rolę w kultywowaniu pamięci i polskich bohaterach, uczestnikach walk o niepodległość oraz propagowanie wartości patriotycznych. Jak zaznaczył, wydawane znaczki promują Polskę i przekazują wiedzę o jej historii na całym świecie.

Bronisław Korfanty – wnuk stryjeczny Wojciecha Korfantego, przywódcy trzeciego powstania śląskiego – ocenił, że wprowadzenie do obiegu znaczka przypominającego wydarzenia sprzed stu lat, jest bardzo ważne. Przypomniał, że w najbliższych latach będą obchodzone okrągłe rocznicy kolejnych powstań śląskich.

„Pierwsze powstanie śląskie było, jak myślę, tym najważniejszym zrywem niepodległościowym ludu śląskiego, doprowadziło do drugiego, trzeciego powstania, aż w końcu do powrotu Śląska do Polski” – powiedział. Jak podkreślił, postać Alfonsa Zgrzebnioka, która znalazła się na znaczku, była przez wiele lat zapomniana. Wyraził przekonanie, że powstańcy śląscy wykazali się niezwykłą odwagą walcząc o przyłączenie do Polski Śląska, który przez kilkaset lat był odcięty od polskości.

Za wydanie znaczka podziękował w imieniu regionalnych władz marszałek woj. śląskiego Jakub Chełstowski.

„Z pewnością będzie przypominał w skali całego kraju o tych ważnych wydarzeniach” – powiedział. Wspomniał niedawne uroczystości setnej rocznicy powstania z udziałem najważniejszych przedstawicieli władz. Przypomniał o nich także poseł Czesław Sobierajski, który był pomysłodawcą sejmowej uchwały ustanawiającej 2019 r. Rokiem Powstań Śląskich. Jak ocenił, zorganizowana w Katowicach defilada wojskowa uczciła w sposób „najgodniej jak tylko możliwe” pamięć powstańców śląskich.

I powstanie śląskie było zrywem polskiej ludności, którego celem miało być przyłączenie Górnego Śląska do Polski. W maju 1919 r. na konferencji w Wersalu zadecydowano, że o przynależności atrakcyjnych gospodarczo terenów Śląska przesądzi plebiscyt. Wobec trudności gospodarczych w regionie pracę przerwało 40 kopalń. Górnicy nie otrzymywali pensji, zdecydowali się na strajk generalny. 15 sierpnia 1919 r. przed bramą kopalni Mysłowice zgromadziło się około 3 tys. górników wraz z rodzinami, żądając wypłaty zaległych wynagrodzeń. Niemcy otworzyli ogień, zabijając siedmiu górników, dwie kobiety oraz trzynastoletniego chłopca.

Wiadomość o masakrze zbulwersowała ludzi i zradykalizowała nastroje społeczne. Powstanie wybuchło w nocy z 16 na 17 sierpnia 1919 r. Walki powstańcze w krótkim czasie objęły powiaty pszczyński, rybnicki, katowicki oraz te, w których mieszkał znaczny odsetek ludności polskojęzycznej. Po początkowych sukcesach oddziałów powstańczych, Grenzschutz (niemiecka straż graniczna) sprowadził posiłki. Powstańcy dysponujący bronią ręczną nie byli w stanie przeciwstawić się broni maszynowej, artylerii, samochodom opancerzonym i pociągom pancernym. 24 sierpnia 1919 r., ze względu na beznadziejnie położenie oddziałów powstańczych oraz wzrastające represje ze strony władz niemieckich, dowódca powstania Alfons Zgrzebniok wydał rozkaz zaprzestania walk.

I powstanie śląskie, choć zakończone porażką, przygotowało grunt pod dwa kolejne zrywy. II powstanie wybuchło rok później, również w sierpniu, a trzecie – w nocy z 2 na 3 maja 1921 r. Jego efektem było przyznanie Polsce znacząco większej części Górnego Śląska, niż początkowo zamierzano, po marcowym (w 1921 r.) plebiscycie w sprawie przynależności państwowej tych ziem. Powstania Śląskie to jedyne – obok wielkopolskiego – zakończone sukcesem polskie zrywy narodowe. Sejm RP ustanowił rok 2019 Rokiem Powstań Śląskich.

PAP/RIRM

drukuj