Właściwie zdiagnozować

O tym, czy nowotwór zostanie zdiagnozowany w początkowym stadium,
kiedy możliwe jest jeszcze leczenie, decydują często wczesne badania. Poniżej
przestawiamy niektóre z nich.

Mammografia

Mammografia jest rentgenowskim badaniem piersi i obecnie najlepszym sposobem
wykrywania u kobiet po 40. roku życia raka piersi w jego wczesnym stadium
rozwoju.
W czasie badania wykonuje się 2 zdjęcia każdej piersi. Niektóre
kobiety odczuwają wtedy ból, ale dla większości to jedynie krótko trwające
uczucie dyskomfortu. Ucisk podczas mammografii nie uszkadza piersi; jest
konieczny do uzyskania zdjęć wysokiej jakości, a ponadto pozwala na obniżenie
dawki promieniowania rentgenowskiego.

Cytodiagnostyka

Cytodiagnostyka może być wykorzystywana w różnych celach, m.in. w
profilaktyce przeciwnowotworowej oraz przy ocenie mikrobiologicznej flory
bakteryjnej narządów rodnych kobiety. Powszechnie używany termin „cytologia”
zarezerwowany jest dla badania onkologicznego – zapobiegawczego i hormonalnego.
Nie wymaga ono specjalistycznego sprzętu. Wykonuje się je w każdym gabinecie
ginekologicznym przed badaniem ginekologicznym po założeniu wziernika do pochwy.
Za pomocą szpatułki lub długiego wacika lekarz pobiera komórki wchodzące w skład
nabłonka pokrywającego narząd rodny, które złuszczają się i podlegają cyklicznym
zmianom. Komórki rozprowadza się na szkiełku mikroskopowym, utrwala, niekiedy
odpowiednio barwi i poddaje ocenie mikroskopowej. W zależności od cech pobranych
komórek zalicza się je do pięciu grup cytologicznych.

Tomografia komputerowa jamy brzusznej

Jest to nowoczesna metoda diagnostyczna, która dzięki komputerowej obróbce
obrazów radiologicznych pozwala na uzyskanie bardzo dokładnych obrazów
przekrojów narządów i tkanek.
Wskazaniem do tej tomografii są m.in. nowotwory
łagodne i złośliwe wątroby, trzustki, pęcherzyka żółciowego, nerek, śledziony i
przestrzeni zaotrzewnowej; zapalenie trzustki i wątroby; guzy i zapalenia
żołądka; jelit i przełyku. Przed badaniem pacjent otrzymuje do wypicia wodny
roztwór środka kontrastowego, a w trakcie badania lekarz podaje mu dożylnie
środek cieniujący. Pacjent kładzie się na specjalnym ruchomym stole, który
następnie przesuwa pacjenta do wnętrza aparatu. Wokół ciała porusza się lampa
wytwarzająca promieniowanie rentgenowskie. Jego dawka jest stosunkowo duża,
dlatego też nie powinno się bez potrzeby powtarzać badania. Podczas tomografii
pacjent leży nieruchomo, a lekarz za pomocą w tzw. intercomu informuje go, co w
danym momencie powinien robić. Badanie trwa zwykle od kilkunastu do
kilkudziesięciu minut.
Przeciwskazaniem do tomografii komputerowej może być
m.in. klaustrofobia, a także reakcje uczuleniowe na leki lub środki kontrastowe.
Takich badań nie przeprowadza się także u kobiet w ciąży.

Tomografia komputerowa klatki piersiowej

Tomografia komputerowa uznana jest za najlepsze badanie dodatkowe pozwalające
na dokładną ocenę narządów klatki piersiowej. Badanie to pozwala zobrazować
tkanki miękkie śródpiersia, powietrzną tkankę płucną oraz kości. Dzięki niemu
widać węzły chłonne wnęk i śródpiersia, stan zaawansowania procesów rozrostowych
płuc i śródpiersia, patologie opłucnej, zmiany w obrębie kręgów i żeber.
Wskazaniem do wykonania tego typu tomografii jest m.in. ocena patologii płuc,
opłucnej i ścian klatki piersiowej w procesach nowotworowych łagodnych i
złośliwych, pierwotnych i przerzutowych.

Kolonoskopia

Celem kolonoskopii jest uchwycenie zmian na powierzchni błony śluzowej
wyściełającej jelito grube. Badanie to okazuje się niezbędne, gdy trzeba
zlokalizować krwawienie czy polip lub sprawdzić stan śluzówki w przypadkach
wrzodziejącego jelita grubego – choroby, która wiąże się z niebezpieczeństwem
rozwoju nowotworu jelita grubego.
Metoda ta wymaga uprzedniego przygotowania
pacjenta i polega na wsunięciu rurki kolonoskopu poprzez odbyt do jelita
grubego. Miniaturowa kamera umieszczona na końcu rurki kolonoskopu przekazuje
obraz do monitora, na którym lekarz obserwuje wnętrze narządu w powiększeniu.
Całe badanie trwa kilkanaście minut.
Kolonoskopię można wykonać zarówno
dziecku, jak i osobie dorosłej.

Badanie PSA

PSA jest skrótem od angielskiej nazwy „Prostate Specific Antigen” (swoisty
antygen sterczowy). Antygen ten jest użytecznym markerem nowotworowym dla
wczesnego wykrywania raka gruczołu krokowego, tj. prostaty. U zdrowych mężczyzn
przedostaje się on do krwiobiegu w śladowych ilościach.
Prawidłowa wartość
poziomu PSA oscyluje wokół 0-4 ng/ml. Wzrost poziomu PSA przekraczający 4ng/ml
spowodowany jest uszkodzeniem komórek prostaty i przenikaniem tego antygenu do
krwi. Może to świadczyć o toczącym się w sterczu (prostacie) procesie
chorobowym. Poziom PSA powinien być oznaczany u każdego mężczyzny po 50. roku
życia.