Widowisko, jakiego jeszcze nie było
Już wkrótce Katowice będą gospodarzem centralnych obchodów 30. rocznicy wprowadzenia stanu wojennego. Wybór ich miejsca nie jest przypadkowy. Katowice to miasto symbol dla polskiej walki z terrorem komunistycznym – miejsce uświęcone krwią górników Kopalni „Wujek” strajkujących w grudniu 1981 roku.
Od tych dramatycznych dni minęło 30 lat. Dziś trzeba godzić różne wizje tego, jak powinniśmy czcić wydarzenia grudnia 1981 roku. Łączy nas jedno – pamiętamy stan wojenny. Widzieliśmy go na własne oczy, poczuliśmy na własnej skórze. A teraz chcemy to pokazać wszystkim pokoleniom Polaków. Dlatego przygotowaliśmy tak różnorodne obchody.
Proponujemy szeroką ofertę wydarzeń mających upamiętnić czas grudnia 81 roku. Obchody obejmują zarówno wrześniowy konkurs historyczny dla młodzieży, pokazy filmów, promocje książek dotyczących tego, co działo się po 13 grudnia 1981 roku, jak i wielki test z historii zorganizowany przez telewizję publiczną w Katowicach, konferencje historyczne i widowiska plenerowe. Bliżej chcemy jednak przedstawić kilka wydarzeń o randze szczególnej.
14 grudnia w Muzeum Górnictwa Węglowego w Zabrzu odbędzie się panel z udziałem uczestników strajków, pn. „Strajki grudniowe 1981 roku w województwie katowickim. Geneza. Przebieg. Konsekwencje. Refleksje uczestników”. 15 grudnia – konferencja „Internowani i uwięzieni w stanie wojennym 1981-1983”. Odbędzie się w niezwykłym miejscu, w zabytkowej kopalni „Guido”, na głębokości 320 metrów pod ziemią.
12 grudnia w Teatrze Śląskim odbędzie się koncert dla zaproszonych gości, w którym wystąpią m. in. Jan Pietrzak, Dominika Świątek i Andrzej Kołakowski. Pieśni obozowe z Zabrza Zaborza wykona Mirosław Kańtor. Koncert poprowadzi dr. Andrzej Drogoń dyrektor katowickiego oddziału IPN. Co prawda impreza ma charakter zamknięty, jednakże planujemy transmisję tego wydarzenia na telebimie ustawionym przed teatrem.
Najbardziej niezwykłe w tych obchodach będzie to, co się wydarzy po koncercie w Teatrze Śląskim. O północy na katowickim Rynku na schodach Teatru zostanie odczytana lista ok. 3300 nazwisk osób represjonowanych, uwięzionych, zabitych w stanie wojennym w obecnym województwie śląskim. Chcemy ludziom uzmysłowić, jaka była skala represji. Oczywiście, nie jesteśmy w stanie pokazać jej w pełni: na samym tylko Śląsku z pracy zwolniono wtedy dziesiątki tysięcy osób. A przecież ciągle jeszcze nie mamy na ten temat pełnej wiedzy….
W kinie Światowid w Katowicach, w tym samym czasie, odbędzie się „Godzina milicyjna” – przegląd filmów związanych ze stanem wojennym. Między godziną 22.30 a 4.00 – z 12 na 13 grudnia, pokazane będą filmy „Choinka strachu, „Wigilia 81”, „Ostatni prom”, „Stan wewnętrzny” i „Chce mi się wyć”. Punktualnie o północy odbędzie się najważniejsza tej nocy projekcja: „Zbrodniarz obwieszcza – archiwalne przemówienie Wojciecha Jaruzelskiego
Przed Teatrem Śląskim w Katowicach, na specjalnie zorganizowanej wystawie, pokażemy najistotniejsze i najstraszniejsze zdarzenia ze stanu wojennego.
Kulminacja obchodów.
13 grudnia, o godzinie 17 30 odbędzie się w Archikatedrze Chrystusa Króla uroczysty koncert NOSPR wraz z Chórem Filharmonii Śląskiej i Chórem Camerata Silesia. W programie III symfonia Ludviga van Beethovena i „Exodus” Wojciecha Kilara. Po koncercie odprawiona zostania msza święta koncelebrowana w intencji ofiar i represjonowanych w stanie wojennym.
Natomiast prawdziwa kulminacja obchodów nastąpi 16 grudnia przed Kopalnią „Wujek”. Na ogromnej scenie wystawimy dramat w dziesięciu częściach, stanowiących jedną, spójną całość. Część kompozycji specjalnie na tę okazję napisał Janusz Yanina Iwański. Usłyszymy też na nowo zaaranżowaną piosenkę do wiersza Mieczysława Jastruna „Górnicy”, wcześniej wykonywaną przez Jacka Kaczmarskiego oraz rockową wersję „Idą pancry na Wujek” zespołu DePress . Wystąpią także Anna Serafińska, Ryszard Rynkowski, Olgierd Łukaszewicz, Muniek Staszczyk, Paweł Kukiz oraz zespół Luxtorpeda.
Przygotowaliśmy multimedialne widowisko jakiego jeszcze w Polsce nie było. Równie ważne będą w nim: dźwięk, obraz i światło. Wykorzystamy ogromny ekran o rozmiarach 18 x 8 metrów, dzięki któremu muzyce towarzyszyć będą niezwykle efektowne wizualizacje oraz światło. To najlepsze i najnowsze światła w Polsce, dzięki nim w sposób bardzo nowatorski, pokażemy Kopalnię „Wujek” i jej otoczenie. Dzięki specjalnie przygotowanym wizualizacjom opowiemy najnowszą historię Polski ze szczególnym uwzględnieniem tragedii Kopalni „Wujek”. Wizualizacje składają się z kilku elementów: zdjęć i fragmentów telewizyjnych archiwaliów (przejrzeliśmy kilkanaście tysięcy fotografii ze zbiorów IPN, agencji fotograficznych i zbiorów prywatnych), fragmentów dokumentów archiwalnych oraz fabularyzowanych inscenizacji nakręconych specjalnie na potrzeby naszego widowiska (przy rekonstrukcji wydarzeń z 15 i 16 grudnia brało udział blisko 100 statystów!). Inscenizacje pokażą między innymi: symboliczny początek strajku, czyli aresztowanie przywódcy kopalnianej solidarności Jana Ludwiczaka, udzielenie przez księdza Henryka Bolczyka absolucji generalnej strajkującym, atak ZOMO na strajkujących i w alegoryczny sposób śmierć 9 górników. Całość zwieńczy rozświetlony „Wujkowy” krzyż symbolizujący ostateczne zwycięstwo. Zwycięstwo zdradzonych o świcie…
Następnego dnia, w „Spodku”, niezwykle radosny koncert- „Droga do Wolności”. Wystąpią m.in. Habakuk, Lombard, Maciej Maleńczuk, T-Love, Luxtorpeda.
Radosna impreza na obchody stany wojennego – co będziemy świętować? Będziemy cieszyć się z odzyskania niepodległości, nie zapominając o tych, którzy przyczynili się do upadku komunizmu, tych którzy oddali życie za naszą wolność. Warto tutaj zacytować Wojciecha Kilara, który specjalnie z okazji obchodów 30 rocznicy stanu wojennego powiedział:
„Kiedy dowiedziałem się o Kopalni „Wujek” zrozumiałem, co znaczy stan wojenny. Zrozumiałem: posunęli się tak daleko, że to oznacza koniec komunizmu. Myśląc o stanie wojennym, myślę o górnikach z Kopalni „Wujek”. I nie waham się powiedzieć, że myślę o nich w jakichś kategoriach świętości. Ich ofierze zawdzięczamy definitywny koniec komunizmu.”
I znowu czas na skupienie. Po „Spodku”, po koncertach i zabawie odbędą się organizowane przez regionalną Solidarność obchody wydarzeń w kopalniach „Ziemowit”, „Piast” i w „Hucie Katowice”, w których strajki grudnia 1981 r. trwały najdłużej (w kopalni „Piast” najdłuższy polityczny strajk pod ziemią w historii Europy zakończył się 28 grudnia.)
Podsumowując: Dziś, gdy historia bywa relatywizowana, niewygodne fakty rozmazywane i retuszowane, a zbrodniarze komunistyczni pozostają bezkarni, chcemy pokazać, że zaledwie trzydzieści lat temu, trzeba było walczyć o niepodległość. O takiej wolności, jak ta wydarta zaborcom w 1918 roku, w 1981 roku Rodacy mogli tylko marzyć. A w GRUDNIU 81 za te marzenia musieli drogo zapłacić.
Dla nas nie ma szarości, wszystko jest albo czarne, albo białe. 13 grudnia 1981 roku Polacy zostali oszukani, byli bici, niektórzy zginęli, a winę za to ponoszą generał Jaruzelski, generał Kiszczak, Jerzy Urban i inni. Pokażemy ich i wymienimy z imienia i nazwiska…
Przemysław Miśkiewicz
szef Stowarzyszenia „Pokolenie”,
sekretarz Krajowego Obywatelskiego Komitetu
Obchodów 30. Rocznicy Wprowadzenia Stanu Wojennego i Wydarzeń Grudnia 1981 r.