Po ekshumacjach mauzoleum

Po zakończeniu prac ekshumacyjnych na Osobowicach we Wrocławiu
podjęte zostaną prace nad utworzeniem na cmentarzu specjalnej Kwatery Wojennej
Ofiar Terroru Komunistycznego. IPN rozpoczął właśnie drugi i ostatni etap prac
ekshumacyjnych.

– Prace ekshumacyjne powinny zakończyć się do końca maja, a przez kolejne pół
roku będą prowadzone starania o utworzenie specjalnej kwatery – mówi prof.
Krzysztof Szwagrzyk, który z ramienia Instytutu Pamięci Narodowej koordynuje
prace.

Jak podkreśla Katarzyna Maziej-Choińska, rzecznik Oddziału IPN we Wrocławiu,
drugi etap prac ma doprowadzić do odnalezienia i identyfikacji szczątków około
100 więźniów w kwaterze nr 120 cmentarza Osobowickiego. Profesor Szwagrzyk
informuje, że pierwsze szczątki zostały już wydobyte. Obecnie dokonywana jest
ich identyfikacja.
Pierwszy etap prac ekshumacyjnych rozpoczął się w październiku 2011 roku.
Planowano wówczas wydobyć szczątki około 350 więźniów ofiar systemu
komunistycznego, pochowanych w bezimiennych mogiłach. Efekt prac był nieco
mniejszy. – Do końca grudnia 2011 roku ekshumowano szczątki 250 więźniów, z
czego udało się zidentyfikować 90 proc. pochowanych tam osób – mówi Szwagrzyk,
historyk z wrocławskiego IPN.

Drugi etap, którego zakończenie planowane jest najpóźniej na czerwiec, nie
oznacza definitywnego zakończenia prac. – Na tym cmentarzu istnieją dwa inne
dawne pola więzienne, nr 77 i 102, które od ponad 30 lat są przeznaczone do
ponownych pochówków – wskazuje historyk. I dodaje, że częściowo zostały one
przebadane dzięki wykorzystaniu wolnej przestrzeni między alejkami i grobami,
gdzie udało się odnaleźć mogiły kilkudziesięciu osób.

Finalnym etapem będzie utworzenie na wrocławskim cmentarzu Osobowickim
Kwatery Wojennej Ofiar Terroru Komunistycznego. Za jej powstanie odpowiada Rada
Ochrony Pamięci Walk i Męczeństwa, która na razie o szczegółowych planach nie
informuje. Powstanie Kwatery jest możliwe dzięki porozumieniu zawartemu w 2008
roku pomiędzy sekretarzem generalnym Rady Ochrony Pamięci Walk i Męczeństwa,
wojewodą dolnośląskim, prezydentem Wrocławia oraz dyrektorem Oddziału Instytutu
Pamięci Narodowej we Wrocławiu.

Równolegle z prowadzonymi pracami ekshumacyjnymi odbywają się pochówki
odnalezionych i zbadanych szczątków. Podczas ekshumacji są pobierane materiały
do badań genetycznych, które zostały zabezpieczone w Zakładzie Medycyny Sądowej
we Wrocławiu.

Na cmentarzu Osobowickim pochowani są m.in. członkowie WiN, oficerowie Wojska
Polskiego i żołnierze Armii Andersa, a także uczestnicy Powstań Śląskich i
Powstania Warszawskiego, żołnierze Brygady Świętokrzyskiej NSZ oraz uczestnicy
wojny polsko-bolszewickiej z 1920 roku.

Zenon Baranowski