O Suplemencie do Powszechnej Encyklopedii Filozofii
Tradycja sporządzania suplementów jest nierozłącznie związana z wydawaniem encyklopedii. Część suplementowa niejako zwieńcza rozpoczęte dzieło, podsumowuje je i spina, a równocześnie prezentuje i dopełnia. Poprzez suplement i dzięki niemu możemy jakby z lotu ptaka ogarnąć całość wydanego dzieła, zapoznać się z mapą problemów, nurtów czy z dorobkiem poszczególnych filozofów. Taka też myśl przyświecała zespołowi redakcyjnemu, który podjął inicjatywę przygotowania i wydania Suplementu do dziewięciotomowej Powszechnej Encyklopedii Filozofii.
Łacińskie słowo "supplementum" oznacz a: uzupełnienie, dodatek, a także pomoc. Suplement, który dołączamy do dziewięciotomowej Powszechnej Encyklopedii Filozofii, pełni tę potrójną funkcję: jest uzupełnieniem, dodatkiem i pomocą. Wedle takiego porządku został ułożony materiał, który podzielono na cztery części: aneks haseł, listy haseł, słowniki-indeksy, objaśnienia i komentarze.
Aneks haseł
Część pierwsza Suplementu zawiera hasła, których zabrakło w opublikowanych już dziewięciu tomach. Ta część jest więc w ścisłym sensie dopełnieniem całego dzieła. Zostały tu zamieszczone hasła biograficzne, przeglądowe i problemowe. Niektóre z nich – jak biogramy filozofów – nie mogły być umieszczone wcześniej, gdyż konkretni filozofowie jeszcze żyli, gdy opracowywane były poszczególne tomy, a nie przekroczyli wówczas 80. roku życia. Inni zaś zostali pominięci w trakcie sporządzania listy haseł, a zasługują na umieszczenie w publikacji. Dotyczy to szczególnie biogramów filozofów z kręgu filozofii rosyjskiej, bułgarskiej czy chorwackiej. W Suplemencie, w przypadku biogramów autorów, zrobiono wyjątek i zamieszczono biogramy filozofów, którzy kończą 79. rok życia, a mieszczą się w ramach przyjętego przez redakcję kryterium dla autorów żyjących.
Co do haseł przeglądowych czy problemowych, to ich obecność w Suplemencie uzasadniona jest dwoma względami: jedne z nich nie zostały na czas opracowane, gdy przygotowywano poszczególne tomy, inne zostały wyłączone, bo brakowało miejsca, a wreszcie niektóre zostały pominięte na liście haseł. Suplement zatem – w części zamieszczonych haseł – jest rzeczywiście uzupełnieniem.
Listy haseł
Część druga została potraktowana jako dodatek do wydanej już Encyklopedii. Zawiera ona listy haseł sporządzone w porządku alfabetycznym oraz według dziedzin i dyscyplin problemowych, ponadto listę autorów haseł. Czytelnik znajdzie też spis biogramów polskich filozofów i myślicieli oraz haseł z filozofii wschodnich, a także islamskiej i żydowskiej.
Słowniki-indeksy
Trzecia z kolei część – pomyślana jako pomoc dla czytelnika – jest swoistą wizytówką Suplementu i stanowi o jego oryginalności oraz specyfice. W miejsce indeksów sporządzono i zamieszczono słownik filozofów, zagadnień problemowych i podstawowych terminów z dziedziny filozofii. Słownik ten stanowi doskonały przewodnik po filozofii i problemach filozoficznych. Stwarza możliwość szybkiego zapoznania się z postacią danego myśliciela: w jakim okresie dziejów tworzył, czym się w głównej mierze zajmował, jaki nurt filozofii reprezentował, co szczególnego wniósł do filozofii oraz jakie z ważnych dzieł napisał. Czytelnik zostaje poinformowany, a zarazem odesłany do tomu i konkretnej strony, na której znajdzie pełną informację o autorze.
To samo dotyczy słownika problemów, szkół i nurtów filozoficznych. Pozwala on w prosty i zwięzły sposób zapoznać się z najbardziej podstawowym rozumieniem problemu, charakterem szkoły filozoficznej, a także danym nurtem filozofii, który pojawił się w ciągu dziejów.
Ta część Suplementu została opracowana z myślą o czytelnikach, którzy niekoniecznie zawodowo interesują się filozofią, a chcą się z nią jedynie zapoznać. Szczególną pomoc dla czytelnika stanowi również słownik pojęć filozoficznych, które występują w hasłach zamieszczonych w encyklopedii. Obejmuje on terminy greckie, łacińskie, arabskie, sanskryckie i palijskie, chińskie, a także japońskie.
Objaśnienia i komentarze
Czwarta część Suplementu pt. „Objaśnienia i komentarze”, zawiera informacje na temat: celu i zadań Powszechnej Encyklopedii Filozofii, dziejów jej powstania i problemów związanych z tym przedsięwzięciem. Zamieszczono tu także charakterystykę Encyklopedii na tle innych, istniejących w świecie encyklopedii, ponadto zwrócono uwagę na jej rolę w kulturze. Ta część zawiera także wybór tekstów o. prof. M.A. Krąpca – inicjatora wydania tej Encyklopedii, a także jednego z największych współczesnych polskich i światowych filozofów, który położył fundamenty pod nowoczesną filozofię realistyczną. Czytelnik znajdzie teksty, w których zostały zawarte wieloletnie przemyślenia o. Krąpca na temat potrzeby i sensu uprawiania filozofii, relacji nauki, a więc i filozofii, do religii oraz problemu wielości systemów filozoficznych.
Teksty te stanowią nieocenioną pomoc dla tych wszystkich, którzy widząc względność proponowanych rozwiązań, różnorodność podejść do filozofowania przez poszczególnych myślicieli (o czym informują biogramy filozofów), zadają sobie pytanie o sens uprawiania filozofii.
redaktor naczelny PEF,
Katedra Metafizyki KUL
