Zespół przeciążeniowo-bólowy kręgosłupa i dyskopatie

Zdaniem lekarzy, dolegliwości kręgosłupa to najczęstsza przyczyna jego bólu i powód niezdolności do pracy. Do głównych jego schorzeń należy zaliczyć przede wszystkim zespół przeciążeniowo-bólowy oraz dyskopatie.

Zespół przeciążeniowo-bólowy kręgosłupa charakteryzuje się długotrwałymi bólami kręgosłupa o zmiennym nasileniu dolegliwości oraz charakterze nawrotowym. Jest jedną z głównych przyczyn przewlekłych bólów kręgosłupa. Schorzenie to jest ściśle związane z patologią stawów międzykręgowych. Do najczęstszych objawów tej choroby zaliczamy m.in. atak ostrego bólu. Napady bólowe obserwowane są kilka razy w miesiącu. Ból jest nieprzewidywalny w występowaniu i wykazuje zmienny charakter. Ma tendencje do nasilania się, gdy chory przyjmuje pozycję leżącą na plecach, zaś dolegliwości ustępują w pozycji leżącej na brzuchu. Cechą znamienną bólu obserwowanego w przypadku zespołu stawów międzykręgowych jest charakterystyczne promieniowanie do pośladków oraz tylnej powierzchni ud.
W opinii lekarzy, takie objawy już powinny skłonić do odwiedzenia ich gabinetów. Tymczasem pacjent przychodzi dopiero w zaawansowanym stadium choroby, gdy ostre zespoły bólowe występują często, nawet kilka razy w tygodniu, a komfort życia chorego ulega znacznemu pogorszeniu. Aby właściwie zdiagnozować schorzenie, lekarz przeprowadza wywiad chorobowy oraz zleca badania. Wstępnym proponowanym badaniem diagnostycznym jest RTG schorowanego odcinka kręgosłupa w trzech projekcjach: przód-tył, bok oraz skośnej. Pozwala ono dostrzec chorobowy przerost stawów międzykręgowych. W przypadku zespołów przeciążeniowo-bólowych powstałych na tle zwyrodnienia stawów międzykręgowych korzystnie jest – zdaniem lekarzy – poddać się diagnostycznej blokadzie stawów międzykręgowych. To krótki, mało inwazyjny zabieg, którego istotą jest wprowadzenie – pod kontrolą fluoroskopowego badania RTG – specjalnych igieł do schorowanych stawów międzykręgowych oraz podanie środka działającego miejscowo znieczulająco oraz przeciwzapalnie.
Aby nie dopuścić do zmian w obrębie kręgosłupa, ważna jest profilaktyka. W pierwszym stadium schorzenia wystarczy rehabilitacja, niekiedy konieczna okazuje się jednak operacja.
Inne schorzenie kręgosłupa, któremu również towarzyszy ból, to dyskopatia, czyli choroba krążka międzykręgowego. Z upływem czasu ulega on zmianom degeneracyjnym. Najczęściej spotyka się dyskopatię lędźwiową. Jej głównym objawem jest ból o różnym charakterze i nasileniu, najczęściej tępy, zaczynający się w okolicy lędźwiowej i promieniujący wzdłuż kończyny do okolic kolana; może on także promieniować (zwykle jednostronnie) wzdłuż korzenia rdzeniowego. Ból krzyża nasila się podczas chodzenia, natomiast zmniejsza się w nocy; zazwyczaj pozostawanie w łóżku, przynajmniej czasowo, zmniejsza dolegliwości. W przypadku nieleczonej dyskopatii może dojść do skrzywienia kręgosłupa, a także wzmożonego napięcia mięśni przykręgosłupowych. Przyczyną dyskopatii może być m.in.: przebyty uraz, częste podnoszenie ciężarów powyżej 10 kg (szczególnie w niewłaściwej pozycji, tj. gdy podczas tej czynności kończyny górne są wyciągnięte do przodu, kończyny dolne wyprostowane w stawach kolanowych, a tułów skręcony), wibracja, np. podczas kierowania pojazdami mechanicznymi. Czynnikami ryzyka są także: palenie papierosów, wąski kanał kręgowy, otyłość, stres, wzmożone napięcie mięśni, osteoporoza.
Chorym na dyskopatię oferuje się zabiegi fizjoterapeutyczne, a w przypadkach ciężkich – operację. Wskazania do operacyjnego usunięcia krążka międzykręgowego to m.in.: bardzo silne i częste dolegliwości bólowe, czynnościowe skrzywienie kręgosłupa o bardzo dużym nasileniu, nawracające przypadki zapalenia korzonków.
W ramach zapobiegania dyskopatii zaleca się np.: właściwe odżywianie (dieta bogata w wapń), zachowywanie prawidłowej postawy, systematyczne ćwiczenia, unikanie czynności wysokiego ryzyka (dźwigania ciężarów, kontaktu z urządzeniami powodującymi wibrację), palenia papierosów.
Innym spotykanym schorzeniem kręgosłupa jest dyskopatia piersiowa. W tym stanie patologii dochodzi do uszkodzenia pierścienia włóknistego krążka międzykręgowego z następczym przemieszczaniem się jądra miażdżystego w kierunku świata kanału kręgowego właśnie w odcinku piersiowym. Dyskopatia piersiowa najczęściej dotyka ludzi w wieku średnim. U ludzi młodych, dotychczas zdrowych, do zachorowania prowadzi nadmierny wysiłek fizyczny bądź uraz, w którego następstwie dochodzi do przeciążenia krążka międzykręgowego na danym poziomie. Może to być np. upadek ze schodów, upadek na kolana podczas gry w piłkę, podniesienie nadmiernego ciężaru. Główne objawy dyskopatii piersiowej to: ból miejscowy o charakterze korzeniowym, promieniujący w przypadku ucisku korzenia nerwowego w kierunku kończyn dolnych, zaburzenia czucia odczuwane jako mrowienie, palenie, zaciskanie w określonej lokalizacji anatomicznej kończyny dolnej, może także wystąpić nagłe porażenie mięśni kończyn dolnych zwane paraplegią.
Z danych lekarzy wynika, iż w niektórych przypadkach dyskopatii piersiowej praktycznie w ogóle nie występuje ból w okolicy piersiowej kręgosłupa. Zapobieganie polega na możliwie jak największym wyeliminowaniu czynników ryzyka, ważne jest także nielekceważenie początkowych objawów choroby.