Zatokowe problemy

Ból, często o charakterze ucisku w okolicach zatok, z towarzyszącym
katarem, czyli mniej lub bardziej nasiloną niedrożnością nosa, z obecnością
wydzieliny, początkowo surowiczo-śluzowej, a następnie śluzowo-ropnej. Oto
najczęstsze objawy zapalenia zatok, które często dają o sobie znać zimą.

Zatoki to nic innego jak jamy powietrzne zlokalizowane w obrębie
twarzoczaszki sprawiające, że konstrukcja czaszki jest odporna na urazy i chroni
mózg. Zatoki biorą także udział w oczyszczaniu powietrza wdychanego przez nos,
jego nawilżaniu i ogrzewaniu, jak również wytwarzają rezonans dźwiękowy. To
dzięki zatokom głos nabiera barwy, a gdy nos jest zatkany, jest często
zmieniony.

U małych dzieci zatoki nie są w pełni rozwinięte i rozwijają się stopniowo,
osiągając ostateczną wielkość w wieku dojrzałym – około 20. roku życia.

Wyróżniamy zatoki: szczękowe, sitowe, czołowe i klinową. Te pierwsze są
największe. Ściana górna zatoki szczękowej tworzy dno oczodołu, co szczególnie
naraża chorych na szerzenie się procesu zapalnego i powikłań z nim związanych. Z
kolei dno zatoki szczękowej znajduje się w bezpośredniej bliskości korzeni
zębów.

Tak więc częste stany zapalne uzębienia mogą powodować właśnie zapalenie
zatok. Zatoka czołowa, która u każdego człowieka może mieć różną wielkość, np.
może być niewielka lub też rozległa i wielokomorowa, sprzyjająca powikłaniom
zapalnym. Położona jest nad oczodołami i połączona z jamą nosową otworem w dnie.
Tylna ściana tej zatoki sąsiaduje z przednim dołem czaszki i dlatego jest drogą
szerzenia się powikłań wewnątrzczaszkowych, jakże niebezpiecznych dla zdrowia i
życia chorego. Z kolei zatoki sitowe, zlokalizowane są blisko kącików
wewnętrznych oczu i przewodów łzowych. Są częścią składową kości sitowej i
zbudowane są z komórek sitowych: przednich, tylnych – uchodzących do przewodu
nosowego górnego oraz środkowych – uchodzących do światła przewodu nosowego
środkowego. Powikłaniem chorych zatok sitowych może być nerwu wzrokowego i
tkanek oczodołu.

Natomiast zatoka klinowa znajdująca się pomiędzy oczami, tylnie w stosunku do
nosa, leży na podstawie czaszki, a procesy zapalne dotyczące tej zatoki są
niezwykle groźne i mogą, zdaniem lekarzy, szerzyć się na opony mózgu i tkankę
mózgową.

Zatoki jako właśnie takie przestrzenie powietrzne połączone są z jamą nosa po
to, by powietrze i śluz mogły się swobodnie przemieszczać. Gdy te przestrzenie
są zablokowane, w zatokach toczy się proces zapalny, który może doprowadzić do
rozwoju zapalenia zatok.

Najczęstszymi objawami chorych zatok są: ból, często o charakterze ucisku w
okolicach, gdzie znajdują się zatoki, z towarzyszącym katarem, czyli mniej lub
bardziej nasiloną niedrożnością nosa z obecnością wydzieliny początkowo
surowiczo-śluzowej, a następnie śluzowo-ropnej. Taki ból może się pojawić, gdy
powietrze nie ma możliwości wejścia do zatoki w obrębie naturalnego ujścia,
tworząc podciśnienie. Ból ten najczęściej występuje w okolicy czoła i nosa, jest
intensywniejszy w godzinach porannych, a także przy pochylaniu.

Warunkiem skutecznego leczenia jest zapewnienie dobrej drogi odpływu
wydzieliny z zatok. Im wcześniej pacjent rozpocznie leczenie, tym lepiej.
Wczesne rozpoznanie i odpowiednie leczenie, m.in. wdrożenie antybiotykoterapii,
prowadzi zwykle do wyleczenia objawów chorych zatok. Jednak w niektórych
przypadkach postępowanie farmakologiczne okazuje się niewystarczające i wtedy
rozważa się leczenie chirurgiczne.

Brak podjęcia leczenia czy też złe leczenie może doprowadzić do rozwinięcia
się niebezpiecznych dla zdrowia pacjenta powikłań, takich jak ropień
podokostnowy oczodołu, ropowica oczodołu, pozagałkowe zapalenie nerwu wzrokowego
mogące prowadzić do ślepoty, a także groźne dla życia zapalenie opon mózgowych i
ropień mózgu.

Aby zminimalizować ryzyko zachorowania na zapalenie zatok, trzeba starać się
zapobiegać infekcjom w obrębie jamy nosowo-gardłowej, a jeżeli takowe mamy,
trzeba jak najszybciej je leczyć. Warto również usunąć zmiany patologiczne w
obrębie jamy nosowej, np. skrzywioną przegrodę nosową, polipy utrudniające
wentylację zatok i odpływ wydzieliny. Starannie trzeba leczyć próchnicę zębów i
choroby przyzębia, a także w przypadku alergików stosować leczenie
przeciwalergiczne zalecane przez alergologów.