Wystawa w Brukseli – „Sprawiedliwi wśród Narodów Świata”
„Sprawiedliwi wśród Narodów Świata” (Pomoc Polaków dla ludności żydowskiej w Polsce południowo-wschodniej w latach 1939-1945) to tytuł wystawy zaprezentowanej w Parlamencie Europejskim w Brukseli. Ekspozycję przygotował Instytut Pamięci Narodowej w Rzeszowie w ramach obchodów Międzynarodowego Dnia Pamięci Ofiar Holocaustu.
Celem wystawy jest ukazanie heroicznej postawy Polaków wobec Żydów w czasie II Wojny Światowej, kiedy Polacy, często narażając własne życie, ratowali życie ludności żydowskiej. Współorganizator wystawy europoseł Tomasz Poręba podkreślił, że za czasów okupacji hitlerowskiej za pomoc Żydom groziła śmierć: „Wbrew temu co mówi się w wielu miejscach na świecie to właśnie Polacy byli narodem, który ze wszech miar wykazał się bohaterstwem i odwagą w niesieniu pomocy Żydom. Chciałem pokazać tutaj w brukselskiej siedzibie Parlamentu Europejskiego ten heroizm Polaków. Należy zareagować na nieszczere, nieuczciwe opinie, które często pojawiają się w rozmaitych mediach, mówiące o tym, że Polacy to ci, którzy byli współtwórcami holocaustu”.
Wystawa prezentuje unikalne zdjęcia, dokumenty i relacje dotyczące ludzi, którzy udzielali schronienia prześladowanym Żydom. Są też fotografie kryjówek oraz wyroków śmierci wydawanych przez Specjalny Sąd Niemiecki za wszelką pomoc udzielaną Żydom. Wyroki te często wykonywano na całych rodzinach, nie oszczędzając nawet kobiet w ciąży i dzieci, tak jak w przypadku znanej rodziny Ulmów z Markowej, której został poświęcony cały panel. „Niewątpliwie historia Ulmów z Markowej jest historią, która najbardziej porusza serca i sumienia tych, którzy oglądają tę wystawę. To dotyczy również historyków profesjonalnych, dobrze znających losy tej rodziny. Czym innym bowiem znać je z kart naukowych opracowań, a czym innym spojrzeć na zdjęcia przedstawiające tę radosną rodzinę, wiedząc jaki spotkał ją koniec” – mówi prezes Instytutu Pamięci Narodowej, dr Łukasz Kamiński. W akcję ratowania Żydów zaangażowane było również duchowieństwo, które organizowało całe systemy pomocy społeczności żydowskiej. Z wystawy można dowiedzieć się, w jaki sposób wydawano Żydom tzw. aryjskie dokumenty, ukrywano, czy też pomagano w ucieczce z gett. Jest to szczególnie istotny temat w kontekście ciągłych oskarżeń Polaków o wrogie postawy wobec Żydów w czasie wojny. Tytuł wystawy nawiązuje do zaszczytnego odznaczenia przyznawanego przez Muzeum Bohaterów i Męczenników Holocaustu Yad Vashem w Jerozolimie, którym uhonorowano 192 osoby z terenów Rzeszowszczyzny.
Dawid Nahajowski, Bruksela