Świadczenia przyznawane przed osiągnięciem podstawowego wieku emerytalnego

Na emerytury obliczane według starych zasad mogą jeszcze przechodzić
starsze roczniki ubezpieczonych. Przede wszystkich chodzi o osoby urodzone przed
1 stycznia 1949 r., ale mogą z nich skorzystać także niektórzy urodzeni po tej
dacie.

Uprawnienia do wcześniejszej emerytury, przyznawanej przed osiągnięciem
powszechnego wieku emerytalnego wynoszącego 60 lat dla kobiet i 65 lat dla
mężczyzn, posiadają tylko ci, którzy spełnili określone warunki.

Kto ma prawo do wcześniejszej emerytury
Kobieta urodzona
przed 1 stycznia 1949 r. może przejść na wcześniejszą emeryturę po osiągnięciu
55 lat, jeżeli ma co najmniej 30-letni okres składkowy i nieskładkowy. Natomiast
w przypadku, gdy została uznana za całkowicie niezdolną do pracy, musi
udokumentować co najmniej 20-letni okres składkowy i nieskładkowy.
Mężczyzna
urodzony przed 1 stycznia 1949 r. może przejść na emeryturę po ukończeniu 60.
roku życia, jeżeli ma co najmniej 35 lat okresów składkowych i nieskładkowych
lub został uznany za całkowicie niezdolnego do pracy i ma co najmniej 25-letni
okres składkowy i nieskładkowy.
Emerytura na powyższych zasadach przysługuje
ubezpieczonym, którzy ostatnio przed zgłoszeniem wniosku o to świadczenie byli
pracownikami oraz w okresie ostatnich 24 miesięcy podlegania ubezpieczeniu
społecznemu lub ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym pozostawali w stosunku
pracy co najmniej przez 6 miesięcy, chyba że w dniu zgłoszenia wniosku o
emeryturę byli uprawnieni do renty z tytułu niezdolności do pracy (ubezpieczenie
pracownicze musi być jednak ostatnim, jakiemu podlegał rencista).

Warunku pozostawania w stosunku pracy oraz warunku dotyczącego 6 miesięcy
ubezpieczenia wynikającego z umowy o pracę w okresie ostatnich 24 miesięcy
podlegania ubezpieczeniu społecznemu lub ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym
nie wymaga się od wnioskodawcy, który podlegał ubezpieczeniom pracowniczym przez
cały okres wymagany do przyznania emerytury.
Przepis ten ma więc zastosowanie
np. w przypadku 55-letniej kobiety, która ostatnio wykonywała np. pozarolniczą
działalność gospodarczą, ale udowodniła 30- lub 20-letni (w razie całkowitej
niezdolności do pracy) okres ubezpieczenia pracowniczego. W przypadku
60-letniego mężczyzny okres ten wynosi 35 lub 25 lat (przy stwierdzeniu
całkowitej niezdolności do pracy).

Praca w szczególnych warunkach a wcześniejsza emerytura
Z
prawa do wcześniejszej emerytury mogą skorzystać osoby urodzone przed 1 stycznia
1949 r. będące pracownikami zatrudnionymi w warunkach szczególnych lub w
szczególnym charakterze. Ta grupa ubezpieczonych może przejść na emeryturę w
obniżonym wieku, jeżeli udokumentują okres składkowy i nieskładkowy wynoszący 20
lat w przypadku kobiet i 25 lat w przypadku mężczyzn, w tym co najmniej 15 lat
(a w niektórych przypadkach 10 lat) pracy w szczególnych warunkach lub w
szczególnym charakterze wykonywanej w ramach stosunku pracy.

Emerytury dla urodzonych w latach 1949-1968
Pod pewnymi
warunkami osoby te mogą przechodzić na wcześniejsze emerytury, podobnie jak
osoby urodzone przed rokiem 1949. Mogą one skorzystać z wcześniejszej emerytury,
jeśli:
– nie przystąpiły do otwartego funduszu emerytalnego albo złożyły
wniosek o przekazanie środków zgromadzonych na rachunku w OFE za pośrednictwem
ZUS na dochody budżetu państwa;
– warunki do uzyskania emerytury (osiągnęły
odpowiedni staż i wiek) spełniły do 31 grudnia 2008 roku.
Spośród osób
urodzonych w latach 1949-1968 na wcześniejsze emerytury pracownicze mogą
przechodzić tylko kobiety. Wynika to z faktu, że mężczyźni nie mogli przekroczyć
60. roku życia przed końcem 2008 roku.
A zatem wcześniejsza emerytura
pracownicza przysługuje kobietom, które do 31 grudnia 2008 r.:
– osiągnęły
wiek 55 lat;
– udokumentowały co najmniej 30 lat okresów składkowych i
nieskładkowych albo 20 takich lat w przypadku orzeczenia całkowitej niezdolności
do pracy.
Kolejne dwa warunki kobiety muszą spełnić najpóźniej w dniu
ubiegania się o emeryturę. Wymaga się, aby:
– ostatnio przed zgłoszeniem
wniosku o emeryturę były pracownikami;
– w okresie ostatnich 24 miesięcy
podlegania ubezpieczeniu społecznemu lub ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym
pozostawały w stosunku pracy co najmniej 6 miesięcy, chyba że w dniu zgłoszenia
wniosku o emeryturę były uprawnione do renty z tytułu niezdolności do
pracy.
Jeśli nie spełniają tych dwóch ostatnich wymogów, kobiety mogą
otrzymać to świadczenie, pod warunkiem jednak, że mają wymagany staż, czyli 30
lat (20 lat przy rencie), przy czym ostatnim ubezpieczeniem musi być
ubezpieczenie pracownicze.

Przemysław Przybylski, rzecznik
ZUS