Spotkania Narodu przy Ołtarzu Ojczyzny

Z ks. Markiem Białkowskim CM, proboszczem bazyliki Świętego Krzyża w
Warszawie, rozmawia Marek Zygmunt

Poświęcony w minioną niedzielę Ołtarz Ojczyzny w bazylice Świętego Krzyża
nosił wcześniej zupełnie inną nazwę. Skąd ta zmiana?
– Rzeczywiście, poprzednio był to Ołtarz pw. Najświętszego Sakramentu i Świętej
Trójcy, autorstwa znanego architekta z przełomu XVI i XVII wieku Tylmana z
Gameron. Został on jednak niemalże całkowicie zniszczony podczas Powstania
Warszawskiego.
W 2004 roku podjęliśmy decyzję, że po renowacji Ołtarz ten będzie naszym
dziękczynieniem za 25-letni wówczas pontyfikat Jana Pawła II i podniesienie
kościoła do godności bazyliki mniejszej. Kiedy w marcu tegoż roku byliśmy na
specjalnej audiencji u Ojca Świętego, Jan Paweł II pobłogosławił to dzieło i
podpisał akt erekcyjny. Wyraził jednak przy tym pragnienie, że skoro jest to
kościół pod wezwaniem Świętego Krzyża, to niech to będzie Ołtarz Ojczyzny.
Bardzo ucieszyliśmy się z tego faktu, ale zarazem zdawaliśmy sobie sprawę z
ciążącego na nas w tej sytuacji ogromnego zobowiązania i misji, którą mamy w tej
kwestii do spełnienia. Mogę tylko przypuszczać, że Jan Paweł II, składając taką
propozycję, miał zapewne na myśli szereg wydarzeń historycznych, których
świadkiem była nasza świątynia. Można do nich zaliczyć m.in. zawierzenie siebie
i Ojczyzny Bogu dokonane w 1683 r. przez króla Jana III Sobieskiego przed
wyprawą na Wiedeń, przyjęcie przez gen. Kazimierza Pułaskiego 14 marca 1745 r.
sakramentu chrztu świętego. Od 8 maja 1765 r. król Stanisław August Poniatowski
każdego roku w dniu swojego patrona nadawał w tym kościele Order Świętego
Stanisława. 3 maja 1792 roku odbyło się natomiast w naszej świątyni uroczyste
posiedzenie Sejmu Rzeczypospolitej w pierwszą rocznicę uchwalenia Konstytucji 3
Maja.

Jakie ojczyźniane, patriotyczne przesłanie płynie dzisiaj z tego Ołtarza?
– Bardzo trafnie Pan to określił "ojczyźniane, patriotyczne", bo najważniejsze w
tym Ołtarzu Ojczyzny są wyryte na nim słowa wypowiedziane w Warszawie w 1979
roku przez Jana Pawła II podczas jego pierwszej pielgrzymki do Ojczyzny "Niech
zstąpi Duch Twój i Odnowi oblicze ziemi. Tej ziemi…". W Ołtarzu umieściliśmy
także Herb Papieski. Jest również specjalna – jak to określam – przestrzeń
przeznaczona na upamiętnianie ważnych ojczyźnianych, patriotycznych wydarzeń. W
ten sposób wskazaliśmy już np. na Powstanie Warszawskie, działalność I Pułku
Ułanów Krechowieckich oraz bohaterską postawę znanych lotników Żwirki i Wigury.
Jest też podpisany przez Jana Pawła II 24 marca 2004 roku akt erekcyjny.

Czy długo trwała rekonstrukcja Ołtarza?
– Prace trwały prawie siedem lat. Roboty prowadzone przez kilka firm nadzorowali
profesorowie. Korzystaliśmy z udostępnionych nam materiałów archiwalnych. Nie
moglibyśmy prowadzić tych prac, gdyby nie pomoc i zaangażowanie wielu
instytucji, organizacji i stowarzyszeń, nie tylko kościelnych.

Jak dalej realizowana będzie misja związana z powołaniem Ołtarza Ojczyzny?
– Siedem lat temu stworzyliśmy Szkołę Cnót Obywatelskich, w ramach której zawsze
w drugą niedzielę miesiąca o godz. 19.00 księża biskupi sprawują u nas
Eucharystię w intencji Ojczyzny oraz rychłego wyniesienia na Ołtarze Sługi
Bożego Jana Pawła II. W czasie tych Mszy św. głoszone są homilie o tematyce
społecznej. Następnie zagadnienia te rozszerza się w dyskusji organizowanej w
naszym dolnym kościele. Przy Ołtarzu Ojczyzny sprawujemy również specjalną
Nowennę do Świętych Apostołów Piotra i Pawła. Została ona ułożona w XIX wieku,
ale przez wiele lat była po prostu zaniechana. Przy tym Ołtarzu chcemy również
nadal organizować koncerty patriotyczne upamiętniające ważne wydarzenia i osoby
szczególnie zasłużone dla naszego kraju.

Dziękuję za rozmowę.