Ostatni komendant AK

/w

24 grudnia 1946 r. w moskiewskim więzieniu na Łubiance w
niewyjaśnionych okolicznościach zmarł generał Leopold Okulicki ("Niedźwiadek"),
ostatni komendant główny Armii Krajowej. Był on uwięziony i skazany przez
Sowietów w moskiewskim procesie szesnastu.

Historycy do tej pory nie są w stanie ustalić okoliczności śmierci Leopolda
Okulickiego. Najprawdopodobniej generał został zamordowany strzałem w tył głowy
– wszak była to typowa dla NKWD metoda likwidacji więźniów, w tym tak
niebezpiecznych dla komunistów jak ostatni dowódca AK. Na taki przebieg wydarzeń
wskazuje relacja Adama Bienia, innego ze skazanych w procesie szesnastu, który
widział, jak w Wigilię 1946 r. strażnicy wyprowadzali Okulickiego z celi,
najpewniej na egzekucję.
Leopold Okulicki urodził się 12 listopada 1898 r. w Bratucicach niedaleko
Bochni. Był członkiem Związku Strzeleckiego, a następnie Legionów Józefa
Piłsudskiego. Po odzyskaniu niepodległości wstąpił do odrodzonego Wojska
Polskiego. Walczył w wojnie polsko-ukraińskiej i polsko-bolszewickiej. Za odwagę
na froncie został odznaczony Srebrnym Krzyżem Virtuti Militari i trzy razy
Krzyżem Walecznych. We wrześniu 1939 r. brał udział w obronie Warszawy, za co
odznaczono go Złotym Krzyżem Virtuti Militari. Należał potem do Służby
Zwycięstwu Polski i Związku Walki Zbrojnej. W styczniu 1941 r. został
aresztowany we Lwowie przez NKWD, a więzienie opuścił na mocy amnestii po
podpisaniu układu Sikorski – Majski. Do kraju został zrzucony w maju 1944 r. i
włączony do Komendy Głównej AK; w czasie Powstania Warszawskiego był szefem
sztabu AK. 1 października 1944 r. mianowany komendantem głównym AK. 19 stycznia
1945 r. Leopold Okulicki wydał rozkaz o rozwiązaniu AK, aby uchronić żołnierzy
przed sowieckimi represjami.
27 marca 1945 r. udał się z innymi przywódcami państwa podziemnego do Pruszkowa
na rzekome pertraktacje z Sowietami, gdzie cała szesnastka została aresztowana.
21 czerwca osądzono ich w pokazowym procesie, oskarżając m.in. o przygotowanie
planów wystąpienia zbrojnego z Niemcami przeciwko Związkowi Sowieckiemu.
Okulicki otrzymał wtedy najwyższy wyrok – 10 lat więzienia.

 

KL

drukuj