Oddany Bogu i ludziom

W niedzielę, 18 listopada, w Czernej odbędzie się liturgiczne zakończenie Roku Świętego Rafała Kalinowskiego, celebrowanego z okazji setnej rocznicy jego śmierci.

W 28. roku życia św. Rafał – Józef Kalinowski – po latach poszukiwań otrzymał łaskę nawrócenia i w sposób radykalny rozpoczął chrześcijańskie życie, realizując je na drodze miłości Boga i bliźnich. Ten wielki patriota, wychowawca, zakonnik, kapłan, jest także dziś wspaniałym wzorem dla ludzi świeckich i konsekrowanych

Z o. Albertem Wachem, prowincjałem Krakowskiej Prowincji Karmelitów Bosych, rozmawia Małgorzata Bochenek

Rok Świętego Rafała Kalinowskiego zainaugurowany został już w styczniu…

– Pierwszym doniosłym momentem rozpoczynającym ten szczególny rok był 21 stycznia – 144. rocznica Powstania Styczniowego. Tego dnia do sanktuarium w Czernej, gdzie mieści się grób św. Rafała, po raz 24. w swojej pielgrzymce przybyli ludzie pracy z Krakowa-Nowej Huty. Hutnicy od czasów stanu wojennego szukają u świętego patrona umocnienia. To właśnie ich spotkanie stało się bardzo dobrą okazją, aby rozpocząć Rok Świętego Rafała Kalinowskiego w duchu patriotycznym. Modlitwa hutników w intencji Ojczyzny, za wstawiennictwem św. Rafała Kalinowskiego – człowieka walki i modlitwy, gorącego patrioty, który swoim życiem przeciwstawiał się pustym gestom i słowom – rozpoczęła rocznicowe obchody ku jego czci, w roku stulecia śmierci i narodzin dla Nieba.

Nasza Krakowska Prowincja Karmelitów Bosych w maju i w czerwcu pielgrzymowała do Ostrej Bramy, do Wilna – miejsca narodzin św. Rafała. Podążaliśmy w refleksji, zadumie, przybliżając sobie pierwszych piętnaście lat jego życia, a także niezwykle ważne lata 1863-1864, kiedy ponownie przybył do Wilna, by stanąć jako minister na czele Powstania Styczniowego na Litwie. Za swoją działalność konspiracyjną został osadzony w więzieniu i zesłany na Syberię.

Podążaliśmy śladami naszego wielkiego świętego, odwiedzając m.in. pomisjonarski kościół pw. Wniebowstąpienia Pańskiego, gdzie po dziesięciu latach poszukiwań Boga Józef Kalinowski przystąpił do spowiedzi i podjął pokutę. Niezwykłe wrażenie wywarły miejsca związane z tragicznymi doświadczeniami Powstania Styczniowego. Osobiście bardzo mocno przeżyłem wizytę na placu na Łukiszkach, w miejscu straceń, gdzie Józef Kalinowski był świadkiem kary śmierci przyjaciół, przywódców Powstania Styczniowego na Litwie.

Ostatnie miesiące także obfitowały w uroczystości przybliżające postać św. Rafała…

– Bardzo ważna była ogólnopolska doroczna pielgrzymka Rodziny Karmelitańskiej w lipcu do sanktuarium w Czernej. W tym roku spotkanie to skupione było wokół osoby wielkiego czciciela Matki Bożej Szkaplerznej – św. Rafała Kalinowskiego. Urodził się on pod okiem Tej, „co w Ostrej świeci Bramie”, a później, gdy wstąpił do Karmelu – Zakonu Najświętszej Maryi Panny – szerzył Jej kult. Warto przypomnieć, że centralnej Eucharystii przewodniczył wówczas ks. kard. Henryk Gulbinowicz, który urodził się na Litwie w pobliżu Wilna. Przekazał nam atmosferę tego miasta, panujące w nim niegdyś piękne chrześcijańskie zwyczaje, w tym ofiarowanie przez rodziców swoich dzieci w opiekę Matce Bożej Miłosierdzia. Ksiądz kardynał był żywym ogniwem łączącym nas z tą postacią, w którą w tym roku się wpatrujemy. Warto wymienić też Spotkanie Młodych w Czernej. Modlitewnemu skupieniu młodzieży przyświecały słowa św. Rafała: „zwycięża bohaterskie serce”. Ponadto odbyły się uroczystości w Lublinie, Warszawie i Poznaniu.

We wrześniu św. Rafał Kalinowski został uznany przez Senat RP za „wzór patrioty, oficera, inżyniera, wychowawcy i kapłana-zakonnika”. Jak to zostało przyjęte?

– Było to dużą niespodzianką. Gdy Kościół ogłasza kogoś świętym, wskazuje nam na tego człowieka jako wzór. Gdy Senat zwraca uwagę na świętego jako wzór patrioty, ma to także swoją szczególną wymowę. Jest to bardzo ważne, przede wszystkim w czasach współczesnych, kiedy obserwujemy podważanie wszelkich autorytetów, wzorców. Bardzo cieszy fakt, że senatorowie mieli odwagę zwrócić Polakom uwagę właśnie na człowieka świętego, stawiając go za przykład do naśladowania dla wielu polskich środowisk. Ta uchwała pozwoli zapewne jeszcze skuteczniej docierać do różnych kręgów społecznych, wojskowych, wychowawczo-oświatowych i poprzez nie ukazywać innym piękną postać św. Rafała Kalinowskiego – człowieka pokornego, oddanego Bogu i ludziom.

Święty Rafał był bardzo zatroskany o wychowanie ludzi młodych. Szukając sensu życia, odkrywał go, poświęcając się, w sposób bardzo konkretny, pracy wychowawczej. Podczas zesłania na Syberii kształcił młodych, przekazując im swoją wiedzę z zakresu nauk ścisłych. Jednocześnie będąc człowiekiem nawróconym, dzielił się z nimi swoim światem wartości i poglądów. Bezinteresownie udzielał pomocy młodym chłopcom. Wierzył, że jeśli kiedyś wrócą oni do Ojczyzny, będą jej służyć całym sercem.

Po zesłaniu podjął pracę wychowawcy księcia Augusta Czartoryskiego, syna Władysława. Zapewne pod wpływem św. Rafała August podjął życie radami ewangelicznymi w zgromadzeniu salezjańskim. Beatyfikował go Ojciec Święty Jan Paweł II. Kiedy św. Rafał wstąpił do Karmelu, troszcząc się o powołania, założył w Wadowicach szkołę dla chłopców – juwenat. Podjął pracę z młodzieżą, podobnie jak na Syberii, pochylając się nad młodymi ludźmi, którym trzeba było pomóc w zdobyciu wiedzy i w formacji umysłów oraz serc, w kształtowaniu ich człowieczeństwa. Rozumiał wychowanie jako kształcenie i strzeżenie. Był bardzo wymagającym nauczycielem, lecz zawsze służył drugiemu człowiekowi z wielką miłością i zaufaniem. Darzył każdego szacunkiem.

Jego hierarchię wartości odzwierciedlają słowa: „Bóg, bliźni i ja sam”. Podejmował wiele wysiłków, aby zawsze być blisko Boga, ale równocześnie blisko drugiego człowieka.

W programie obchodów rocznicy śmierci św. Rafała wiele wydarzeń miało miejsce w Wadowicach…

– W październiku w Wadowicach, w klasztorze, w którym św. Rafał Kalinowski zmarł, odbyło się międzynarodowe spotkanie prowincjałów wszystkich prowincji karmelitańskich z Europy. W ramach tego spotkania pielgrzymowaliśmy także do Czernej. Staraliśmy się ukazać św. Rafała jako pielgrzyma, misjonarza przemierzającego Azję i Europę, człowieka Bożego, który nie bał się spotkania z innymi kulturami, zawsze zachowując swoją tożsamość, wartości chrześcijańskie i ojczyźniane, a także – co trzeba podkreślić – nie tylko zachowując, ale również świadcząc o wyznawanych wartościach przykładem własnego życia, uczynkami miłosierdzia i modlitwą.

15 listopada, dokładnie w setną rocznicę śmierci św. Rafała Kalinowskiego, w sanktuarium św. Józefa w Wadowicach spotkała się Rodzina Karmelitańska pod przewodnictwem generała naszego zakonu, o. Alojzego Aróstegui Gamboa. Odbyła się uroczysta sesja Rady Poszerzonej naszej Krakowskiej Prowincji z udziałem braci z Prowincji Warszawskiej. Jej tematem była misyjność. Święty Rafał Kalinowski pragnął nawrócenia Rosji, ekumenizmu z prawosławiem. Dlatego też obecna rocznica skłoniła nas do jeszcze głębszego podjęcia jego ekumenicznego i misyjnego testamentu. Podczas jubileuszowej Mszy św., której przewodniczył ojciec generał, przedstawiciele rodziny kolejarskiej otrzymali relikwie św. Rafała Kalinowskiego.

Warto też podkreślić, że w piątek, we wspomnienie Matki Bożej Miłosierdzia, uroczystości odbyły się w sanktuarium Bożego Miłosierdzia w Krakowie Łagiewnikach, gdzie Eucharystię celebrował ks. kard. Stanisław Dziwisz. Natomiast w niedzielę, 18 listopada, w Czernej będzie miało miejsce liturgiczne zakończenie Roku Świętego Rafała Kalinowskiego. Msza św. o godz. 11.00 w czerneńskim sanktuarium odprawiona zostanie pod przewodnictwem ks. abp. Józefa Michalika, przewodniczącego Konferencji Episkopatu Polski.

Czy to już koniec obchodów?

– Nie. 19 listopada, w poniedziałek, czerneńskie sanktuarium gościć będzie Radio Maryja i Telewizję Trwam. Z Czernej poprowadzone zostaną „Rozmowy niedokończone”, w których weźmie udział m.in. wnuczka Gabriela Kalinowskiego – brata Rafała.

Odbędą się jeszcze dwa sympozja naukowe. W Krakowie w Karmelitańskim Instytucie Duchowości na 24 listopada zaplanowano sesję naukową. Tematem podejmowanych tam refleksji ma być ukazanie św. Rafała jako wzorca świętości dla różnych stanów życia. Zaproszenie kierowane jest do wszystkich pragnących jeszcze lepiej poznać postać świętego, tak bardzo nam bliskiego. Spotkanie rozpoczniemy Mszą św. sprawowaną o godz. 8.30 w naszym karmelitańskim kościele przy ul. Rakowieckiej. Po całodniowej sesji na godz. 16.30 zaplanowano projekcję filmu „Buntownik Boży – św. Rafał Kalinowski” w reżyserii Bogusławy Stanowskiej-Cichoń i Katarzyny Kotuli. O godz. 19.30 Capella Cracoviensis wykona oratorium „Pielgrzym Boży – św. Rafał Kalinowski” skomponowane przez prof. Juliusza Łuciuka. 26 listopada na Katolickim Uniwersytecie Lubelskim odbędzie się sesja zorganizowana przez Instytut Historii tejże uczelni.

Dziękujmy Panu Bogu, że dał nam ten szczególny czas odkrywania bogactwa postaci św. Rafała Kalinowskiego. Mamy nadzieję, że Rok Świętego Rafała pozwolił i pozwoli jeszcze wielu wiernym zachwycić się dziełem jego życia, które Kościół poprzez kanonizację wskazał za wzór. Jednym z widzialnych owoców Roku Świętego Rafała jest uchwała Senatu. Oby wielu skorzystało z tego daru i otwarło drzwi dla świętego patrona – „patrioty, oficera, inżyniera, wychowawcy i kapłana-zakonnika”.

Bóg zapłać za rozmowę.