Itinerarium w głąb ludzkiego ducha
Ojciec Święty Benedykt XVI rozpoczynał pontyfikat w bardzo trudnej
sytuacji z dwóch powodów. Przede wszystkim objął miejsce po niezwykłej
osobowości, zarówno pod względem intelektualnym, charakterologicznym, jak i
świętości, jaką był bł. Jan Paweł II. Po drugie, występował bez zaplecza, jakie
posiadał Papież Polak, za którym stał jego Naród i Kościół w umiłowanej
Ojczyźnie. Benedykt XVI takiego zaplecza w pewnym sensie nie miał, chociaż
dziwnym zbiegiem okoliczności, a może cudownym zrządzeniem Opatrzności Bożej
pierwsza jego podróż zagraniczna odbyła się do Kolonii, do jego ojczyzny.
Oczywiście była to pielgrzymka zaplanowana jeszcze przez Jana Pawła II z okazji
Światowych Dni Młodzieży, niemniej jednak Benedykt XVI stanął na swojej
ojczystej ziemi i spotkał się z najliczniejszym w dziejach Niemiec zgromadzeniem
liturgicznym, odprawiając Mszę św. dla miliona młodych ludzi. Warto też
wspomnieć, że pierwsza zaplanowana przez Benedykta XVI podróż apostolska
prowadziła do Polski, gdzie doświadczył niezwykle życzliwego przyjęcia, na pewno
większego niż w rodzinnych Niemczech. Dopiero kolejna pielgrzymka prowadziła do
bawarskiej ojczyzny, późniejsza do Niemiec.
Papież Benedykt XVI przedziwnym zrządzeniem Opatrzności Bożej nie tyle musiał
konfrontować się ze swoim poprzednikiem, ile zyskiwał w nim ogromne oparcie z
ludzkiej, psychologicznej i przede wszystkim duchowej strony. Ta duchowa więź z
Janem Pawłem II wytworzyła się od 13 maja 2005 r., kiedy tuż po rozpoczęciu
swojego pontyfikatu Benedykt XVI wyraził zgodę na rozpoczęcie procesu
beatyfikacyjnego Papieża Polaka, który doprowadził do końca.
Imponujący jest również bogaty dorobek intelektualny Benedykta XVI. "Deus
caritas est", "Spe salvi" i "Caritas in veritate" to wielkie encykliki,
przepiękne traktaty teologiczno-filozoficzne, w których Papież podejmuje podróż
w głąb ludzkiego ducha, w głąb sensu ludzkiego życia, miłości, nadziei i w głąb
współczesnego świata, dotkniętego bardzo poważnym kryzysem nie tyle
ekonomicznym, ile ludzkich postaw i relacji.
Na jego dorobek intelektualny składają się również liczne wystąpienia Ojca
Świętego: przepiękne i głęboko intelektualne teksty, na przykład wykładu w
Ratyzbonie czy słynnego spotkania z profesorami uniwersytetów hiszpańskich
podczas Światowych Dni Młodzieży.
W ciągu siedmiu lat pontyfikatu Benedykt XVI odbył 23 podróże zagraniczne.
Zasługują one na uwagę, ponieważ w dużej mierze były to trudne pielgrzymki, jak
np. wizyta w Turcji. Nastąpiła ona po wykładzie w Ratyzbonie, który przez
niektóre środowiska został krytycznie zinterpretowany jako rzekomo wyrażający
negatywny stosunek Papieża do islamu. Trzeba było wielkiego intelektu, woli
ducha i hartu Ojca Świętego, aby ukazać przed światem islamskim sens tamtego
wystąpienia. Według wielu komentatorów, podróż zakończyła się sukcesem. Podobnie
trudna była pielgrzymka do Anglii, gdzie dokonano spektakularnej beatyfikacji
konwertyty kard. Jona Henry´ego Newmana. Była ona szalenie trudna z powodu
konfliktów, jakie wywoływały niektóre środowiska anglikańskie, fobii związanej z
zarzutami nadużyć przez niektórych księży, uznania win Kościoła i domagania się
ciągłych przeprosin od Ojca Świętego.
Zwróćmy uwagę na potęgę ducha i potęgę modlitwy Następcy św. Piotra, który
trudności pokonywał modlitwą. Dzięki modlitwie zażegnywał uprzedzenia i
problemy.
Podsumowując jego pontyfikat, widzimy siedmioletnie itinerarium w głąb ducha
ludzkiego i ducha samych chrześcijan. Obserwując ten pontyfikat, zauważam, iż
Benedykt XVI prowadzi swoją działalność nie tyle misyjną, ile ewangelizacyjną
wewnątrz samego chrześcijaństwa. Według mnie, mniej koncentruje się na
wszystkich zachowanych i podtrzymywanych formach dialogu z religiami
monoteistycznymi, ze światem współczesnej kultury, a skupia się na
pielgrzymowaniu w głąb samego chrześcijaństwa, Kościoła, szuka argumentów dla
ludzi wątpiących, dotyczących uwiarygodnienia Kościoła, fenomenu chrześcijaństwa
i piękna naszej wiary.
Ks. prof. dr hab. Paweł Bortkiewicz TChr
not. AGr
Autor jest etykiem i prodziekanem ds. nauki i współpracy międzynarodowej
Wydziału Teologicznego Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu oraz
kierownikiem Zakładu Katolickiej Nauki Społecznej; wykładowcą w Wyższej Szkole
Kultury Społecznej i Medialnej.