O funduszach w teorii i praktyce

Problematyka pozyskiwania funduszy to jeden z tematów kolejnej już edycji
studium podyplomowego Zasady wykorzystania funduszy unijnych, które rozpocznie
się w połowie lutego w Wyższej Szkole Kultury Społecznej i Medialnej w Toruniu.

Unijny system finansowy to skomplikowana rzeczywistość, którą jednak musimy
poznawać, gdyż dotyczy ona każdego z nas. Spróbujmy w tym tekście zachęcającym
do podjęcia nauki w WSKSiM przyjrzeć się bliżej procesowi konstruowania nowego
budżetu Unii na lata 2014-2020.
Niech poniższe rozważanie stanowi próbkę treści, które podejmujemy na studium
podyplomowym Zasady wykorzystania funduszy unijnych.

Bój o budżet
Negocjacje nad budżetem rozpoczęły się już jesienią roku 2009 i powoli wchodzą w
decydującą fazę. Punkt odniesienia dla przyszłych negocjacji stanowią problemy,
z jakimi przyjmowano budżet UE na rok 2011. Wobec sprzeciwu państw
skandynawskich i Wielkiej Brytanii na poszerzenie prerogatyw Parlamentu
Europejskiego w procesie kształtowania nowej długoterminowej perspektywy
finansowej ostatecznie budżet przyjęto dopiero w połowie grudnia 2010 roku,
unikając tym samym szczególnie niebezpiecznego dla beneficjentów funduszy
europejskich prowizorium budżetowego.
Wśród czynników, które będą decydowały o ostatecznym kształcie nowego budżetu UE
na lata 2014–2020, należy również wymienić dążenia państw zachodniej Europy do
wzmocnienia dyscypliny finansowej, wyrażone pod koniec ubiegłego roku w liście
pięciu przywódców państw starej Unii. W liście tym prezydent Francji Nicolas
Sarkozy, kanclerz Niemiec Angela Merkel, premier Wielkiej Brytanii David
Cameron, a także premierzy Holandii i Finlandii napisali do przewodniczącego
Komisji Europejskiej, że "europejskie wydatki publiczne muszą odpowiadać
ogromnym wysiłkom państw członkowskich w celu opanowania ich wydatków
budżetowych". W związku z tym przedstawili koncepcję zamrożenia unijnego budżetu
na lata 2014-2020 na poziomie obecnej perspektywy finansowej. U podstaw tej
propozycji leży założenie, że wydatki Unii w kolejnych latach nie powinny
wzrastać szybciej niż inflacja.

W stronę europodatków
Wśród nowych projektów należy wymienić koncepcję europodatku, który w założeniu
jego twórców miałby w większym stopniu uniezależnić finanse Wspólnoty od
dotychczasowych źródeł dochodu (wpływy z ceł, składki członkowskie), oraz
przedstawioną przez polski rząd jesienią ubiegłego roku możliwość zastąpienia
obecnie bezzwrotnych dotacji dla firm pożyczkami i poręczeniami udzielanymi
przez wyspecjalizowane w tym celu fundusze.
Priorytety nowej perspektywy finansowej zostały ogłoszone przez Komisję
Europejską wiosną 2010 r. i obejmują: wzrost zatrudnienia w grupie osób
aktywnych zawodowo z 69 do 75 proc., wzrost nakładów na badania i rozwój z 2,5
do 4,5 PKB, zmniejszenie emisji CO2 o 20 proc. oraz wzrost udziału energii ze
źródeł odnawialnych, a także ograniczenie zużycia energii o 20 proc.,
zmniejszenie odsetka osób rezygnujących przedwcześnie z edukacji z 15 do 10
proc. i zwiększenie odsetka absolwentów szkół wyższych w grupie osób pomiędzy
30.-34. rokiem życia z 31 do 40 proc. oraz walkę z ubóstwem.

Pozyskać fundusze
Wśród polityk UE, których finansowanie w związku z powyższymi priorytetami może
ulec znacznemu ograniczeniu, znajdują się przede wszystkim polityka regionalna i
Wspólna Polityka Rolna (WPR), z których pochodzi większość środków otrzymywanych
przez Polskę z funduszy strukturalnych. Wynika to z przedłożonej między innymi
przez obecnego unijnego komisarza do spraw programowania finansowego i budżetu
Janusza Lewandowskiego propozycji, aby w podziale funduszy strukturalnych mogły
uczestniczyć wszystkie kraje Unii niezależnie od stopnia ich zamożności. Również
przesunięcie punktu ciężkości w unijnych inwestycjach na badania i innowacje
spowoduje prawdopodobnie ograniczanie środków na WPR, której kontynuacji w
obecnym kształcie szczególnie przeciwni są Brytyjczycy.
Można więc przewidywać, że proces pozyskiwania funduszy europejskich ulegnie
pewnym ograniczeniom.
Główną przyczyną opóźnień w procesie absorpcji środków z funduszy europejskich
jest, pogłębione kryzysem, ograniczenie środków własnych poszczególnych państw
członkowskich, koniecznych do wniesienia wymaganego wkładu własnego oraz – co
nie mniej istotne w przypadku mniejszych przedsiębiorców – zbiurokratyzowany
system pozyskiwania dotacji. Według danych Ministerstwa Rozwoju Regionalnego w
Polsce umowy podpisano na około 60 proc. środków dostępnych w ramach perspektywy
finansowej 2007-2013.

Po wiedzę do WSKSiM
W trakcie wykładów i szkoleń praktycznych podczas studium podyplomowego Zasady
wykorzystania funduszy unijnych słuchacze studium zapoznają się z procesem
tworzenia projektów zarówno z zakresu tzw. projektów miękkich realizowanych w
ramach Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki w Europejskim Funduszu Społecznym
(edukacja, kultura, ekologia, pomoc społeczna), jak i przeznaczonych dla małych
i średnich przedsiębiorstw oraz realizowanych w ramach Programu Rozwoju Obszarów
Wiejskich.
Studenci zgłębiają także funkcjonowanie instytucji politycznych UE, podstawy
prawa unijnego i zmiany, jakie w wymiarze prawnym i politycznym wprowadza
traktat reformujący Unię Europejską.
Zajęcia prowadzą doświadczeni wykładowcy, którzy szczególny nacisk kładą na
praktyczną stronę wykorzystania umiejętności. Wiedza nabyta w trakcie zajęć
pozwoli absolwentom studium na aktywne uczestnictwo w procesie pozyskiwania
funduszy europejskich oraz zwiększy ich możliwości na rynku pracy.

 

Dr Maciej Wojtacki
 

Autor jest wykładowcą WSKSiM, akredytowanym konsultantem funduszy
europejskich.