Kompensacja przyrodnicza wyzwaniem dla polityki ekologicznej Polski
Od marca 2010 r. w Wyższej Szkole Kultury Społecznej i Medialnej w
Toruniu rozpoczynają się zajęcia trzeciej, ostatniej edycji dwusemestralnych
studiów podyplomowych z zakresu polityki ochrony środowiska – kompensacji
przyrodniczej.
Ochrona środowiska naturalnego w Polsce rozwija się w ostatnich latach
wyjątkowo szybko, m.in. dzięki wsparciu finansowemu, którego udzielają fundusze
europejskie. Umożliwiają one podjęcie działań, które do niedawna były
niedostępne dla polskiej ochrony dziedzictwa przyrodniczego, jak chociażby
odtwarzanie zniszczonych zasobów przyrodniczych. Z drugiej strony fundusze
unijne wpłynęły na gwałtowny wzrost rozwoju inwestycyjnego w Polsce, a to
pociągnęło za sobą konieczność wdrożenia praktyk nieznanych wcześniej w naszym
kraju, tj. kompensacji przyrodniczej.
Zgodnie z założeniami Strategii Rozwoju
Kraju na lata 2007-2015 polityka regionalna Polski w tym czasie koncentrować się
będzie na tworzeniu warunków wzrostu konkurencyjności wszystkich regionów w taki
sposób, aby sprzyjać spójności ekonomicznej, społecznej i terytorialnej oraz
dążyć do wyrównywania szans rozwojowych przy zachowaniu zasad zrównoważonego
rozwoju. Wymaga to przygotowania specjalistów, którzy będą posiadali wiedzę i
umiejętności niezbędne do realizacji tych zadań.
Wyższa Szkoła Kultury
Społecznej i Medialnej w Toruniu, dostrzegając sytuację, w której znalazła się
Polska, proponuje kształcenie na kierunku polityka ochrony środowiska –
kompensacja przyrodnicza. Studia skierowane są do osób mających ukończone studia
licencjackie, inżynierskie lub magisterskie. Podczas sobotnio-niedzielnych
zjazdów słuchacze mają możliwość spotykania się z wybitnymi specjalistami w
dziedzinie ochrony środowiska, m.in. z prof. Janem Szyszko i prof. Kazimierzem
Tobolskim. Wykładowcy zgodnie podkreślają, że pod pojęciem ochrony przyrody i
środowiska należy rozumieć całokształt działań mających na celu nie tylko
właściwe wykorzystanie, ale także odnawianie zarówno zasobów, jak i wszelkich
składników naszego środowiska naturalnego (biotycznych i abiotycznych). Sposobów
ochrony przyrody jest wiele. Do najważniejszych należą: racjonalne kształtowanie
środowiska i gospodarowanie jego zasobami zgodnie z zasadą zrównoważonego
rozwoju; przeciwdziałanie różnorodnym zanieczyszczeniom; utrzymanie elementów
przyrodniczych i, jeśli to konieczne, przywracanie ich do stanu
właściwego.
Program studiów w WSKSiM obejmuje zajęcia seminaryjno-wykładowe i
warsztatowe. Wśród tych pierwszych znalazły się, m.in.: polityka rozwoju
regionalnego, ocena i wycena zasobów przyrodniczych, infrastruktura ochrony
środowiska, energetyka odnawialna i omówienie stanu środowiska przyrodniczego w
Polsce. Zajęcia warsztatowe to przede wszystkim ćwiczenia prowadzone w
najcenniejszych obiektach pomorskiej przyrody, m.in. w stacji badawczej w
Tucznie, w parkach narodowych i krajobrazowych oraz w rezerwatach na terenie
Borów Tucholskich. Warto dodać, że dzięki dofinansowaniu studiów ze środków
Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Warszawie słuchacze
tego kierunku nie ponoszą kosztów (dojazdów, wyżywienia i noclegów) związanych z
pobytem na warsztatach terenowych i otrzymują bezpłatne materiały dydaktyczne.
Jednocześnie osoby skierowane przez instytucje uzyskują dodatkową zniżkę w
opłatach czesnego.
W toruńskiej uczelni funkcjonuje Zakład Polityki Ochrony
Środowiska WSKSiM, który organizuje szereg naukowych sympozjów i konferencji
poświęconych ochronie środowiska. Do najważniejszych, które odbyły się do tej
pory, należy konferencja z 15 grudnia 2007 roku pt. „Nauka wobec zagrożeń
środowiska przyrodniczego” oraz sympozjum „Ochrona bioróżnorodności w Polsce” z
7 marca ubiegłego roku. W najbliższym czasie, bo już 6 marca 2010 r. (sobota),
zaplanowano w WSKSiM międzynarodową konferencję pt. „Zasoby przyrodnicze Polski:
szansą czy barierą zrównoważonego rozwoju – pięć lat w Unii Europejskiej”, która
z pewnością będzie stanowić kolejny wkład w edukację ekologiczną i promocję
zrównoważonego rozwoju oraz ochrony przyrody.
Wszyscy zainteresowani
dwusemestralnymi studiami podyplomowymi z zakresu polityki ochrony środowiska –
kompensacji przyrodniczej mogą jeszcze składać dokumenty. Warto zrobić to jak
najszybciej, bo o przyjęciu decydować będzie kolejność zgłoszeń.
Dr Maria Laska, prorektor WSKSiM w
Toruniu
—————————–
Prof. dr hab. Kazimierz Tobolski, biolog, specjalista z
zakresu paleoekologii, biogeografii, ochrony przyrody i tematologii, pracownik
naukowy Zakładu Biogeografii i Paleoekologii Wydziału Nauk Geograficznych i
Geologicznych Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, członek Rady
Naukowej i wykładowca WSKSiM:
Dzisiejsze widzenie kompensacji przyrodniczej jest zasadniczo
szersze, niż to, które ujęte zostało w ustawie o zmianie ustawy O ochronie
przyrody z dnia 3 października 2008 roku. Kompensacja coraz bardziej się
rozwija, odkrywając nowe możliwości i perspektywy. Dziedzina ta inicjuje nowe,
dotąd pomijane zagadnienia naukowe: przede wszystkim oręż bioróżnorodności i
ochrony przyrody, możliwości propagowania kultury współżycia z przyrodą i
konieczność podniesienia świadomości ekologicznej ludzi. Ponadto dzięki studiom
podyplomowym, które znalazły się w ofercie edukacyjnej WSKSiM, przekazywana jest
wiedza dotycząca ekologicznej, środowiskowej i kulturowej roli mokradeł, a
przede wszystkim torfowisk. Tematykę torfowiskową, wspartą solidną wiedzą
przyrodniczą i historyczną, włączono w ten sposób w ochronę dziedzictwa
narodowego i nadano jej niejako status naukowy.
—————————–
Prof. dr hab. Jan Szyszko, poseł na Sejm RP (PiS),
kierownik Samodzielnej Pracowni Oceny i Wyceny Zasobów Przyrodniczych SGGW,
prezes Stowarzyszenia na rzecz Zrównoważonego Rozwoju Polski:
Na przełomie lat 80. i 90. XX w. Polska rozpoczęła proces zmian
systemowo-strukturalnych mających na celu zmniejszenie dystansu w stosunku do
państw Unii Europejskiej przy równoczesnym pominięciu błędów, które zostały tam
popełnione wraz z rozwojem gospodarczym. Mając świadomość, że stan środowiska
naturalnego jest skorelowany ze stanem gospodarki, trzeba mądrze gospodarować w
kraju. Bo im bardziej intensywna, brutalna i nieprzemyślana działalność
inwestycyjna (techniczna, przemysłowa), tym mniej rodzimych gatunków i tym
więcej organizmów patogennych. Sytuacja Polski pod względem środowiska
naturalnego jest odmienna niż w pozostałych krajach europejskich, bo ponad 32
proc. naszej powierzchni odznacza się wyjątkowymi walorami przyrodniczymi: 0,5
proc. stanowią rezerwaty przyrody, 1 proc. – parki narodowe, 8 proc. – parki
krajobrazowe, 23 proc.
– obszary krajobrazu chronionego. W Polsce mamy aż 23
parki narodowe, które są uznane na całym świecie. Ponadto 1/3 powierzchni naszej
Ojczyzny pokryta jest współtworzącymi wspaniałe krajobrazy lasami, gdzie
występują gatunki, jakie dawno zniknęły z map państw wysoko rozwiniętych, i
znane są tam tylko z ogrodów zoologicznych czy też ilustracji książkowych. W
okresie intensywnego rozwoju gospodarczego Polski niezbędna jest więc wiedza,
m.in. na temat kompensacji przyrodniczej, aby umieć prawidłowo gospodarować
przestrzenią miejską i wiejską. Naturalne jest więc wykształcenie jak
największej liczby specjalistów w zakresie kompensacji przyrodniczej, aby
poprzez budowę infrastruktury technicznej (autostrad, dróg szybkiego ruchu itp.)
nie dokonać spustoszeń w naszych przepięknych
krajobrazach.