Prezydent Karol Nawrocki podjął decyzję o odebraniu Wołodymyrowi Zełenskiemu Orderu Orła Białego. Jest to reakcja na działania władz Ukrainy związane z upamiętnianiem bohaterów UPA.
Prezydent Ukrainy wyraził zgodę na nadanie jednej z jednostek wojskowych nazwy „Bohaterów UPA”. W odpowiedzi prezydent Karol Nawrocki ogłosił, że po konsultacji z Kapitułą Orderu Orła Białego podjął decyzję o odebraniu Orderu Orła Białego Wołodymyrowi Zełenskiemu. „Polskie wojsko przeszkoliło tysiące ukraińskich żołnierzy. Nie możemy dziś przejść obojętnie wobec faktu, że część z nich teraz będzie służyć pod sztandarem UPA. To jest dla nas nie do zaakceptowania” – zaznaczył prezydent RP.
Prezydent Chełma Jakub Banaszek mówi, że jest spokojny o zebranie odpowiedniej liczby podpisów obywateli pod inicjatywą ustawodawczą „Stop banderyzmowi”. Podkreśla jednocześnie, że to bardzo trudny i wrażliwy temat, który wymaga dużej odpowiedzialności.
Szkoda, że nie mamy twardej natychmiastowej reakcji polskich władz na decyzję prezydenta Zełenskiego. Myślę, że jest to wielkim błędem. Wszystkie inne inicjatywy oczywiście możemy traktować jako dobre, w tym przede wszystkim penalizację gloryfikowania banderyzmu w polskim prawie, ale osobiście uważam, że przeszłość, zwłaszcza historia UPA, wątek banderowski, to będzie coś, co doprowadzi niebawem do bardzo złych stosunków Ukrainy z Polską, bo my nie jesteśmy w stanie dogadać się w tej kwestii z Ukraińcami – mówił dr Leszek Pietrzak, historyk, w środowej audycji „Aktualności dnia” na antenie Radia Maryja.
Uważam, że to nie jest tylko polska racja stanu, ale racja ludzkości. Przecież honorowanie zbrodniarzy, którzy popełnili zbrodnię nad zbrodniami – ludobójstwo – jest precedensem, który jest niedopuszczalny z punktu widzenia ogólnej moralności ogólnoludzkiej. Byłby to i protest, i sygnał, również dla całego świata, że niedopuszczalne jest stawianie pomników i oddawanie wszelkich hołdów ludobójcom – mówiła w poniedziałkowym „Polskim punkcie widzenia” na antenie TV Trwam Ewa Siemaszko, współautorka monografii „Ludobójstwo dokonane przez nacjonalistów ukraińskich na ludności polskiej Wołynia 1939–1945” i innych książek poświęconych tematyce rzezi wołyńskiej, Kustosz Pamięci Narodowej IPN, komentując plany odebrania Orderu Orła Białego prezydentowi Ukrainy, Wołodymyrowi Zełenskiemu. Ukraiński przywódca w ostatnim czasie jawnie gloryfikował osoby i formacje odpowiedzialne za ludobójstwo na Polakach.
Trudno wyobrazić sobie, aby najwyższe odznaczenia państwowe, najwyższe odznaczenia ze strony państwa polskiego, Order Orła Białego, mógł dzierżyć człowiek, który uznaje, że zbrodniarze, banderowcy, ci, którzy tworzyli UPA, mają być uznani za bohaterów. To po prostu jest czymś, co wykracza poza naszą wyobraźnię – powiedział dr Robert Derewenda, historyk, dyrektor oddziału Instytutu Pamięci Narodowej w Lublinie w audycji „Aktualności dnia” na antenie Radia Maryja.
Na dziś zaplanowano posiedzenie kapituły Orderu Orła Białego. Prezydent Karol Nawrocki ma wnioskować o odebranie odznaczenia Wołodymyrowi Zełenskiemu.
Polska nie może milczeć wobec gloryfikacji UPA na Ukrainie, a rząd Donalda Tuska ponosi odpowiedzialność za pogłębiający się kryzys zaufania społecznego – ocenił prof. Przemysław Czarnek w „Aktualnościach dnia” na antenie Radia Maryja. Kandydat PiS na premiera podkreślił, że relacje polsko – ukraińskie muszą być budowane na prawdzie historycznej.
W Warszawie odbyły się kolejne rozmowy nt. decyzji prezydenta Ukrainy, która gloryfikuje zbrodniarzy UPA. Wicepremier Władysław Kosiniak-Kamysz w tej sprawie spotkał się z szefem Kancelarii Prezydenta Ukrainy.
Dobrze, że Władysław Kosiniak-Kamysz w pewnym sensie wspiera działania prezydenta. Natomiast w przypadku Polskiego Stronnictwa Ludowego należy pamiętać, iż jest to bardzo silna retoryka, a czyny za tym idą zupełnie inne. Zobaczymy, co zrobi Donald Tusk i jego rząd, bo w tym mechanizmie odebrania Orderu Orła Białego konieczna jest decyzja kapituły, a później konieczna jest kontrasygnata, czyli podpis Donalda Tuska – mówił Jan Dziedziczak, poseł Prawa i Sprawiedliwości, w programie „Polski punkt widzenia” emitowanym w TV Trwam.
Nikt nie podzieli polskiej opinii publicznej ani polskich władz, jeśli chodzi o kwestię wojny rosyjsko-ukraińskiej, ale także jeśli chodzi o historię, o przeszłość – oświadczył w piątek premier Donald Tusk.
Oburzenie na Wołodymyra Zełeńskiego za gloryfikowania zbrodniarzy z UPA cały czas narasta. Nie tylko prezydent, ale i samorządy, środowiska kresowe oraz kombatanckie używają różnych form nacisku, by Ukraina zaprzestała hołdowania ukraińskich nacjonalistów.