Retrospektywy Festiwalu Filmowego Niepokorni Niezłomni Wyklęci w Starogardzie Gdańskim

Dokument „Stanisław Helski. Dlatego” o opozycjoniście, którzy uderzył kamieniem gen. Wojciecha Jaruzelskiego, film „1939. Oblężenie Warszawy” oraz uroczystość uhonorowania lokalnych bohaterów rozpoczęły w środę w Starogardzie Gdańskim dwudniowe Retrospektywy 15. Międzynarodowego Festiwalu Filmowego NNW.

Podczas gali Retrospektywy w Starogardzie Gdańskim wręczone zostały Drzwi do Wolności i Sygnety Niepodległości. Dyrektor Festiwalu Filmowego NNW, Arkadiusz Gołębiewski, zapowiedział, że zaraz po festiwalu w Gdyni rusza w Polskę pokazywać festiwalowe filmy i odnajdywać, przypominać, wyłuskiwać i nagradzać świadków historii.

„Festiwal NNW nazywam festiwalem patriotycznym. To jest jedna z najprzyjemniejszych imprez, na której staram się pojawiać. Cieszę się, że festiwal już od kilku lat jeździ po kraju, głównie do małych i średnich miast, a szczególnie, że w tym roku zdecydował się na organizację Retrospektywy w jednym z najważniejszych miast Pomorza i Kociewia. To wyjątkowy moment w historii tej ziemi, bo zaledwie dziewięć dni temu obchodziliśmy po raz pierwszy Narodowy Dzień Pamięci Ofiar Niemieckiej Zbrodni Pomorskiej 1939 roku” – mówił wiceminister kultury i dziedzictwa narodowego, Jarosław Sellin.

„Sygnety Niepodległości” – wyróżnienie przyznawane świadkom historii – otrzymali w środę Albin Ossowski – pochodzący ze Starogardu żołnierz Armii Krajowej, który, aresztowany przez Niemców przeżył brutalne śledztwo na Pawiaku, więziony w obozach koncentracyjnych, po wyzwoleniu we Włoszech wstąpił do II Korpusu Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie. Uhonorowano też Wandę Bortkiewicz ps. „Basia”, łączniczkę i sanitariuszkę m.in. oddziału pod dowództwem por. Antoniego Burzyńskiego „Kmicica” a potem i mjr. Zygmunta Szendzielarza „Łupaszki”, która została aresztowana w 1946 r. i doświadczyła brutalnego śledztwa.

Wyróżnienie trafiło też do por. Edwarda Ciupaka ps. „Mały” – żołnierza NSZ i zgrupowania Oddziałów mjr. Hieronima Dekutowskiego „Zapory”. Edward Ciupak, po ujawnieniu się w 1947 został aresztowany i skazany na 15 lat więzienia. Po 8 miesiącach objęła go amnestia. Resort bezpieczeństwa aresztował go ponownie w 1962 r., został skazany na 5 lat więzienia. Nagrodzono też porucznika Stefana Dulko ps. „Bliski” – weterana walk o wolność i niepodległość Polski, który w styczniu 1951 roku założył na terenie Lęborka niepodległościową „Polską Organizację Zbrojną”. Do aresztowania przez UB w lipcu 1951 roku w ramach tej organizacji gromadził zapasy broni i amunicji, organizował akcje ulotkowe przeciwko władzy komunistycznej.

Nagrodzono też Zbigniewa Hasa ps. „Wilczek”, który w trakcie II wojny światowej był świadkiem Rzezi Wołyńskiej i służył w szeregach Zrzeszenia „WiN” jako łącznik, zwiadowca oraz kolporter prasy i amunicji. Brał udział w akcjach sabotażowych i dywersyjnych przeciwko aparatowi bezpieczeństwa PRL.

„Drzwi do wolności” otrzymały osoby zaangażowane w upamiętnienie tragicznych losów bohaterskich pomorskich kolejarzy – tych, dzięki którym Niemcy nie zdołali nocą z 31 sierpnia na 1 września 1939 roku opanować mostu w Tczewie. Zginęło wtedy blisko 40 osób – zgładzonych w odwecie razem ze swoimi rodzinami. To były jedne z pierwszych cywilnych ofiar II wojny światowej. Laureatami „Drzwi do wolności” zostali: Zbigniew Kończewski, Zbigniew Olszewski, Zbigniew Iwaniuk oraz Jacek Prętki.

Projekt Dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzących z Funduszu Promocji Kultury oraz Narodowego Instytutu Wolności – Centrum Rozwoju Społeczeństwa Obywatelskiego ze środków Programu Fundusz Inicjatyw Obywatelskich NOWEFIO na lata 2021–2030.

PAP