Litwa: W tym roku na cmentarzu na Rossie odnowiono 16 nagrobków

Staraniem Społecznego Komitetu Opieki nad Starą Rossą (SKOnSR) na najstarszej wileńskiej nekropolii, Rossie, odnowiono w tym roku 16 nagrobków. Komitet przyczynił się też do wyremontowania grobu żołnierza 4. Brygady Wileńskiej AK, Michała Półtoraka, na cmentarzu w Kalwarii Wileńskiej.

W niedzielę po południu na Rossie dokonano prezentacji odnowionych nagrobków. Przy każdym z nich prezes SKOnSR, Dariusz Żybort, przypomniał o spoczywających tam osobach, a także o zakresie wykonanych prac.

„Od blisko dziesięciu lat zapraszamy społeczność Wilna na nasze tzw. »Lekcje historii inaczej«, by pokazać to, co zrobiliśmy; żeby pokazać, że pieniądze, które zbieramy, rzeczywiście wydajemy na renowację pomników” – mówił Dariusz Żybort.

W tym roku wykonano prace o wartości około 40 tys. euro, z czego około 27 tys. przekazał Komitet, który pozyskał pieniądze z organizowanych kwest oraz ze sprzedaży „cegiełek” przez wileńskich przewodników.

Instytut Pamięci Narodowej (IPN) sfinansował renowację dwóch pomników na Rossie: Edwarda Podolińskiego oraz Władysława i Józefa Kulbowskich. IPN wsparł też finansowo prace remontowe grobu na cmentarzu w Kalwarii Wileńskiej, gdzie spoczywa Michał Półtorak, żołnierz AK, kawaler orderu Virtuti Militari. Natomiast dzięki wsparciu finansowemu Fundacji „Pomoc Polakom na Wschodzie” im. Jana Olszewskiego na Rossie odnowiono pomnik Apolinary Platerowej z Żabów.

Spośród wszystkich tegorocznych przedsięwzięć Dariusz Żybort wyróżnił odnowienie kwatery rodziny Jocherów.

„Spoczywa tu Adam Jocher, zmarły w 1860 roku, znany bibliograf, bibliotekarz i wykładowca Uniwersytetu Wileńskiego. W kwaterze pochowany jest też jego brat, Włodzimierz Jocher” – przypomniał prezes SKOnSR, podkreślając, że „rodzina Jocherów, mieszkająca obecnie w Polsce, przez wiele lat uczestniczyła w kwestach na (warszawskich) Powązkach na rzecz naszego cmentarza”.

W ocenie prezesa Komitetu „ważny jest też nagrobek lekarza pediatry Wacława Jasińskiego, odnowiony przez Warmińsko-Mazurską Izbę Lekarską” oraz – na Nowej Rossie – pomnik zmarłej w 1934 r. harcerki Lilii Klonowskiej.

„Ten nagrobek odnowiliśmy m.in. w podziękowaniu harcerzom, którzy aktywnie wspierają nasze kwesty, a także inne przedsięwzięcia” – relacjonował Dariusz Żybort.

Koniec października to nie tylko okres podsumowania rocznych prac SKOnSR. Z inicjatywy Komitetu, wzorem lat poprzednich, od tygodnia trwa sprzątanie cmentarza, które potrwa do 30 października. W sprzątanie z opadających liści nekropolii, porośniętej starymi drzewami, angażują się głównie uczniowie polskich szkół. Trwa też tradycyjna akcja „Światełko pamięci”, w ramach której zbierane są znicze, zapalane 1 listopada na Rossie i wileńskim Cmentarzu Bernardyńskim.

Założona w 1801 r. Rossa jest najstarszą wileńską nekropolią. Składa się ona z kilku części, zwanych Starą i Nową Rossą oraz Cmentarza Wojskowego z mauzoleum, w którym spoczywa serce marszałka Józefa Piłsudskiego. Pochowano tam też jego matkę.

Na Rossie jest około 26 tys. nagrobków, pomników i grobowców. Spoczywają tam m.in. profesorowie wileńskiego Uniwersytetu Stefana Batorego. Są tam też groby archeologa i pisarza Eustachego Tyszkiewicza, rzeźbiarza i architekta Antoniego Wiwulskiego, malarzy Franciszka Gucewicza i Franciszka Smuglewicza czy dwojga dzieci Stanisława Moniuszki. Na Rossie pochowano również polskich żołnierzy, uczestników Powstania Styczniowego.

Ponadto na wileńskim cmentarzu spoczywają m.in. ojciec litewskiego odrodzenia narodowego Jonas Basanaviczius, malarz i kompozytor Mikalojus Konstantinas Cziurlionis, pisarze Vincas Mykolaitis-Putinas i Balys Sruoga, a także wiele innych osób zasłużonych dla Polski, Litwy i Wilna.

PAP