Kłopoty z trzustką

Zapalenie trzustki może wystąpić m.in. w następstwie kamicy żółciowej
czy choroby dwunastnicy, a także infekcji wirusowej (np. świnki). Przyjmowanie
leków, w tym niektórych antybiotyków, również niesie ryzyko schorzenia. Na
kłopoty z trzustką szczególnie jednak narażone są osoby przewlekle nadużywające
alkoholu. Ostre zapalenie tego narządu może spowodować śmierć
chorego.

Trzustka to nieduży organ w kształcie gruszki umiejscowiony w górnej części
jamy brzusznej, tzw. nadbrzuszu. Jest położona z tyłu za żołądkiem i niedaleko
dwunastnicy. W organizmie pełni przede wszystkim dwie funkcje: dostarcza do
jelita cienkiego enzymów umożliwiających trawienie pożywienia, tj. białek,
węglowodanów i tłuszczów oraz produkuje hormony regulujące poziom glukozy we
krwi, głównie insulinę. Enzymy te znajdują się w tzw. soku trzustkowym
wydzielanym przez ten narząd. Sok dociera do dwunastnicy poprzez przewód
trzustkowy, który uchodzi do jelita razem ze wspólnym przewodem żółciowym
transportującym żółć z wątroby i pęcherzyka żółciowego.
Lekarze wyróżniają
ostre zapalenie trzustki oraz przewlekłe zapalenie trzustki.
Szczególnie
niebezpieczne jest ostre zapalenie, gdyż zagraża życiu chorego. Najczęstsze
objawy, które świadczą, że mogło dojść do tego schorzenia, to m.in.: nagłe bóle
w środkowym nadbrzuszu, promieniujące w obie strony w kierunku pleców lub
podbrzusza, obfite wymioty treścią żołądkową, zawierające spore ilości żółci,
gorączka do 39 st. C. Obserwuje się także szybkie tętno i spadek ciśnienia u
chorego, oznaczające wstrząs organizmu.
Przewlekłe zapalenie trzustki nie ma
tak gwałtownego charakteru i może ciągnąć się latami, niszcząc trzustkę powoli,
ale skutecznie. Objawy, które powinny zaniepokoić pacjenta, to m.in. ból w
nadbrzuszu, który zwykle nasila się po jedzeniu, wypiciu alkoholu czy w pozycji
leżącej. Charakterystyczny w przypadku przewlekłego zapalenia trzustki jest
także stolec, który jest tłusty, obfity i cuchnący, a to za sprawą braku
wystarczającej ilości enzymów trawiących pożywienie, dlatego też składniki
pokarmowe, m.in. tłuszcze nie są normalnie przyswajane. U chorych może
następować spadek masy ciała, wymioty, nieznaczne zażółcenie powłok skóry oraz
rozwój cukrzycy, ponieważ, jak już wspomnieliśmy, trzustka wydziela insulinę
odpowiedzialną za gospodarkę węglowodanową, a uszkodzenie tego narządu upośledza
równocześnie wydzielanie insuliny.
Jednym z podstawowych badań
umożliwiających rozpoznanie zapalenia trzustki jest oznaczenie amylazy (jeden z
enzymów trzustki), w surowicy krwi i w moczu. Jej zwiększone stężenie oznacza
zazwyczaj chorobę tego narządu.
Ostre zapalenie trzustki to wskazanie do
hospitalizacji chorego. Podczas leczenia lekarze kontrolują m.in. stan
organizmu: układ krążenia i krzepnięcie krwi, stan nerek, płuc itp., ponieważ
szkodliwe enzymy trzustkowe i inne toksyny mogą przedostawać się do pozostałych
narządów. Niekiedy niezbędne jest operowanie pacjenta, m.in. wycięcie tkanek
martwiczych, zakażonych lub ropni czy usunięcie pęcherzyka żółciowego. W
niektórych przypadkach nie udaje się opanować choroby i następuje
śmierć.
Leczenie przewlekłej postaci zapalenia różni się w zależności od
konkretnego przypadku. Czasami wystarczy zastosować tylko dietę niskotłuszczową
i powstrzymywać się od picia alkoholu, niekiedy jednak lekarz decyduje się na
podobne leczenie jak przy ostrym zapaleniu trzustki.