80-lecie obrony brytyjskiej Isle of Wight przez ORP Błyskawica

W Isle of Wight odbyły się obchody 80-lecia obrony miast Cowes i East Cowes przez ORP Błyskawica w 1942 roku przed atakiem Luftwaffe. Na wyspie corocznie odbywają się uroczystości mające oddać hołd Polakom i zachować ich niezwykłą odwagę w pamięci przyszłych pokoleń.

ORP Błyskawica (wraz z bliźniaczym ORP Grom) był najnowocześniejszym okrętem przedwojennej marynarki wojennej. Niszczyciel był również najszybszym okrętem na świecie. Dziś możemy powiedzieć, że jest również najstarszym zachowanym niszczycielem na świecie. ORP Błyskawica obecnie służy jako okręt-muzeum w Gdyni przy Skwerze Kościuszki.

„W Wielkiej Brytanii pamięta się o polskich Siłach Powietrznych i ich obronie brytyjskiego nieba w czasie II wojny światowej. Szczególnie pamięta się o bohaterstwie Polaków w Bitwie o Anglię i polskich dywizjonach lotniczych. Mniej znana jest natomiast historia wysiłków armii lądowej, czy  marynarki wojennej, s przecież polscy żołnierze walczyli z Niemcami od pierwszego dnia wojny w 1939 r. aż do samego jej końca w 1945 r. Mieli swój znaczący wkład w zwycięstwo aliantów, tocząc zacięte boje na lądzie, morzu i w powietrzu na wielu frontach, nie tylko w Europie, ale i w południowo-wschodniej Azji, północnej Afryce i na Bliskim Wschodzie” – wskazano na stronie britishpoles.uk.

Na obchodach 80. rocznicy obrony Isle of Wight był obecny 100-letni pułkownik Otton Hulackiego, jeden z ostatnich żyjących żołnierzy generała Władysława Andersa.

British Poles omówili rys wydarzeń sprzed 80 lat.

„W sierpniu 1939 roku, w obliczu zbliżającej się niemieckiej inwazji na Polskę, Błyskawica otrzymała rozkaz opuszczenia macierzystego portu w Gdyni, by walczyć u boku Królewskiej Marynarki Wojennej. Wiemy, że okręt wziął udział w szeregu decydujących operacji morskich II wojny światowej, ale akurat w maju 1942 roku przyjechał do Cowes do… remontu. Po silnym sztormie, niszczyciel doznał uszkodzeń kadłuba i kotłów, co spowodowało konieczność napraw. Był wybudowany na zmówienie polskiej Marynarki Wojennej przez stocznie J.S. White’a w Cowes i East Cowes, a zwodowany w 1936 roku (matką chrzestną okrętu została Cecylia Raczyńska, żona Edwarda Raczyńskiego, ówczesnego ambasadora RP w Londynie). Przy osiąganej szybkości prawie 40 węzłów okręt stał się najszybszymi niszczycielem na świecie i przekroczył wszelkie oczekiwania podczas prób morskich na Solent” – napisano.

Polski niszczyciel trafił w 1942 roku do macierzystej stoczni w Cowes.

„Komandor Wojciech Francki kilka dni przed atakiem zobaczył na niebie zwiadowcze samoloty niemieckie i przewidział atak. Gdy w nocy z 4 na 5 maja 1942 roku pozornie bezbronne miasto zostało zaatakowane przez 160 niemieckich bombowców, załoga była przygotowana do walki. Było to niezgodnie z przepisami bezpieczeństwa, wydanymi przez Admiralicję, dotyczącymi rozbrojenia okrętu na czas remontu. Niezwykle dzielny dowódca nie podporządkował się rozkazowi i spodziewając się ataku, rozkazał uzupełnić amunicję z Portsmouth” – wskazano.

„70 osób straciło życie tej nocy. Powszechnie uznano, że straty i zniszczenia, gdyby nie działania kapitana i załogi polskiego niszczyciela, byłyby znacznie większe” – dodano.

Uroczystości związane z 80. rocznicą obrony Cowes trwały przez cały tydzień. Program obchodów składał się z wykładów, koncertów, nabożeństw, pogadanek, projekcji filmów, wystaw w ratuszu miejskim, składania wieńców w pamiątkowych miejscach, polskiego jarmarku, atrakcji dla dzieci, występów tradycyjnych polskich zespołów tanecznych („Młode Karpaty” z Southampton” i „Karolinka” z Londynu). Organizowany był występ Katy Carr i wieczór taneczny w stylu lat 40.

Miasto Cowes tonęło w morzu polskich flag. Na każdej ulicy, w witrynach sklepów, na masztach dumnie powiewały biało-czerwone flagi i transparenty. Na uroczystości przyjechał ambasador RP w Londynie, profesor Piotr Wilczek; attaché wojskowy, pułkownik Mieczysław Malec; konsulowie Mateusz Stąsiek i Radosław Gromski.

Ze strony brytyjskiej naturalnie największą grupę stanowili członkowie Association of Friends of ORP Błyskawica z honorowym prezesem Geoffem Banks, burmistrzowie miast Cowes, East Cowes, Southampton i Portsmouth, High Sherrifs z Isle of Wight i Southampton, poseł Bob Seely reprezentujący Isle of Wight w Parlamencie Brytyjskim, rektor Polskiego Uniwersytetu na Obczyźnie PUNO, prof. Tomasz Kaźmierski, przedstawiciele organizacji kombatanckich.

Ważnym wydarzeniem była ceremonia otwarcia Konsulatu Honorowego RP w Cowes, której dokonał  ambasador Piotra Wilczek. Konsulem został mianowany doktor Krzysztof Magier, lekarz, prezes Stowarzyszenia Przyjaciół ORP Błyskawica i aktywny działacz polonijny.

Maria Byczynski/British Poles