100 lat temu podpisano traktat ryski

18 marca 1921 roku w Rydze zawarto traktat pokojowy między Sowiecką Rosją a Polską. Skończył on zwycięską dla nas wojnę polsko-bolszewicką.

18 marca 1921 roku w stolicy Łotwy delegacja polska podpisała z przedstawicielami sowieckiej Rosji pokój kończący zwycięską wojnę polsko-bolszewicką.

– Traktat ryski to mimo wszystko jednak potwierdzenie zwycięstwa Polski w roku 1920. Nawet jeśli nie przekuliśmy go na miarę zwycięstwa, nie odpowiadał mierze zwycięstwa z roku 1920, to jednak mimo wszystko patrząc na tragedię narodu polskiego i walki z Rosjanami w XVIII czy XIX wieku, traktat ryski jawi się jako uwieńczenie zwycięstwa wojny polsko–bolszewickiej z roku 1920 – podkreślił dr Robert Derewenda, historyk.

Traktat ryski był jedną z najważniejszych umów międzynarodowych zawartych przez Polskę w okresie międzywojennym. Wytyczał wschodnią granicę Polski i ustalał wzajemne stosunki między naszym krajem a Sowietami, stanowił o odszkodowaniach dla Polski i miał regulować sprawy repatriacji oraz polityki wobec ludności polskiej na terenie Rosji Sowieckiej.

– Polska granica w jakiś sposób nawiązywała do czasów I RP, nie obejmowała wszystkich terenów, ale w jakiś sposób odpowiadała terenom I RP. W ramach I RP znajdowały się tereny zdecydowanie dalej wysunięte na Wschód. Polska nie sięgnęła po te tereny w traktacie ryskim – powiedział dr Robert Derewenda.

Polska zyskała część zachodniej Białorusi bez Mińska i Ukrainy. Na północy jej rubieże wyznaczała Dźwina, a na południu – Zbrucz i Dniestr.

– Gorycz wielka była wśród Polaków żyjących na dalekich kresach RP, czyli tych na Podolu, w Kamieńcu Podolskim czy w Mińsku – zaznaczył prezes IPN, dr Jarosław Szarek.

Dziś w siedzibie Archiwum Akt Nowych zostały zaprezentowane oryginalne dokumenty związane z traktatem ryskim. Wśród nich oryginalna mapa służąca w trakcie rokowań do wyznaczenia granicy polsko-sowieckiej, pierwodruki publikacji traktatu ryskiego, protokoły z posiedzeń i zdjęcia uczestników rozmów pokojowych w Rydze.

– To jest po prostu satysfakcja. Widzę, że materiały trafiły w dobre ręce – podkreślił Jan Dąbski, wnuk przewodniczącego delegacji pokojowej do Rygi.

Wyrazem dumy ze zwycięstwa Polski nad Rosjanami była Konstytucja Marcowa, która została uchwalona 17 marca 1921 roku przez Sejm ustawodawczy. Była to pierwsza ustawa zasadnicza odrodzonej RP.

– Konstytucja stawiała sprawę jasno, że władza w Polsce należy do narodu, była więc dokumentem bardzo egalitarnym, jednocześnie nie definiowała narodu wąsko–etnicznie, a jak najszerzej – oznajmił Piotr Sutowicz, historyk.

Konstytucja Marcowa wprowadzała trójpodział władzy.

– Była to pierwsza nowoczesna polska konstytucja, ponieważ wprowadzała w Polsce między innymi ustrój parlamentarno–gabinetowy – podsumował Jan Anusewicz z Archiwum Akt Nowych.

Konstytucja Marcowa dawała bardzo szeroki zakres swobód obywatelskich, gwarantowała obywatelom ochronę życia, wolności i mienia, bez różnicy pochodzenia, narodowości, języka, rasy lub religii. Zapewniała wolność słowa, prasy oraz swobodę zawiązywania związków i stowarzyszeń. Mówiła o wolności sumienia i wyznania.

TV Trwam News