Wielki Post z encykliką „Deus caritas est” (1) Odpowiedzieć na Bożą miłość

"Bóg jest miłością, kto trwa w miłości, trwa w Bogu,
a Bóg trwa w nim" (1
J 4, 16). Przywołaniem tekstu z 1 Listu św. Jana, który w sposób lakoniczny,
ale dogłębny odsłania istotę Boga, rozpoczyna się pierwsza encyklika Ojca Świętego
Benedykta XVI. Zapraszam do wielkopostnej refleksji nad papieskim nauczaniem
zawartym w tym dokumencie. Przez najbliższe czwartki rozważać będziemy, jak
ludzie odpowiadają na Bożą miłość.
Przypomnijmy, że pierwsza encyklika Benedykta XVI "Deus caritas est" została
opublikowana oficjalnie 25 stycznia 2006 roku. Ojciec Święty, u progu swego pontyfikatu,
który z pewnością jest nowy, a zarazem głęboko osadzony w tradycji Kościoła i
zakorzeniony w spuściźnie duchowej Jana Pawła II, naucza o najważniejszej prawdzie
wiary: o tym, że Bóg jest miłością, i że kluczem do zrozumienia chrześcijaństwa
jest doświadczenie tej miłości. Ukazując Boga jako miłującego, Papież przypomina
o zobowiązującym charakterze Bożej caritas. Jest ona darem, a jednocześnie fundamentalnym
zobowiązaniem dla Kościoła i człowieka. Cel encykliki Benedykt XVI ukazuje już
we wstępie: "Chcę podkreślić niektóre fundamentalne elementy, aby pobudzić
świat do nowej, czynnej gorliwości w dawaniu ludzkiej odpowiedzi na Bożą miłość".
Zatem pierwsza encyklika papieska stanowi nowy bodziec do odkrycia i doświadczenia
w historii świata i historii osobistej każdego człowieka ogromu Bożej miłości.
Jest odkryciem na nowo prawdy o tym, że ludzkość nie została opuszczona przez
Stwórcę, skazana na samotne borykanie się z losem, ale że Bóg kocha, bezinteresownie
i intensywnie.
Encyklika jest swoistym dyptychem. Otwierają ją rozważania będące dogłębną
analizą rozumienia miłości. Benedykt XVI, odwołując się do klasycznych pojęć
eros i agape,
ukazuje piękno ludzkiej miłości w jej najważniejszych postaciach: jako miłości
między kobietą a mężczyzną (miłości erotycznej), która dojrzewając, przeradza
się w caritas. Papież widzi źródło jednej i drugiej miłości w Bogu. Szczególnie
ważne dla nas są rozważania poświęcone miłości wcielonej, dzięki której niewidzialny
Bóg i Jego miłość stają się widzialne i obecne w naszej ludzkiej rzeczywistości.
Druga część encykliki ukazuje Kościół jako wspólnotę, która została zrodzona
z miłości i dla służby miłości. Ojciec Święty z naciskiem przypomina, że do
istoty i misji Kościoła Chrystusowego należy miłość (caritas). Pod koniec encykliki
znajdujemy charakterystykę kościelnych dzieł miłosierdzia oraz przypomnienie,
że cały Kościół, chcąc pozostać wierny swemu Założycielowi, musi żyć miłością
bliźniego.
Encyklika jest krótka, ale zawiera idee, które z pewnością pomogą na nowo przeżyć
najważniejszą prawdę o Bogu. Pierwsza część może sprawić trudność czytelnikowi
niezbyt obeznanemu z filozofią i teologią. Druga część, bardziej praktyczna,
pastoralna, stanowi zachętę do działania, zarówno dla tych, którzy na różne
sposoby angażują się w działalność charytatywną Kościoła, jak i dla tych, którzy
czynią
to okazjonalnie.
W porównaniu do encyklik Jana Pawła II nie znajdujemy w dokumencie Benedykta
XVI obszernej analizy współczesnego świata ani sytuacji, w jakiej znajduje
się Kościół. Benedykt XVI oszczędnie odwołuje się do obecnej sytuacji społecznej,
politycznej czy kulturowej świata. Czyni tak nie dlatego, aby ignorować tę
rzeczywistość,
ale dlatego, że pragnie ofiarować współczesnemu człowiekowi refleksję, która
będzie odwołaniem się do istoty bytu i działania ludzkiego. Mówi o wszechogarniającej
miłości Boga, aby człowiek współczesny zrozumiał coś więcej o sobie; aby odkrył
to, że nie jest w świecie sam i że nie żyje wyłącznie dla świata.

ks. Zbigniew
Sobolewski

Wielki Post z encykliką „Deus caritas est” (2) – Bóg jest miłością