Uwaga na drobnoustroje

Z Dorotą Gibałą, rzecznikiem Podkarpackiego Państwowego Wojewódzkiego
Inspektora Sanitarnego w Rzeszowie, rozmawia Mariusz Kamieniecki

Co od strony epidemiologicznej zagraża mieszkańcom terenów zalewowych, gdy
woda opadnie?
– W czasie powodzi zalane mogą zostać instalacje kanalizacyjne, wysypiska śmieci
czy cmentarze. Woda zawiera liczne zanieczyszczenia i groźne dla życia bakterie
oraz inne drobnoustroje, które mogą zakażać nawet przez kilka tygodni.

Ludzie powrócą do swych domów. Co w związku z tym powinni robić, aby uniknąć
zakażenia?
– Po ustąpieniu wody sprzątanie rozpoczynamy od usuwania naniesionego przez
powódź mułu, szlamu i śmieci. Pomieszczenia mieszkalne, a w szczególności te,
które służą do przygotowywania i przechowywania żywności, należy oczyścić wodą i
środkami myjącymi. Dokładnie wywietrzyć i wysuszyć. To jeszcze nie wszystko, bo
konieczna jest jeszcze dezynfekcja odpowiednimi środkami powszechnie dostępnymi
w handlu lub przekazanymi przez stacje sanitarno-epidemiologiczne. Przedmioty,
które uznamy za przydatne do użytku, np. garnki, kubki, sztućce, należy również
bardzo dokładnie wymyć, a następnie dezynfekować, gotując lub wygrzewując je w
gorącym piekarniku w temp.180 st. Celsjusza przez ok. 45 minut. Natomiast te
przedmioty, które nie wytrzymałyby tak wysokiej temperatury, możemy po dokładnym
umyciu dezynfekować, mocząc je w roztworach środków dezynfekcyjnych. Zalaną
odzież należy wyprać w detergentach, najlepiej – jeśli to możliwe – wygotować i
wyprasować. Natomiast odzież i bieliznę, których nie można gotować, należy po
wypraniu poddać dezynfekcji poprzez zamoczenie w środkach dezynfekcyjnych.
Tapicerowanych mebli, materacy, poduszek, kołder – jeśli zostały zalane wodą
podczas powodzi – raczej nie uda się uratować, gdyż samodzielnie nie da się ich
dezynfekować. Warto pamiętać, że bez dezynfekcji nie nadają się one do użytku
nawet po wysuszeniu, ponieważ mogą się w nich rozwijać groźne drobnoustroje.

Czego należy kategorycznie unikać?
– Nie należy spożywać żywności, która uległa zamoczeniu. Powinno się zniszczyć
opakowania z jedzeniem, do których wnętrza mogła się dostać brudna woda. Również
żywność w opakowaniu papierowym, celofanowym, kartonowym nadaje się tylko do
wyrzucenia. Ponadto zalane słoiki i butelki z zakręcanymi pokrywkami, w tym
przetwory domowe, stanowią zagrożenie dla naszego zdrowia. Wyrzucić musimy też
zalane wodą świeże warzywa i owoce. Schorzenia zakaźne przewodu pokarmowego
roznoszą się poprzez zakażoną wodę, żywność i brudne ręce. Ręce trzeba myć
dokładnie wodą i mydłem, czyszcząc również paznokcie po każdym pobycie w
ubikacji, oporządzeniu zwierząt, oczyszczaniu warzyw, mięsa oraz jaj. Należy
pamiętać o częstym myciu rąk. Ponadto do picia, płukania owoców i warzyw
spożywanych na surowo oraz do mycia zębów należy używać tylko wody z butelek.
Wodę z innych źródeł, w tym przywożoną beczkowozami, przed użyciem zawsze należy
przegotować. W przypadku zalanych studni przydomowych należy bezwzględnie je
oczyścić i zdezynfekować.

Gdzie można otrzymać informacje o postępowaniu?
– Każdy w razie wątpliwości może zadzwonić do powiatowej stacji
sanitarno-epidemiologicznej, aby uzyskać porady i otrzymać materiały dotyczące
zagrożeń zdrowotnych związanych z powodzią. Takich informacji udzielają również
powiatowe sztaby kryzysowe, ponadto można je znaleźć na stronach internetowych.
Pracownicy Państwowej Inspekcji Sanitarnej działają na terenach zalewowych od
samego początku powodzi, ściśle współpracując ze sztabami zarządzania
kryzysowego na szczeblu wojewódzkim i powiatowym. Udzielają porad, rozdają
materiały informacyjne, dystrybuują środki dezynfekcyjne, instruują na temat
metod dezynfekcji zarówno pomieszczeń, jak i przydomowych studni, wspomagają
ekipy prowadzące dezynfekcję obiektów użyteczności publicznej przy sporządzaniu
odpowiednich stężeń środków dezynfekcyjnych. Prowadzony jest także wzmożony
nadzór nad jakością wody przeznaczonej do spożycia z wodociągów sieciowych oraz
nadzór nad artykułami żywnościowymi w hurtowniach i sklepach w celu sprawdzenia
i wyeliminowania z obrotu produktów, które uległy zalaniu.
Ponadto prowadzimy codzienny monitoring sytuacji epidemiologicznej chorób
zakaźnych na terenach dotkniętych powodzią. Prowadzimy też szczepienia
poekspozycyjne przeciw tężcowi osób prowadzących akcje ratownicze, zwalczających
skutki powodzi oraz ludności, która uległa zranieniu przy wykonywaniu zabiegów
porządkowych po powodzi.

Innym problemem są zalane cmentarze czy wysypiska śmieci. Jak wysokie jest
zagrożenie w związku z tym?
– Zagrożenie jest identyczne jak w przypadku zalania szamba, oczyszczalni
ścieków czy gnojownika. Są to miejsca, w których występują ogromne ilości
zanieczyszczeń mikrobiologicznych. Postępowanie w takim przypadku jest takie
samo, i polega na przestrzeganiu podstawowych zasad higieny. Wiedza dotycząca
rodzaju zalanych obiektów – czy to szamba, cmentarza czy wysypiska, powoduje, że
przy usuwaniu skutków powodzi, zachowujemy dużą ostrożność, stosujemy
odpowiednie środki ochrony i zabezpieczenia.

Dziękuję za rozmowę.