Rzecznik ZUS radzi Wyjątek, a nie reguła

/w

Świadczenia przyznawane w drodze wyjątku, potocznie nazywane „rentami
specjalnymi”, nie mogą być przyznawane każdemu, kto o nie wystąpi. Zależą bowiem
od zaistnienia szczególnych okoliczności. Bez nich – nawet mimo szczerych chęci
– prezes ZUS takiego świadczenia przyznać nie może.

Zasady przyznawania świadczeń w drodze wyjątku określa art. 83 ustawy o
emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Przepis mówi jasno:
„Ubezpieczonym oraz pozostałym po nich członkom rodziny, którzy wskutek
szczególnych okoliczności nie spełniają warunków wymaganych w ustawie do
uzyskania prawa do emerytury lub renty, nie mogą – ze względu na całkowitą
niezdolność do pracy lub wiek – podjąć pracy lub działalności objętej
ubezpieczeniem społecznym i nie mają niezbędnych środków utrzymania, prezes
Zakładu Ubezpieczeń Społecznych może przyznać w drodze wyjątku świadczenie w
wysokości nieprzekraczającej odpowiednich świadczeń przewidzianych w ustawie”.
Jak to rozumieć?
Mówiąc wprost – żeby otrzymać „rentę specjalną”, nie
wystarczy być jedynie chorym i nie mieć środków do życia. Nie wystarczy też sama
niezdolność do pracy lub zaawansowany wiek uniemożliwiające samodzielne zdobycie
środków do życia. Równie ważny bowiem jest warunek wystąpienia szczególnych
okoliczności, które uniemożliwiły spełnienie wymogów koniecznych do przyznania
renty czy emerytury w normalnym trybie. Najczęściej chodzi tu o brak
wystarczającego stażu ubezpieczeniowego, którego nie da się już
uzupełnić.
Szczególne okoliczności nie mogą być wynikiem decyzji życiowych
wnioskodawcy. Może być za nie uznana tylko taka sytuacja życiowa, która nie
wynika z jego woli. Za szczególny warunek uniemożliwiający uzyskanie
odpowiedniego stażu nie może być więc uznany brak stażu ubezpieczeniowego
wynikający z unikania pracy lub świadczenia pracy na czarno. Może być nim
natomiast wypadek i długotrwała rehabilitacja w szpitalu, gdyż w tym czasie nie
da się pracować i opłacać składek.
Warto pamiętać, że ZUS jest instytucją
ubezpieczeniową i zasadniczo wypłaca świadczenia tylko tym osobom, które
wcześniej zadbały o uzyskanie prawa do tych świadczeń. Furtka w postaci
świadczeń wyjątkowych przeznaczona jest wyłącznie dla osób, które nie ze swojej
woli nie mogły zadbać o to prawo dla siebie. „Wyjątków” nie można traktować jako
instancji odwoławczej po odmowie przyznania świadczenia w zwykłym
trybie.

Przemysław Przybylski

drukuj