O roli państwa
Społeczeństwo i państwo winny (…) gwarantować taki poziom zarobków, by
wystarczały one na utrzymanie pracownika i jego rodziny, a także pozwalały na
gromadzenie pewnych oszczędności. Należy zatem dokładać starań, by doskonalić
umiejętności i uzdolnienia pracowników i w ten sposób czynić ich pracę coraz
lepszą i bardziej wydajną; ale potrzeba też nieustannej czujności i odpowiednich
praw, by wyeliminować haniebne zjawiska wyzysku, przede wszystkim względem
pracowników najsłabszych, imigrantów czy żyjących na marginesie społecznym.
Niezmiernie ważna w tej dziedzinie jest rola związków zawodowych, które
zawierając kontrakty, ustalają dolną granicę zarobków i warunki pracy.
Encyklika "Centesimus annus", 15
Sam podstawowy sens istnienia państwa jako wspólnoty politycznej polega na tym,
że całe społeczeństwo, które je tworzy – w danym wypadku odnośny naród – staje
się niejako panem i władcą swoich własnych losów. Ten sens nie zostaje
urzeczywistniony, gdy na miejsce sprawowania władzy z moralnym udziałem
społeczeństwa czy narodu, jesteśmy świadkami narzucania władzy przez określoną
grupę wszystkim innym członkom tego społeczeństwa. Sprawy te są bardzo istotne w
naszej epoce, w której ogromnie wzrosła świadomość społeczna ludzi, a wraz z tym
potrzeba prawidłowego uczestniczenia obywateli w życiu politycznym wspólnoty.
Przy tym nie należy tracić z oczu realnych warunków, w jakich znajdują się
poszczególne narody, i konieczności prężnej władzy publicznej. Są to zatem
sprawy istotne z punktu widzenia postępu samego człowieka i wszechstronnego
rozwoju człowieczeństwa.
Encyklika "Redemptor hominis", 17
W narodzie prawowite władze mają obowiązek czuwania, żeby wszystkie społeczności
i każda jednostka cieszyły się takimi samymi prawami i miały takie same
obowiązki, zgodnie z zasadą słuszności, równości i sprawiedliwości. Jako
obywatele, pełniący funkcje publiczne, zwierzchnicy powinni prowadzić życie
nienaganne, z pokorą wymaganą w służeniu braciom, tak aby dawali przykład
prawości i uczciwości. Moralna prawość jest rzeczywiście jednym z istotnych
czynników życia społecznego. Na obszarze politycznym, gospodarczym i społecznym,
osoby odpowiedzialne za sprawy publiczne powinny zwracać szczególną uwagę na
ludzi stale zagrożonych zepchnięciem na margines społeczeństwa i dążyć do
poprawy warunków ich życia i pracy.
Adhortacja "Nowa nadzieja dla Libanu", 115
W encyklice "Pacem in terris" Jan XXIII pisał na ten temat: "Podkreśla się
dzisiaj, że prawdziwe dobro wspólne polega przede wszystkim na poszanowaniu praw
i obowiązków ludzkiej osoby. Wobec tego głównym zadaniem sprawujących władzę w
państwie jest dbać z jednej strony o uznawanie tych praw, ich poszanowanie,
uzgadnianie, ochronę i stały ich wzrost, z drugiej zaś strony o to, aby każdy
mógł łatwiej wypełniać swoje obowiązki. Albowiem "podstawowym zadaniem wszelkiej
władzy publicznej jest strzec nienaruszalnych praw człowieka i dbać o to, by
każdy mógł z większą łatwością wypełniać swe obowiązki". Dlatego jeśli
sprawujący władzę nie uznają praw człowieka albo je gwałcą, to nie tylko
sprzeniewierzają się powierzonemu im zadaniu; również wydawane przez nich
zarządzenia pozbawione są wszelkiej mocy obowiązującej".
Encyklika "Evangelium vitae", 71.