Nagroda dla Memoriału

/w

Za pomoc w sprawie wyjaśniania kulis obławy augustowskiej IPN
przyznał Nagrodę Kustosz Pamięci Narodowej członkom stowarzyszenia Memoriał.


Nagroda zostanie uroczyście wręczona dziś na Zamku Królewskim w
Warszawie. Wśród członków stowarzyszenia zaproszonych do Warszawy są m.in.
Arsenij Rogiński, przewodniczący Memoriału, wiceprzewodniczący Nikita Pietrow
oraz Aleksander Gurianow.

Nagrodę Kustosz Pamięci rosyjskie stowarzyszenie Memoriał otrzyma głównie za
pomoc w sprawie wyjaśniania kulis ludobójczej zbrodni obławy augustowskiej. To
właśnie na wniosek Memoriału kilka miesięcy temu archiwum FSB zdecydowało się
ujawnić dwa szyfrogramy gen. Wiktora Abakunowa. Przyniosło to przełom w sprawie,
ponieważ te szyfrogramy, z datą 21 i 24 lipca 1945 roku, skierowane do szefa
NKWD Ławrientija Berii, potwierdzają, że zbrodni na ujętych podczas obławy
żołnierzach podziemia niepodległościowego dokonała sowiecka bezpieka. Dokumenty
zawierają plan masowej egzekucji, która została przeprowadzona na wzór tej w
Katyniu. Sowieccy żołnierze mieli przeszukać i otoczyć las (prawdopodobnie
miejsce w Puszczy Augustowskiej), w którym potem batalion SMIERSZ dokonał
egzekucji (od 592 do 1420 osób) żołnierzy.

Kopie ujawnionych przez FSB szyfrogramów stowarzyszenie Memoriał przekazało
Instytutowi Pamięci Narodowej podczas wizyty prezesa dr. Łukasza Kamińskiego w
Moskwie na początku kwietnia tego roku. Po raz pierwszy o istnieniu szyfrogramów
gen. Abakunowa napisał Nikita Pietrow, wiceprzewodniczący Memoriału, w
opublikowanej w roku 2011 książce "Według scenariusza Stalina…". Rosyjski
historyk natrafił na te dokumenty na początku lat 90. podczas kwerendy w
archiwach KGB. Na polecenie ówczesnego prezydenta Rosji Borysa Jelcyna sześciu
członków stowarzyszenia Memoriał, m.in. Pietrow, przeszukiwało te archiwa pod
kątem dokumentów o zbrodniach sowieckiej bezpieki na obywatelach ZSRS.
Przypomnijmy, że przy okazji pierwszej wizyty Nikity Pietrowa w Polsce
(październik 2011) prowadzący śledztwo w sprawie obławy augustowskiej
prokuratorzy z Oddziałowej Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu
IPN w Białymstoku przesłuchali go w charakterze świadka. Nie musiał zeznawać,
była to jego dobrowolna decyzja. – Za zgodą pana Nikity Pietrowa wykonaliśmy
czynności prawne z jego udziałem w charakterze świadka – powiedział wówczas
"Naszemu Dziennikowi" Zbigniew Kulikowski, szef pionu prokuratorskiego
białostockiego IPN. Akta sprawy obławy augustowskiej, składające się głównie z
dokumentów zebranych przez członków Obywatelskiego Komitetu Poszukiwań
Mieszkańców Suwalszczyzny Zaginionych w Lipcu 1945 roku, trafiły do Oddziałowej
Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu w Białymstoku 16
października ubiegłego roku. W sprawie obławy polscy prokuratorzy wielokrotnie
zwracali się też o pomoc prawną do Rosji. Ostatni taki wniosek wysłano w grudniu
2011 roku. Do tej pory pozostaje bez odpowiedzi.

Nagroda Kustosz Pamięci Narodowej przyznawana jest przez IPN polskim i
zagranicznym instytucjom, organizacjom społecznym i osobom za szczególnie
aktywny udział w upamiętnianiu historii Narodu Polskiego w latach 1939-1989, a
także za działalność publiczną zbieżną z ustawowymi celami IPN. W tym roku,
oprócz stowarzyszenia Memoriał, przyznana ona została m.in. pośmiertnie
Julienowi Bryanowi (amerykański dokumentalista, autor filmów ukazujących obronę
Warszawy w roku 1939), a także Zygmuntowi Goławskiemu (przewodniczący Związku
Sybiraków w Siedlcach) i Dieterowi Shenkowi (autor książek o zbrodniach
niemieckich w Polsce).

Adam Białous

drukuj