Komuniści II RP

/w

Z Ewą Leniart, dyrektorem oddziału Instytutu Pamięci Narodowej w
Rzeszowie, rozmawia Mariusz Kamieniecki

Dlaczego rzeszowski oddział IPN zorganizował konferencję o działalności
komunistycznej w II RP, pod hasłem "Komuniści, kryptokomuniści, sowieccy
poputczycy"?
– Celem konferencji jest ukazanie genezy organizacji komunistycznych i skrajnie
lewicowych w II RP. W ciągu trzech dni będziemy się starać przybliżyć zarówno
programy polityczne, jak też strukturę organizacyjną i działalność m.in. takich
ugrupowań jak: Komunistyczna Partia Robotnicza Polski (Komunistyczna Partia
Polski), Polska Partia Socjalistyczna – Lewica, Zjednoczenie Lewicy Chłopskiej
czy Komunistycznego Związku Młodzieży Polskiej, ale również żydowskich i
białoruskich partii rewolucyjnych. Przedmiotem obrad jest także działalność
organów państwowych II RP, które przeciwdziałały rozpowszechnianiu się
komunizmu, traktowanego jako zagrożenie dla niepodległości i integralności
państwa polskiego.

Czy w sesji biorą udział tylko naukowcy?
– Konferencja ma charakter naukowy, służyć ma przede wszystkim wymianie
poglądów, a także zaprezentowaniu aktualnego stanu badań poświęconych
zagadnieniom funkcjonowania komunistów i kryptokomunistów w strukturach II RP.
Chcemy ponadto zaprezentować sylwetki poszczególnych działaczy, a także
działalność struktur partii komunistycznych bądź komunizujących. Warto bowiem
przypomnieć, że polska historiografia po 1989 r. niejako unikała zajmowania się
historią partii komunistycznych II RP. Stąd działalności komunistów tego okresu
nie poświęcano należytej uwagi. Konferencja to swoiste forum naukowe, ale mogą w
niej wziąć udział także wszystkie inne osoby zainteresowane tą tematyką (miejsce
obrad to Wojewódzki Dom Kultury w Rzeszowie, ul. Okrzei 7). Forum i duża ilość
pracowników naukowych, którzy biorą udział w konferencji, pozwoli – mam nadzieję
– na wymianę poglądów i zaprezentowanie aktualnego stanu badań dotyczących
poruszanych zagadnień. Liczymy, że spotka się to z zainteresowaniem także osób
niezwiązanych naukowo z tą problematyką. Zwłaszcza że wiedza współczesnego
człowieka na temat funkcjonowania partii komunistycznej czy komunistów w II RP
jest nader ograniczona. Często zapominamy albo brakuje nam wiedzy na temat
założeń KPP – i z jakiego powodu formacja ta w II RP została zdelegalizowana.
Warto zatem pokazać, że KPP w różnych swoich formacjach, bo przecież zmieniała
swój charakter i struktury organizacyjne, w rzeczywistości stanowiła realne
zagrożenie dla integralności państwa polskiego i w okresie II RP tak była też
traktowana. Ten aspekt działania komunistów w okresie II RP trzeba przypomnieć.

Wśród zaproszonych gości są historycy z zagranicy?
– Tak. Chcemy zaprezentować funkcjonowanie partii komunistycznych na Kresach
Wschodnich, stąd obecność na konferencji przedstawicieli ukraińskiego świata
nauki. Zaprezentują oni zarówno działania Komunistycznej Partii Zachodniej
Ukrainy czy nacjonalizmu ukraińskiego, ale także rolę, jaką odegrali
poszczególni działacze partii komunistycznych z terenów dawnych Kresów
Rzeczypospolitej. Naszym zamierzeniem jest publikacja materiałów
pokonferencyjnych. Stąd tak liczne grono polskich prelegentów reprezentujących
różne ośrodki: zarówno IPN, ale także szeroko rozumiane środowiska
uniwersyteckie. Mam nadzieję, że ciekawa publikacja będzie gotowa już w
przyszłym roku.

Dziękuję za rozmowę.

drukuj