Katoliku nie chowaj głowy w piasek
W dzisiejszym świecie doświadczamy wykluczania katolików i Kościoła
katolickiego z życia publicznego. Dla wielu katolików – zarówno duchownych, jak
i świeckich – sytuacja ta wydaje się słuszna. Dają się słyszeć głosy, że jest to
dla dobra religii i Kościoła. To działanie jest jednocześnie wykluczeniem głosu
katolickiego z tak ważnej dziedziny, jaką jest polityka, która stanowi przecież
o całokształcie życia społecznego.
Dlatego znaczna część katolików słusznie uważa, iż obowiązkiem ludzi Kościoła
jest służba życiu publicznemu, także w polityce. Ze strony duchownych i
świeckich katolików powinien być słyszany wyrazisty i mocny głos w sprawach
dotyczących etyki w polityce, czyli właściwego miejsca człowieka w polityce i
właściwych relacji międzyludzkich opartych na sprawiedliwości społecznej. Należy
przypomnieć, że sprawiedliwość społeczna i solidarność to myśl chrześcijańska,
która w kulturze europejskiej przyniosła wielkie przemiany i ogromne dobro.
Problem globalny
III Międzynarodowy Kongres – Katolicy i polityka: szanse i zagrożenia, który był
dziełem Wyższej Szkoły Kultury Społecznej i Medialnej we współpracy z Katedrą
Filozofii Kultury Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego oraz International
Gilson Society z USA, miał pomóc znaleźć odpowiedź na wiele kwestii i
wątpliwości dotyczących relacji pomiędzy katolikami i polityką, i to w skali nie
tylko polskiej, ale także światowej. Miał też za cel ukazać mechanizmy i drogi,
które pomagają zrozumieć miejsce Kościoła katolickiego w życiu publicznym i w
polityce. Nie chodzi tutaj tylko o kwestię zajmowania stanowisk politycznych,
ale o mądre działania, tak aby nie pozwolić na eliminację kultury
chrześcijańskiej z życia publicznego.
Znamienne dla nas, że międzynarodowy kongres dotyczący polityki miał miejsce
w Polsce w roku 2010, w roku, w którym tragicznie zginęła polska elita
polityczna, będąc na służbie wspólnemu dobru i historycznej prawdzie narodowej.
To dla nas szczególny znak przypominający prawdę, że służba publiczna jest
trudnym, ważnym i ofiarnym zobowiązaniem publicznym, aż do gotowości oddania
własnego życia. Jest to nie jedyne doświadczenie w polskiej historii. Jest to
empiria wielu pokoleń Polaków, od których możemy nauczyć się, że katolik jest
gotowy do podjęcia tej służby w każdej sytuacji, nawet najtrudniejszej. Od
błogosławionego Papieża Jana Pawła II i Sługi Bożego księdza Prymasa Stefana
Wyszyńskiego współczesne pokolenia Polaków mogą uczyć się tej mądrej i
roztropnej gotowości do bycia zawsze obecnym w pracy dla Narodu i Ojczyzny. Byli
oni, Papież Jan Paweł II i Prymas Stefan kardynał Wyszyński, najwybitniejszymi
ludźmi Kościoła naszych czasów, ponieważ byli zawsze nie tylko nauczycielami,
ale największymi świadkami tej służby. Zostawili ludziom Kościoła nie tylko
przykład, ale i zobowiązanie. Te doświadczenia pomagają nam zrozumieć, iż
obecność katolików w polityce jest prawem i obowiązkiem. Na tych doświadczeniach
i zobowiązaniach budowała swoją postawę polska "Solidarność", która z istoty
swej była nurtem katolickim. "Solidarność" upomniała się o miejsce Pana Boga w
życiu publicznym. Są to dla nas, katolików, zaszczytne przykłady i zobowiązania.
Nasza historia i polskie doświadczenie wniesione zostały również w dzieło III
Międzynarodowego Kongresu – Katolicy i polityka: szanse i zagrożenia, poprzez
wypowiedzi ludzi Kościoła i znakomitych ekspertów. Toruński kongres zgromadził
prelegentów z różnych krajów i z różnych kontynentów, biorąc pod uwagę ich
zaangażowanie religijne, wiedzę i doświadczenie. Wśród nich znaleźli się
profesorowie, ale także osoby podejmujące działalność społeczną, gospodarczą,
jak również polityczną na poziomie krajowym i międzynarodowym. Wszyscy osiągnęli
w swej pracy duże sukcesy i pozostali jednocześnie wiernymi Bogu i społecznej
nauce Kościoła.
Wiara zobowiązuje
Publikacja "Katolicy i polityka: szanse i zagrożenia" chce być szczególnym darem
wykładowców tego kongresu i wszystkich głosów, które złożyły się na szukanie
miejsca katolików w polityce, nawet gdy jest ona wrogo nastawiona do ludzi
Kościoła. Tą książką może i powinien zainteresować się każdy, bo problem
polityki dotyczy każdego. Każdy może i powinien mieć wpływ na politykę w sposób
bezpośredni i pośredni. Nie tylko poprzez funkcje polityczne czy uczestnictwo w
wyborach, ale także poprzez konieczną w demokratycznym ustroju opinię o
politykach i polityce, niezależnie od tego, czy jest to łatwe i wygodne.
Demokracja jako ustrój jest wyzwaniem, aby czynić obecność wierzących w
społeczeństwie na zasadach równości. My, katolicy, jesteśmy zobowiązani do
upominania się o taką rolę dla dobra wspólnego. Warto w tym miejscu powtórzyć za
ks. kard. Zenonem Grocholewskim, prefektem watykańskiej Kongregacji Edukacji
Katolickiej: "Katoliku, bądź czynny, bądź zaangażowany w polityce, nie chowaj
głowy w piasek!". Dziś bardziej niż kiedykolwiek wobec różnorakich zagrożeń
życia politycznego obecność w polityce jest naglącym wyzwaniem dla wszystkich
katolików i każdego z nas.
Otwierający publikację, na którą składa się trzynaście tekstów, wykład ks.
kard. Zenona Grocholewskiego jest darem Kościoła powszechnego. Ksiądz kardynał,
kierując się nauką społeczną Kościoła, a szczególnie myślą błogosławionego Jana
Pawła II, przypomina zasadnicze zobowiązania katolików do czynnego udziału w
życiu politycznym.
Książka zawiera rozważania teoretyczne na poziomie teologicznym i
filozoficznym dotyczące sytuacji we współczesnym świecie w relacji do nauczania
społecznego Kościoła. Publikacja jest też okazją do zapoznania się z
intelektualną tradycją Europy i świata oraz spojrzeniem na aktualne problemy
dotyczące miejsca i roli katolików we współczesnym świecie. Jest bogactwem myśli
autorskich reprezentujących różne kraje i różne środowiska katolickie, a także
oceną sytuacji w poszczególnych państwach i na różnych kontynentach. Pokazuje,
że we współczesnym świecie katolicy muszą walczyć o swoje miejsce w życiu
publicznym i w polityce. Jest to droga niełatwa, skazana często na ewangeliczny
sprzeciw w poszukiwaniu prawdy. Ten sprzeciw wymaga mocnego oparcia na
Chrystusie i Jego nauce.
W obronie cywilizacji
Filozofia postmodernistyczna sprzyja w całym współczesnym świecie atomizacji
życia społecznego i kościelnego. Autorzy publikacji często o tym mówią,
pokazując problemy swoich krajów. Wskazują też na moralny i duchowy kryzys
Kościoła, który obecny jest dziś w społeczeństwach odrzucających Boga. Katolicy
wielu krajów doświadczają marginalizacji czy też społecznego wykluczenia. Stąd
propozycje rozwiązań zawarte w zebranych w książce artykułach są dość podobne.
Podstawowa sprawa to upomnienie się o obecność katolików we wszystkich
przestrzeniach życia publicznego, także w polityce. Upominanie odważne przez
silne naciski na partie i rządy. Naciski te mogą stać się wówczas skuteczne, gdy
będą tworzone oddolne ruchy katolickie.
W wielu zebranych w publikacji wykładach przewija się problem świadectwa
katolików w polityce jako ludzi kompetentnych, odważnych, broniących
zdecydowanie i wszędzie wartości prawdy, dobra i sacrum. Wiara pomaga
człowiekowi rozumieć, że przywilej poznania prawdy, sensu życia i
odpowiedzialności za życie społeczne jest dziś fundamentalnym zadaniem
katolików. Piszą o tym wszyscy autorzy. Najważniejsze dziś treści w polityce
dotyczą obrony chrześcijańskiej moralności. Jest to obrona życia, prawidłowego
rozumienia małżeństwa i rodziny, praw rodzicielskich do wychowania i
wykształcenia dzieci. Zadania te to trudna walka o dobro człowieka i właściwą
koncepcję osoby ludzkiej i życia społecznego – jak podkreślają autorzy
publikacji. Jest to obrona nie tylko Kościoła katolickiego, ale także
współczesnej cywilizacji. Wydaje się, że to międzynarodowe spotkanie naukowe
nieprzypadkowo odbyło się w Polsce, aby tu właśnie wybrzmiało bardzo ważne
przesłanie dotyczące obecności katolików w życiu publicznym. Polska jest dziś
bowiem częścią świata chrześcijańskiego, gdzie rozstrzyga się także polityczna
walka. Jest to batalia nie tylko o miejsce Polski na mapie, ale także walka o
chrześcijańskie korzenie Europy i niemal duszę świata. Polska jest wciąż
katolicka, chociaż polityczne doświadczenia są dla katolików tu mieszkających
gorzkie i trudne. Książka może dodać odwagi i pomóc w budowaniu większej mocy u
katolików świadomych, że od ich zaangażowania zależą losy polityki, a z nią
całej cywilizacji chrześcijańskiej.
O. dr Krzysztof Bieliński CSsR
rektor WSKSiM
"Publikacja jawi się jako dzieło przemyślane, niezwykle wartościowe tak od
strony poznawczej, jak i edukacyjnej. Jest ważnym intelektualnym wkładem w
debatę nad rolą katolików w życiu politycznym, a zarazem nad przyszłością życia
społecznego w krajach liberalnego Zachodu".
Z recenzji prof. dr. hab. Mieczysława Ryby
Publikację można zamawiać:
Fundacja "Nasza Przyszłość", ul. Klasztorna 16
78-400 Szczecinek, tel. (94) 373 11 60,
e-mail: [email protected]