Z Ojczyzny Jezusa

Pobierz Pobierz

Pokój i Dobro!

W ubiegłym tygodniu, towarzysząc polskiej ekipie telewizyjnej, która przygotowuje film dokumentalny o Janie Pawle II, spędziłem kilka godzin na pustyni Judzkiej. Wsłuchując się w jej ciszę uświadomiłem sobie, że często podkreślam i wskazuję pielgrzymom na Jezioro Galilejskie, jako na naturalne sanktuarium Piątej Ewangelii, ale jeszcze nigdy nie powiedziałem tego o pustyni. A przecież również pustynne wzgórza Judei mają tak wiele biblijnych treści i przywołują wiele epizodów historii Zbawienia. Judea wraz z Samarią i Galileą tworzą geografię Starego i Nowego Testamentu.
Pielgrzymi czy turyści przemierzając drogę pomiędzy Jerychem a Jerozolimą zachwycają się pustynnym krajobrazem oraz fotografują beduińskie osady rozrzucone po obydwu stronach szosy. Niektórym udaje się zatrzymać na dłuższą chwilę z Pismem Świętym w ręku czy sprawować Najświętszą Eucharystię na jednym z wybranych wzgórz. Takie doświadczenie pozwala na zbliżenie się do Boga w kontemplacji piękna Jego ziemi. Wydaje się, że pustynia jest stworzona dla mistyków, dla oddających się medytacji pustelników i uciekających od zgiełku miasta wędrowców. Nie łatwo jest jednak jednoznacznie ją zdefiniować. Pustynia podnosi ducha a jednocześnie grozi, uwzniośla myśli, ale również straszy niebezpieczeństwem. Falisty krajobraz gór, strome urwiska, dziwacznie zakręcone wąwozy, szarożółte barwy podłoża, mieszające się z błękitem nieba, sprawiają, że wędrówka drogami pustkowia może stać się zarówno okazją do duchowych rozmyślań jak i monotonnej nudy. Co więcej należy zaznaczyć, że nazwa „pustynia Judzka” może być nieco myląca, jeśli wiąże się ją z wyobrażeniem takich pustyń jak Sahara, z kilometrami piasku ciągnącymi się aż po sam horyzont. Na tej pustyni nie ma piaszczystych wydm a jedynie kamieniste nagie wzgórza.
Teren pustyni obejmuje wschodnie wzgórza Gór Judzkich aż do brzegów Morza Martwego i jest bardzo zróżnicowany pod względem wysokości?. Cechą charakterystyczną Judei jest znaczne pofałdowanie terenu. Tworzą go łagodne góry poprzecinane wąskimi, wyżłobionymi przez strumienie dolinami, które nazywane są wadi. W porze deszczowej wypełniają je rwące i niebezpieczne rzeki. Najważniejszymi miastami regionu są: Jerozolima, Betlejem, Hebron i Jerycho. Obecnie teren ten jest powszechnie nazywany Zachodnim Brzegiem Jordanu (Cisjordania). Część tych terenów znajduje się pod palestyńską administracją, w ramach Autonomii Palestyńskiej. Większą jednak część Judei okupują Izraelczycy. W starożytności wzgórza Judei najprawdopodobniej pokryte były bujną roślinnością, co poświadczają opisy biblijne mówiące o tutejszym rolnictwie i hodowli owiec. Choć w czasach współczesnych wciąż wypasane są tu owce i kozy to jednak rosnąca tutaj w porze wiosennej trawa nie zieleni się długo. Gorące słońce i brak wystarczającej ilości wody w krótkim czasie zmieniają ją w pożółkłe siano podobne do koloru skał. Niejednokrotnie zwiedzający Ziemię Świętą widząc stada owiec na zboczach gór pytają zaskoczeni czym się one żywią. Gdy spadnie deszcz pustynia zakwita, a przy obfitujących w wodę naturalnych źródłach tworzą się oazy bujnej roślinności. Przykładem są, choćby, Jerycho czy En-Gedi.

Patrząc ze szczytu Góry Oliwnej, po zachodniej stronie rozciąga się przepiękny widok na białe mury świętego miasta Jeruzalem, podczas gdy po wschodniej stronie rozpościera się otwarta przestrzeń górzystej i bezludnej pustyni Judzkiej. Tutaj ukrywał się Dawid przed królem Saulem a nieco później przed swym synem Absalomem. Jozafat pokonał tu Ammonitów, a Herod stoczył zwycięską walkę z Matatiaszem Hasmonejczykiem. Pustynia Judzka była terenem działalności Jana Chrzciciela i tutaj też została umieszczona akcja przypowieści o dobrym Samarytaninie. Za czasów Jezusa na pustyni, nad brzegiem Morza Martwego, osiedlili się esseńczycy, którzy najprawdopodobniej zostawili nam słynne zwoje z Qumran. W takiej scenerii Ewangeliści umiejscawiają również scenę kuszenia Pana Jezusa, który po chrzcie w Jordanie udał się na pustynię, aby przez 40 dniowy post przygotować się do swojej misji Mesjasza i Odkupiciela. Właśnie tam, blisko ujścia Jordanu do Morza Martwego, Jezus był kuszony przez szatana, którego zwyciężył mocą Bożą. Za przykładem Chrystusa życie na pustyni wybierali w następnych wiekach liczni chrześcijanie. W okresie bizantyńskim w klasztorach i pustelniach na jej terenie przebywało jednocześnie ponad 10 tysięcy mnichów i eremitów.
Jednym z nich był św. Jerzy Koziba. Ze szczytu jednego ze wzgórz roztacza się wspaniały widok na głęboki skalisty wąwóz Wadi Qelt i przyklejony do skały prawosławny klasztor Mar Koziba. Niewiele wiadomo o życiu świętego Jerzego Koziby. Najprawdopodobniej przybył on na pustynię Judzką z Egiptu pod koniec V w. Dzięki jego staraniom zbudowano tu kościół i klasztor, którego kaplica klasztorna nosi wezwanie Theodokos – Bożej Rodzicielki. Tytuł ten jest związany z przekazem dotyczącym św. Joachima. W tym miejscu pustyni miał on rozbić swój namiot i błagać Boga o potomka. Bóg Izraela wysłuchał prośby pobożnego męża i obdarzył jego oraz żonę Annę – niezwykłą córką: Maryją, późniejszą Matką Jezusa Chrystusa.
Innym najczęściej wspominanym i odwiedzanym miejscem pustyni Judzkiej jest przyklejony do skał jak jaskółcze gniazdo prawosławny klasztor na Górze Kuszenia. Głęboko zakorzeniona tradycja wiąże miejsce postu Chrystusa z Górą Kuszenia, położoną w pobliżu Jerycha. Łatwo ją rozpoznać jadąc wzdłuż Jordanu, gdyż ma płaski szczyt. Do klasztoru kuszenia czy czterdziestodniowego postu (Deir Quarantal) można dotrzeć, wspinając się kamienistą ścieżką, jak to czynili przez wieki zakonnicy, pustelnicy oraz pielgrzymi lub wjeżdżając kolejką linową. Ta ostatnia powstała kilka lat temu w przygotowaniu na przyjęcie tłumów pielgrzymów, pragnących nawiedzić Ziemię Świętą z okazji obchodów Millennium Chrześcijaństwa i pielgrzymki Ojca Świętego Jana Pawła II w 2000 r. Pierwsze sanktuarium, znacznie skromniejsze niż obecne, wzniesiono już w IV wieku. Jego inicjatorką była św. Helena, matka cesarza Konstantyna. To właśnie jej głębokiej wierze i energicznemu zaangażowaniu zawdzięczamy lokalizację wielu miejsc świętych Nowego Testamentu. Obecny klasztor należący do patriarchatu prawosławnego w Jerozolimie został odbudowany w 1895 r. Po przejściu przez główną kaplicę klasztorną wychodzi się kilkoma schodami do małej kapliczki przy skraju groty. We wnęce skały stoi ołtarz, a pod nim relikwia tego miejsca – kamień Chrystusa. W tym miejscu, kiedy Chrystus poczuł głód, szatan kusił go, aby zamienił kamień w chleb. W odpowiedzi kusiciel usłyszał, iż „nie samym chlebem żyje człowiek, lecz każdym słowem, które pochodzi z ust Bożych” (Mt 4,4).
jk